(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - Một hôm, nhà báo Tô Đình Tuân gửi cho tôi tập bản thảo khá dày. Tôi đọc và viết không chỉ vì tình cảm đồng nghiệp quen biết nhiều năm trong nghề báo, mà còn bởi tôi hiểu khá rõ con người và hành trình nghề nghiệp của tác giả. Đặc biệt, trong giai đoạn tôi được phân công làm Tổng Biên tập Báo Sài Gòn Giải Phóng, Tô Đình Tuân là một cộng sự đắc lực, luôn tận tâm, trách nhiệm và đầy nhiệt huyết với công việc.

Bìa tập sách "Dấn thân cùng nghề báo"

Đọc bản thảo tập sách “Dấn thân cùng nghề báo”, tôi không có cảm giác đang đọc một tuyển tập các bài báo đã đăng rải rác nhiều năm qua, mà thấy hiện lên khá rõ chân dung nghề nghiệp của một người làm báo luôn chọn con đường dấn thân. Đó không chỉ là dấn thân theo nghĩa xông xáo đi thực tế, mà còn là dấn thân trong suy nghĩ, trong trách nhiệm công dân và trong khát vọng đóng góp cho xã hội thông qua ngòi bút báo chí. Tập sách dày hơn 400 trang, gồm những bài viết đã đăng trên nhiều tờ báo, chủ yếu là Báo Sài Gòn Giải Phóng - nơi tác giả có gần 17 năm công tác và trưởng thành. Các bài viết được chia thành từng phần: Theo dòng thời cuộc; Sự kiện - Vấn đề; Nhìn ra thế giới; Chân dung nhân vật; Phóng sự - Ghi chép; Vững bước đi lên… Mỗi phần phản ánh một lát cắt nghề nghiệp, một góc nhìn xã hội và một phương diện dấn thân của người cầm bút.

Điều làm tôi chú ý nhất khi đọc lại các bài viết này chính là tinh thần “Đi - suy ngẫm - viết”. Đó gần như là trục xuyên suốt trong hành trình nghề nghiệp của Tô Đình Tuân. Người làm báo nếu chỉ đi mà không suy ngẫm thì thông tin dễ hời hợt; nếu chỉ suy ngẫm mà không đi thì bài viết dễ xa thực tế. Với tác giả, mỗi chuyến đi đều để quan sát, lắng nghe và đặt câu hỏi; còn mỗi bài viết đều không dừng ở phản ánh hiện tượng mà cố gắng tìm nguyên nhân, gợi mở giải pháp và khơi lên những suy nghĩ cho người đọc.

Nhiều bài trong tập sách này, trước đây tôi từng đọc rất kỹ khi tác giả còn là phóng viên - biên tập viên - cán bộ quản lý của Báo Sài Gòn Giải Phóng. Nhưng khi các bài viết được tập hợp lại thành một chỉnh thể, tôi càng thấy rõ hơn tầm nhìn và bản lĩnh nghề nghiệp của tác giả. Có những bài mang tính chính luận đến hôm nay vẫn còn nguyên giá trị thời sự. Những phát hiện, kiến nghị hay những vấn đề được đặt ra từ nhiều năm trước đến nay vẫn là bài toán mà các cấp, các ngành đang tiếp tục tìm lời giải. Đó là những vấn đề lớn như bất động sản phát triển ra sao để không tạo gánh nặng cho xã hội; mối quan hệ giữa doanh nghiệp và Nhà nước cần được tháo gỡ thế nào để vừa bảo đảm quản lý vừa khơi thông nguồn lực phát triển; vai trò của kinh tế tư nhân cần được nhìn nhận đầy đủ hơn ra sao trong tiến trình hội nhập và phát triển đất nước. Hay những câu hỏi rất cụ thể nhưng không kém phần gai góc: công viên là “lá phổi xanh” của đô thị hay trở thành “túi tiền” cho lợi ích nhóm; đấu thầu cần minh bạch thế nào để người dân có thể giám sát hiệu quả; nguồn nhân lực chất lượng cao đang thiếu ở đâu và cần chính sách gì để giữ chân người tài…

Điều đáng quý là tác giả không tiếp cận các vấn đề ấy bằng tâm thế của người đứng ngoài quan sát. Trong nhiều bài viết, người đọc nhận ra sự trăn trở của một công dân đối với sự phát triển của đất nước và thành phố. Có những bài viết mang tính phản biện xã hội rõ nét nhưng vẫn giữ được tinh thần xây dựng, khách quan và trách nhiệm - điều không dễ đối với nghề báo trong bối cảnh thông tin ngày càng đa chiều và áp lực dư luận ngày càng lớn.

Một điểm thú vị khác trong tập sách là những bài viết “thấy người mà nghĩ đến ta” khi tác giả đi công tác, học tập, trao đổi kinh nghiệm ở các nước như Nhật Bản, Singapore hay New Zealand. Đó không phải là những bài du ký đơn thuần kể chuyện đường xa, mà là những quan sát về cách quản trị đô thị, cách ứng xử với môi trường, văn hóa công vụ, giáo dục nguồn nhân lực hay tư duy phát triển bền vững. Từ những điều nhìn thấy ở nước bạn, tác giả đặt ra nhiều câu hỏi cho chúng ta: vì sao họ làm được, còn ta thì chưa; đâu là khoảng cách cần rút ngắn; và Việt Nam cần thay đổi điều gì để phát triển nhanh hơn, bền vững hơn.

Tôi có một giai đoạn sát cánh cùng Tô Đình Tuân nên hiểu khá rõ sự dấn thân ấy không phải điều tự nhiên mà có. Từ một phóng viên năng động, Tô Đình Tuân trở thành cán bộ quản lý của Báo Sài Gòn Giải Phóng điện tử, Ban Khoa giáo, ấn phẩm Đầu tư Tài chính. Năm 2008, Tô Đình Tuân được Ban Biên tập Báo Sài Gòn Giải Phóng điều động phụ trách Văn phòng đại diện miền Trung tại Đà Nẵng. Một thời gian sau, Tuân được điều động trở lại TP.HCM, vừa học Cao học vừa thực hiện nhiệm vụ Thư ký tòa soạn nhật báo, rồi Trưởng Ban Kinh tế kiêm trợ lý Tổng Biên tập. Năm 2014, Tô Đình Tuân được Thành ủy điều động về Ban Tuyên giáo, làm Phó Tổng Biên tập rồi Tổng Biên tập Trang tin điện tử Đảng bộ TP HCM (Website Thành ủy)…Dù ở cương vị nào, tác giả cũng luôn nỗ lực vượt qua khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ. Làm báo không chỉ cần năng lực chuyên môn mà còn cần bản lĩnh, tinh thần chịu áp lực và khả năng thích nghi với môi trường luôn biến động. Tô Đình Tuân là người có tinh thần ấy. Chính sự dấn thân bền bỉ đó đã giúp tác giả sau này đảm nhiệm vai trò Tổng Biên tập nhiều cơ quan báo chí lớn của TP.HCM, trong đó có Báo Người Lao Động. Dưới sự điều hành của Tô Đình Tuân, tờ báo có nhiều khởi sắc cả về nội dung, hình thức lẫn các hoạt động xã hội. Một trong những dấu ấn nổi bật mang phong cách của Tổng Biên tập Tô Đình Tuân là chương trình “Tự hào cờ Tổ quốc” (đầu tiên mang tên “Một triệu lá cờ Tổ quốc cùng ngư dân bám biển”). Đó không chỉ là một hoạt động xã hội giàu ý nghĩa, mà còn thể hiện tinh thần nhập cuộc của báo chí cách mạng Việt Nam đối với những vấn đề lớn của đất nước, đặc biệt là chủ quyền biển đảo và đời sống ngư dân. Sau tập sách “Dấu ấn 30 năm nghề báo”, “Dấn thân cùng nghề báo” tiếp tục khẳng định hành trình nghề nghiệp nghiêm túc, tâm huyết và trách nhiệm của nhà báo Tô Đình Tuân đối với nền báo chí cách mạng Việt Nam. Đây không chỉ là tập hợp các bài báo đã đăng, mà còn là một tư liệu nghề nghiệp quý giá cho những người làm báo trẻ, những ai quan tâm đến báo chí - truyền thông và rộng hơn là những người muốn hiểu thêm về các vấn đề xã hội của đất nước trong một giai đoạn phát triển nhiều chuyển động. Trong thời đại thông tin bùng nổ hôm nay, khi nghề báo đứng trước không ít thách thức về tốc độ, áp lực cạnh tranh và sự thay đổi công nghệ, điều làm nên giá trị bền vững của người làm báo vẫn là bản lĩnh nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và tinh thần dấn thân vì lợi ích cộng đồng. Tập sách này, theo tôi, chính là một minh chứng sinh động cho điều đó.

TP.HCM, tháng 6-2026

Đại tá, nhà báo Trần Thế Tuyển

(Nguyên Tổng biên tập báo Sài Gòn Giải Phóng)