HOÀNG DŨNG

(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - Sự tìm hiểu về thân thế và sự nghiệp của nghệ sĩ thị giác, thủ khoa Vũ Tú mang một ý nghĩa không chỉ đối với giới nghiên cứu nghệ thuật mà còn đối với công chúng yêu cái đẹp. Bởi lẽ, thân thế chính là cội nguồn hình thành nhân cách và tài năng của một con người. Khi đi sâu vào quê hương, gia tộc, môi trường văn hóa nơi Vũ Tú sinh ra và lớn lên, ta sẽ thấy rõ sự kết hợp giữa truyền thống Kinh Bắc giàu bản sắc với nền học vấn hiện đại đã nuôi dưỡng nên một tâm hồn nghệ sĩ. Chính bối cảnh ấy đã tạo nên một con người vừa gắn bó với cội nguồn dân tộc, vừa có khát vọng mở ra những chân trời sáng tạo mới.

Tìm hiểu thân thế nghệ sĩ thị giác Vũ Tú trong dòng chảy của lịch sử và văn hóa, để thấy rõ Vũ Tú không chỉ là một cá nhân tài hoa mà còn là hiện thân của tinh thần một thế hệ. Những năm tháng học tập và thi đỗ đầu hàng loạt các bài thi của thủ khoa Vũ Tú cho thấy hình ảnh của một triết gia, đồng thời lý giải vì sao con đường nghệ thuật của Vũ Tú luôn gắn với ánh sáng lí trí. Hành trình ấy cho ta thấy rõ sự kết hợp độc đáo giữa trí tuệ và sáng tạo, giữa khoa học tự nhiên và nghệ thuật thị giác, để từ đó định hình nên những tác phẩm mang giá trị lâu dài.

Nghệ sĩ thị giác Vũ Tú sinh ngày 20 tháng 2 năm 1987 tại thôn Ngọc Quan (xã Lâm Thao, tỉnh Bắc Ninh), làng quê vốn được mệnh danh là “Làng khôi nguyên xứ Bắc”. Đây là một làng quê bình dị xứ Kinh Bắc nhưng giàu truyền thống khoa danh, nơi sản sinh ra nhiều bậc hiền tài có công với đất nước. Từ thời kỳ khoa cử Nho học cho đến hiện đại, mảnh đất này vẫn luôn giữ vững danh hiệu là “cái nôi của những người đỗ đầu”.

Hình ảnh Nghệ sĩ Vũ Tú trong lễ tốt nghiệp Đại học: hạng Ưu, thủ khoa

Dòng họ Vũ của nghệ sĩ Vũ Tú tại thôn Ngọc Quan có nhiều đời trâm anh, có nhiều danh nhân đã được lưu danh sử sách, chẳng hạn có thể lấy ví dụ:

Vũ Miên giữ chức Đặc tiến Kim tử Vinh lộc đại phu, Tri Lễ phiên, Tể tướng Đại Việt, kiêm Quốc Tử Giám Tế tửu, Quốc sử quán Tổng tài dưới triều Lê Trung hưng.

Vũ Chiêu giữ chức Đặc tiến Kim tử Vinh lộc đại phu, Tham đồng, Đề lĩnh Tứ thành quân vụ tại Thăng Long, góp phần giữ yên kinh đô.

Vũ Trinh, giữ chức Tham tri Chính sự (Á tướng Đại Việt), Lại bộ hữu Thị lang kiêm Hình bộ hữu Thị lang, nhà văn hoá lớn nước ta thời Lê mạt-Nguyễn sơ.

Vũ Quyền, nhà giáo dục tiêu biểu nhất thời Nguyễn, đào tạo nhiều học trò trở thành quan lớn phụng sự triều đình.

Vũ Chu, quan đứng đầu tỉnh Thái Nguyên thời Nguyễn, thông gia với chí sĩ Nguyễn Thiện Thuật, đã góp phần vào phong trào khởi nghĩa Bãi Sậy chống Pháp…

Vẫn còn dấu tích về công ơn của cụ Vũ Xuân (được ban Đặc tiến Kim tử Vinh lộc đại phu, Ngự sử đài Thiêm đô ngự sử, tước Triệu Phái Bá) với dân xã về xoá nợ cho dân và bắc cây cầu đá để dân xã đi lại; công lao của Tể tướng Vũ Miên đóng góp của cải xây dựng đình làng; công lao của quan lớn Tiến triều Vũ Chiêu trong việc giúp vua Lê; công lao của Thiên Trường Tri phủ Vũ Tể trong xây dựng quê hương và Văn chỉ; công giúp Khởi nghĩa Bãi Sậy của Phó bảng Vũ Chu…

Như vậy, từ nhiều thế kỷ, gia tộc họ Vũ đã thấm đẫm trong mình cả khoa danh, lòng trung nghĩa và công lao với non sông, đất nước. Sự kết tinh của truyền thống ấy đã hun đúc trong nghệ sĩ Vũ Tú tâm thế của một Khôi nguyên thời hiện đại: vừa tôn trọng cội nguồn, vừa khát vọng cống hiến cho đời.

Ngay từ thuở thiếu thời, Vũ Tú đã bộc lộ trí thông minh sắc bén, niềm say mê khám phá nghệ thuật: anh từng tạo nhiều hình tượng từ đất rồi đem nung khi cha của anh làm gạch, ngói xây dựng. Quá trình học tập của anh luôn gắn liền với những thành tích nổi bật, khiến nhân dân tin tưởng, yêu thương. Bằng sự kiên trì, ý chí và niềm đam mê tri thức, anh đã xứng đáng đạt danh hiệu Thủ khoa hiện đại – một dấu son sáng ngời, trong sự mến phục của bạn bè sinh viên các khoá trong trường Đại học.

Không dừng lại ở danh vị học thuật, nền tảng khoa học tự nhiên mà anh theo đuổi, đặc biệt là ngành Vật lý, đã rèn luyện cho Vũ Tú một tư duy logic, hệ thống và chính xác. Từ đó, anh hình thành thói quen làm việc cẩn trọng, kỹ lưỡng, và sự kiên trì trong nghiên cứu. Đây chính là bước đệm quan trọng để sau này, khi bước vào nghệ thuật, anh biết cách kết hợp khoa học với cảm hứng sáng tạo, tạo nên một con đường rất riêng.

Với Vũ Tú, danh hiệu Thủ khoa hiện đại là trách nhiệm để sống xứng đáng với truyền thống gia tộc và niềm tin của quê hương. Anh chọn cách âm thầm cống hiến, bền bỉ cho hành trình nghệ thuật.

Sau khi tốt nghiệp, thay vì đi theo con đường nghiên cứu khoa học thuần túy, Vũ Tú lại rẽ hướng sang mỹ thuật trên đá và papier-mâché thuộc nhóm nghệ thuật thị giác – một lĩnh vực tưởng như hoàn toàn khác biệt. Nhưng với anh, đó không phải là sự ngẫu nhiên, mà là một hành trình tìm về chính mình.

Trong những khối đá vô tri, anh nhìn thấy hơi thở của thiên nhiên, của thời gian hàng triệu năm. Với đôi tay khéo léo và tâm hồn giàu cảm xúc, anh khắc chạm để biến đá thành hình, biến vô tri thành hữu linh. Anh không xem nghề điêu khắc chỉ là thủ công, mà coi đó như một hình thức cầu nguyện và thiền định: mỗi nhát đục, mỗi đường chạm là một lần trò chuyện với đá, với quá khứ, với chính tâm hồn mình.

Vũ Tú bước vào nghệ thuật với tinh thần của một trí thức và trái tim của một nghệ sĩ đắm say. Anh mang trong mình sứ mệnh dung hòa hai dòng chảy: khoa học và nghệ thuật, truyền thống và hiện đại, phương Đông và phương Tây. Chính điều đó đã khiến nhiều tạp chí gọi anh là “hoa Trạng nguyên” trong làng điêu khắc đương đại, Khôi nguyên của giới nghệ thuật. Thế nhưng, người nghệ sĩ thị giác Vũ Tú luôn khiêm tốn cho rằng mình là học trò của các nghệ sĩ thị giác huyền thoại của nhân loại Michelangelo, Leonardo da Vinci, và Raphael.

Bức tượng Quan âm trên ngọc bích, bởi nghệ sĩ thị giác Vũ Tú

Phù điêu hoàng đế Napoleon, đá cẩm thạch trắng bởi nghệ sĩ thị giác Vũ Tú

Bức tượng Chúa Jesus và trẻ em, bởi nghệ sĩ Vũ Tú (từ khối ruby đỏ)

Trong sự nghiệp sáng tạo, Vũ Tú đặc biệt gắn bó với những tác phẩm mang tính tâm linh và biểu tượng nhân văn. Từ những pho tượng Quan Âm Tự Tại, tượng Phật Thích Ca, tượng Chúa Giê-su, hình tượng Công giáo… đến các sản phẩm mỹ thuật ứng dụng như chậu bonsai đá, hồ nước cảnh, tượng trang trí décor – tất cả đều toát lên tinh thần vừa trang nghiêm vừa giàu thẩm mỹ.

Điểm đặc biệt trong tác phẩm của Vũ Tú là sự hòa quyện giữa vẻ đẹp truyền thống và tư duy hiện đại. Anh không gò bó mình vào một khuôn mẫu, mà luôn tìm cách làm mới hình khối, thổi vào đá hơi thở đương đại. Chính nhờ đó, sản phẩm của anh vừa gần gũi với đời sống, vừa chạm đến tầng sâu tâm linh.

Nhiều tác phẩm của anh được các chùa chiền, nhà thờ, cơ sở tôn giáo và nhà sưu tập mỹ thuật đón nhận, coi như vật phẩm thiêng. Người thưởng lãm nhận ra ở đó không chỉ là tay nghề điêu khắc tinh xảo, mà còn là tâm hồn gửi gắm: một nghệ sĩ biết lắng nghe tiếng nói của đá, và truyền tiếng nói ấy thành ngôn ngữ của nghệ thuật.

Dù tuổi đời còn trẻ, Vũ Tú đã để lại dấu ấn sâu đậm trong giới nghệ thuật. Anh là minh chứng sống động cho quan điểm: khoa học không đối lập với nghệ thuật, trí tuệ không tách rời cảm hứng. Từ một Thủ khoa hiện đại, anh trở thành một nghệ sĩ thị giác – một hành trình tưởng chừng trái ngược nhưng lại thống nhất trong chiều sâu tư tưởng.

Điều làm nên tầm vóc của Vũ Tú không chỉ là tài năng, mà còn là tinh thần khiêm tốn, bền bỉ. Anh chọn cách lặng lẽ sáng tạo trong xưởng đá, không chạy theo ồn ào danh tiếng, mà để chính tác phẩm lên tiếng. Hãy thử quan sát: Nghệ sĩ thị giác, Thủ khoa hiện đại Vũ Tú tuy cùng tuổi với danh hài Trấn Thành nhưng Trấn Thành luôn có mặt trên các trang báo, trong video, trong quảng cáo… còn Vũ Tú vẫn nguyện âm thầm cống hiến và không khoa trương, không ồn ào trên truyền thông. Cái tên Vũ Tú dần trở thành biểu tượng cho một thế hệ nghệ sĩ trẻ Việt Nam: có học vấn rộng sâu, có tâm hồn cao đẹp và có khát vọng phụng sự nghệ thuật.

Trang thông tin của nghệ sĩ Vũ Tú trên Thiết kế và Nghệ thuật Australia

Trong mắt bạn bè, đồng nghiệp và giới thưởng lãm, anh là “Khôi nguyên của nghệ thuật đương đại”, là đóa hoa Trạng nguyên trong giới điêu khắc. Tạp chí “Chánh pháp” số 165 cho biết: “Nghệ sĩ thị giác Vũ Tú là tinh hoa trí tuệ đồng hành cùng Phật giáo”. Tạp chí “Đạo Phật ngày nay” xem nghệ sĩ Vũ Tú như “đoá sen trắng tinh khôi toả rạng trong các hình tượng Phật giáo”. Nhiều tạp chí đã ghi nhận Nghệ sĩ thị giác Vũ Tú là tấm gương sáng cho các thế hệ đến mai sau.

Hành trình từ một cậu bé yêu mỹ thuật có quê hương ở làng Sen (thôn Ngọc Quan, tỉnh Bắc Ninh); đến Thủ khoa tốt nghiệp Đại học ở lĩnh vực Khoa học; rồi trở thành nghệ sĩ điêu khắc đá: đó là minh chứng cho sự giao hòa kỳ diệu giữa trí tuệ – nghệ thuật – truyền thống – hiện đại. Vũ Tú đã thắp sáng ngọn lửa sáng tạo trên nền tảng gia tộc khoa danh, và biến nó thành một di sản nghệ thuật sống động.

Trong con người Vũ Tú, ta nhìn thấy hình ảnh một Trạng nguyên thời hiện đại: không cầm bút nghiên thi cử như cha ông, mà cầm búa đục, biến đá thành nghệ thuật, thổi hồn vào những khối vật chất vô tri. Và từ đó, anh để lại một thông điệp đẹp: nghệ thuật chính là cách con người đối thoại với thời gian, với tâm linh và với chính cội nguồn của mình.

H.D