Chiều 23.4 tại TP.HCM, Hội Nhà văn TP.HCM đã tổ chức buổi gặp gỡ với các văn nghệ sĩ, những tác giả có các tác phẩm hay về Bác Hồ: nhạc sĩ Trương Quang Lục, NSND Trà Giang, GS -  nhà văn Trình Quang Phú, đại tá - nhà văn Trần Thế Tuyển, nhà biên kịch Đặng Thanh Bình, đạo diễn Hồ Ngọc Xum cùng các khách mời.

Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM mở đầu bằng chia sẻ lý do của cuộc gặp gỡ Chủ tịch Hồ Chí Minh - nguồn cảm hứng sáng tạo vô tận của văn nghệ sĩ,  nhằm chào mừng kỷ niệm 136 năm ngày sinh Chủ Tịch Hồ Chí Minh (19.5.1890 - 19.5.2026) và 115 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (5.6.1911 - 5.6.2026).

Thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ suốt một đời lao động nghệ thuật

Viết về Bác đã khó, viết sao cho chạm đến trái tim người đọc/nghe lại càng khó hơn. Ở tuổi 93, nhạc sĩ Trương Quang Lục vẫn minh mẫn, hóm hỉnh khi tự nhận mình “may mắn hơn bạn bè, vì họ nôn nóng ra đi quá, còn mình thì lề mề, chậm chạp mà sống đến giờ”, khiến người nghe không khỏi bật cười.

Nhắc về Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông cùng NSND Trà Giang vẫn nhớ như in những năm tháng tuổi thơ, khi giai điệu Ai yêu nhi đồng bằng Bác Hồ Chí Minh nuôi dưỡng trong họ ước mơ theo con đường văn nghệ, để một ngày có thể sáng tác về Người.

Nhạc sĩ kể: năm 21 tuổi, khi tập kết ra Bắc học đại học, điều gây ấn tượng mạnh nhất với thế hệ sinh viên lúc bấy giờ là hình ảnh Bác đến thăm trường cùng một nguyên thủ nước ngoài. Vị khách nói nhiều điều cao siêu khiến phiên dịch lúng túng, và chính Bác đã phải nhắc lại, giải thích đến bốn, năm lần. “Chúng tôi phục lắm. Lần đầu tiên tôi chứng kiến Bác thông thạo ngoại ngữ đến vậy”, ông nhớ lại.

Nhạc sĩ Trương Quang Lục đã 93 tuổi nhưng vẫn còn rất minh mẫn

NSND Trà Giang chia sẻ về những lần gặp Bác.

Sau này, khi trở thành kỹ sư hóa chất công tác tại Phú Thọ, nhạc sĩ Trương Quang Lục có thêm một lần may mắn được gặp Bác khi Người về thăm trường. “Bác ngồi đó, nói chuyện cách tôi chỉ chừng 30–40 m, gần gũi như một người ông trong gia đình”, ông xúc động nhớ lại.

Năm 1968, trước khi Bác đi xa, ông sáng tác ca khúc Hoa sen Tháp Mười, phổ từ thơ của Bảo Định Giang. Trong đó, ông giữ nguyên hai câu thơ giàu cảm xúc: “Tháp Mười đẹp bông sen/Nước Nam đẹp nhất có tên Cụ Hồ”, như một cách gửi gắm trọn vẹn tình cảm kính yêu đối với Người.

Hiện nhạc sĩ Trương Quang Lục có khoảng 20 ca khúc viết về Bác. Ông luôn bày tỏ lòng biết ơn các nhà thơ đã mang đến những câu từ giàu cảm xúc, trở thành nền tảng để ông phổ nhạc, góp phần tạo nên nhiều tác phẩm được công chúng yêu mến.

Trong khi đó, NSND Trà Giang cho rằng mình thật may mắn khi theo đuổi điện ảnh để có cơ hội được gặp Bác. Bà kể, thuở nhỏ, nhìn thấy hình ảnh thiếu nhi quây quần bên Bác, bà cũng từng ao ước được một lần gần gũi như thế. Ước mơ ấy đã thành hiện thực khi bà tham dự Đại hội Văn nghệ toàn quốc 1962 với tư cách đại biểu nhỏ tuổi nhất và vinh dự được tặng hoa cho Bác.

“Nghe Bác căn dặn: ‘Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy’, chúng tôi luôn thấm nhuần lời dạy đó suốt cả một đời lao động nghệ thuật”, bà xúc động chia sẻ.

Nhà văn Trình Quang Phú dành cả cuộc đời nghiên cứu và viết sách về Bác Hồ.

Nhà biên kịch Đặng Thanh Bình tại buổi gặp gỡ.

Sau này, trong một lần cùng đoàn kịch Điện ảnh vào Phủ Chủ tịch biểu diễn phục vụ Hồ Chí Minh, NSND Trà Giang vẫn không quên những khoảnh khắc giản dị mà ấm áp. Bác chụp ảnh cùng toàn đoàn, rồi ân cần đãi bánh kẹo, nước. “Bác dặn: ‘Các cháu phải ăn bánh cho hết, nước thì mang về’”, bà kể lại, xúc động trước sự gần gũi, đời thường của Người.

Sẽ có "phiên bản" Vầng trăng thơ ấu 2

Đại tá – nhà văn Trần Thế Tuyển từng nhắc đến Trình Quang Phú như một trong số ít tác giả dành trọn đời nghiên cứu và viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Nhà văn Trình Quang Phú kể lại, sau khi tác phẩm Từ làng Sen đến bến Nhà Rồng xuất bản lần đầu tại Nhà xuất bản Văn học năm 1996, ông đã đến thăm và tặng sách cho Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Trong cuộc trò chuyện thân mật, “chú Tô” căn dặn: “Cháu nên dành thời gian nghiên cứu về 30 năm Bác ở nước ngoài. 30 năm, từ ngày Bác rời Sài Gòn đến khi trở về nước, là một kho tàng rất hấp dẫn”.

Ông cũng cho biết thêm, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhiều lần chia sẻ và gợi mở với ông về hướng tiếp cận đề tài này, như một cách tiếp tục đào sâu những lát cắt còn chưa được khai thác trọn vẹn trong cuộc đời hoạt động của Bác.

Nhà văn Trình Quang Phú bộc bạch: “Vậy mà đến khi ‘chú Tô’ mất, tôi vẫn chưa kịp hoàn thành một cuốn nào về Hồ Chí Minh”. Mãi đến năm 2024, trong tác phẩm dày gần 600 trang Từ làng Sen đến Bến Nhà Rồng, ông mới khắc họa trọn vẹn hành trình 30 năm – từ chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành rời Bến Nhà Rồng, bôn ba khắp năm châu bốn bể, đến khi trở về trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam.

Gần đây, truyện ký Theo dấu chân Người tiếp tục tái hiện một trong những giai đoạn quan trọng và gian khổ nhất trong cuộc đời của Người – 30 năm bôn ba ở nước ngoài tìm đường cứu nước.

Được biết, cuốn sách chỉ hơn 1 năm phát hành đã tái bản tới 8 lần, với 13.000 bản và một phiên bản tiếng Anh 1.000 cuốn chuẩn bị ra mắt. Nhiều tác phẩm về Bác Hồ của nhà văn Trình Quang Phú từng đạt giải thưởng văn học quan trọng: Từ làng Sen đến Bến Nhà Rồng, Ký sự xứ Người, Theo dấu chân Người.

Đạo diễn Hồ Ngọc Xum chia sẻ những kỷ niệm làm bộ phim Vầng trăng thơ ấu

Ở lĩnh vực nghệ thuật thứ bảy, nhà biên kịch Đặng Thanh Bình và đạo diễn Hồ Ngọc Xum cũng chia sẻ nhiều kỷ niệm sâu sắc trong quá trình thực hiện bộ phim Vầng trăng thơ ấu. “Chúng tôi quay giữa mưa bão, ngập lụt ở Huế, nhiều hôm đến 10 giờ đêm mới trở về. Tôi vô cùng xúc động khi tái hiện được một tuổi thơ nhiều cơ cực nhưng giàu lòng hiếu thảo của Hồ Chí Minh, đồng thời học hỏi thêm rất nhiều điều về Người”, đạo diễn chia sẻ.

Nhà biên kịch Đặng Thanh Bình cho biết thêm, "Tôi đang hoàn thiện một kịch bản có thể xem như phần tiếp nối của Vầng trăng thơ ấu, với nhiều nội dung phong phú, hứa hẹn mang đến những trải nghiệm mới mẻ cho khán giả”.

Bài: LÊ CÔNG SƠN - Ảnh: QUỲNH TRÂN (Báo Thanh Niên)