TIN TỨC

Tân Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam muốn xây dựng Hội từ sự khác biệt

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2026-11-19 06:08:00
mail facebook google pos stwis
52 lượt xem

NGUYÊN QUÂN

'Những ý kiến khác nhau, thậm chí trái chiều, nếu được trình bày trên tinh thần xây dựng, dân chủ, khoa học, trách nhiệm, nhân văn đều có thể góp phần làm phong phú đời sống văn học'. Ngay sau khi được bầu làm Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ dành cho Thanh Niên cuộc phỏng vấn.
 

Tiếng nói của Hội cần xuất phát từ thực tiễn sáng tác

* Cảm xúc của ông khi được chọn ngồi "chiếc ghế nóng" này, ở độ tuổi được cho là "trường hợp đặc biệt"?

- PGS-TS Nguyễn Thế Kỷ: Tôi không muốn dùng từ "ghế nóng", mà nên gọi những công việc liên quan đến văn học, nghệ thuật là quan trọng, có tính đặc thù, tinh tế, nhạy cảm, có mặt phức tạp. Thú thực, tôi cũng có phần bất ngờ, có cả sự do dự nữa.

Nhưng khi việc chung yêu cầu, tôi coi đây như câu chuyện của một "người lính tái ngũ". Tôi có nhiều năm làm việc trong lĩnh vực báo chí, văn hóa, văn nghệ, từng trải qua công việc quản lý và cũng là người trực tiếp sáng tác. Những trải nghiệm ấy giúp tôi hiểu phần nào những thuận lợi, khó khăn, niềm vui và cả những trăn trở của người cầm bút.

 

PGS-TS Nguyễn Thế Kỷ - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - Ảnh: NVCC

* Điều gì sẽ được ông ưu tiên nhất trong "chương trình hành động" của mình, trên cương vị mới?

- Điều tôi quan tâm trước tiên là củng cố lại bộ máy và nhân sự của cơ quan Hội, tăng cường đoàn kết, tạo không khí sinh hoạt nghề nghiệp thực chất, lành mạnh, phát huy năng lực sáng tạo của hội viên. Văn học đang đứng trước nhiều thay đổi, Hội cần đồng hành cùng nhà văn, khuyến khích những tìm tòi mới, đồng thời chăm lo cho những giá trị nền tảng, cốt lõi của nền văn học nước nhà.

* Với kinh nghiệm quản lý và am hiểu đường lối, chính sách văn hóa, ông sẽ làm thế nào để Hội Nhà văn Việt Nam vừa tham gia hoạch định chính sách, vừa bảo đảm tự do sáng tạo, không hành chính hóa đời sống văn học?

- Tôi cho rằng cần phân biệt rõ vai trò của một tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp với vai trò của cơ quan quản lý hội, đoàn. Hội Nhà văn không phải là cơ quan quản lý hành chính trong hoạt động sáng tạo của nhà văn. Văn chương trước hết thuộc về thế giới tinh thần, cá tính và sự tự do nội tâm của người viết. Không thể có một nền văn học phát triển nếu mọi người cùng viết theo một khuôn mẫu, cùng nhìn nhận và phản ánh hiện thực bằng một cách thức duy nhất.

Theo tôi, Hội cần tạo ra môi trường đối thoại, khuyến khích tranh luận học thuật, tôn trọng sự khác biệt về phong cách và quan niệm nghệ thuật. Tiếng nói của Hội trong hoạch định chính sách phải xuất phát từ thực tiễn sáng tác, từ nhu cầu của nhà văn và yêu cầu phát triển văn hóa, chứ không phải từ tư duy áp đặt hành chính.

Hội cần bảo vệ quyền sáng tạo chính đáng của hội viên

* Trong giới văn nghệ, ông được biết đến là một nhà quản lý có cách tiếp cận khá cởi mở, chịu khó lắng nghe và sẵn lòng bảo vệ những tiếng nói khác biệt, không dễ đồng thuận. Ông có cho rằng sự cởi mở là phẩm chất đặc biệt cần có ở người đứng đầu một tổ chức nghề nghiệp như Hội Nhà văn Việt Nam?

- Tôi nghĩ sự cởi mở, tính cầu thị, biết lắng nghe là những phẩm chất rất cần thiết cho bất cứ ai, nhất là những người nằm trong bộ máy công quyền hay các hội, đoàn. Hội Nhà văn tập hợp những cá tính sáng tạo khác nhau, những thế hệ khác nhau, những quan niệm nghệ thuật và cách tiếp cận đời sống không giống nhau. Không thể đòi hỏi tất cả hội viên phải có cùng một tiếng nói. Tất nhiên, trước những vấn đề lớn, quan trọng, căn cốt của đất nước, của dân tộc thì cần sự đồng thuận cao hơn, tự giác hơn với một trách nhiệm công dân rõ ràng.

Do đó, người đứng đầu Hội trước hết phải biết lắng nghe, biết tôn trọng sự khác biệt và biết đặt lợi ích chung của tổ chức, của đất nước lên trên những quan điểm cá nhân.

Tân Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam sở hữu khiếu nói chuyện hài hước, đậm chất "trạng Nghệ" - Ảnh: NVCC

* Ở cương vị lãnh đạo Hội Nhà văn Việt Nam, ông sẽ ứng xử thế nào nếu một hội viên có tác phẩm gây tranh luận?

- Tôi nghĩ, trước hết cần bình tĩnh và nhìn nhận sự việc một cách nghiêm túc, kỹ lưỡng. Một tác phẩm gây tranh luận không mặc nhiên là một tác phẩm sai, cũng không phải cứ có nhiều ý kiến phản đối thì cần phải vội vàng đưa ra một kết luận chưa đủ độ chín, thậm chí thiếu sức thuyết phục.

Hội Nhà văn cần bảo vệ quyền sáng tạo chính đáng của hội viên, đồng thời khuyến khích những cuộc trao đổi, phản biện có cơ sở khoa học và tinh thần xây dựng.

Hội không nên thay thế cơ quan quản lý nhà nước trong việc thực hiện những chức năng thuộc thẩm quyền của các cơ quan đó. Nhưng Hội có thể tổ chức đối thoại, hội thảo, tọa đàm, tạo diễn đàn ở mức phù hợp để các ý kiến được trao đổi công khai, thấu đáo, khoa học, minh bạch.

Điều quan trọng là không cố tình quy chụp động cơ sáng tác, không tạo áp lực dư luận đối với cá nhân nhà văn, nhưng cũng không né tránh trách nhiệm trao đổi về những vấn đề liên quan đến sự thật lịch sử, văn hóa và nhận thức xã hội.

Lịch sử và văn học có mối quan hệ chặt chẽ nhưng không đồng nhất

* Là nhà quản lý đồng thời là người sáng tác, trải nghiệm quản lý ảnh hưởng thế nào đến cách ông nhìn nhận con người, xã hội và lựa chọn đề tài?

- Chắc chắn có. Hơn bốn thập niên làm việc trong lĩnh vực văn hóa, báo chí, xuất bản, văn học, nghệ thuật giúp tôi có cơ hội tiếp xúc với nhiều con người, nhiều vùng đất, nhiều sự kiện và những vấn đề lớn của đất nước, kể cả thế giới.

Những trải nghiệm ấy mở rộng vốn sống và đem đến cho tôi nhiều chất liệu sáng tác. Tuy nhiên, không phải cứ có nhiều tư liệu, chất liệu là có thể viết được tác phẩm văn chương, càng khó khi mong có được tác phẩm hay, hấp dẫn.

Tôi đặc biệt quan tâm đến lịch sử, văn hóa dân tộc bởi đó là một kho tàng rất lớn, rất quý giá về con người, số phận, khát vọng và những lựa chọn trong những thời khắc quan trọng. Tuy nhiên, tôi cũng cho rằng, văn học nghệ thuật cần phản ánh toàn diện đời sống đương đại, từ những vấn đề lớn lao của đất nước đến những số phận, tâm tư nguyện vọng rất riêng tư và chính đáng của mỗi con người.

2 trong 5 tựa sách thuộc bộ tiểu thuyết Nước non vạn dặm của nhà văn Nguyễn Thế Kỷ - Ảnh: N.Q

* Thời gian qua, một số tác phẩm văn học khai thác đề tài lịch sử đã tạo ra những cuộc tranh luận xung quanh tính xác thực của sự kiện, nhân vật lịch sử và đặc thù hư cấu của văn chương. Là tác giả của nhiều kịch bản, tiểu thuyết lịch sử, ông quan niệm thế nào về ranh giới này?

- Theo tôi, lịch sử và văn học có mối quan hệ chặt chẽ nhưng không đồng nhất. Tôi quan niệm những gì thuộc về sự kiện lịch sử đã được xác lập thì cần được tôn trọng. Còn với những khoảng trống mà tư liệu chưa thể phản ánh đầy đủ thì nhà văn có thể vận dụng trí tưởng tượng và khả năng hư cấu để xây dựng đời sống nội tâm, những cuộc đối thoại và tình huống nghệ thuật.

Một cảnh trong vở Từ Việt Bắc về Hà Nội - Nhà hát Cải lương Việt Nam (Kịch bản: Nguyễn Thế Kỷ) - Ảnh: Nhà hát cung cấp

Tôi luôn nghĩ rằng văn học lịch sử cần làm cho quá khứ trở nên gần gũi, có sức sống với con người hôm nay, nhưng không được đánh đổi sự nghiêm cẩn lịch sử để lấy những hiệu quả nghệ thuật nhất thời. Đặc biệt, không được phóng bút bịa đặt, xúc phạm, hạ bệ, giải thiêng các nhân vật lịch sử, danh nhân văn hóa của dân tộc.

* Nếu nhìn từ chính trải nghiệm sáng tác của mình, theo ông, điều gì đang thiếu và yếu nhất trong đời sống văn học Việt Nam hiện nay: tác phẩm lớn, tài năng, môi trường sáng tạo hay hệ sinh thái xuất bản chuyên nghiệp?

- Tôi nghĩ không nên nhìn nhận đây là những yếu tố tách rời nhau. Một nền văn học muốn phát triển cần đồng thời có tài năng, lao động sáng tạo, tác phẩm có giá trị, môi trường sáng tạo cởi mở và một hệ thống xuất bản, quảng bá chuyên nghiệp.

Điều chúng ta mong muốn nhất vẫn là có thêm những tác phẩm thực sự có tầm vóc, có khả năng chạm đến những vấn đề sâu sắc của đất nước, của con người và cả thời đại nữa, có sức sống lâu dài trong lòng bạn đọc. Nhưng tác phẩm lớn không thể, không bao giờ được tạo ra bằng mệnh lệnh hay bằng những kỳ vọng chủ quan.

Cảnh phim Chuyện tình Khau Vai vừa ra mắt, chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Nguyễn Thế Kỷ - Ảnh: Đoàn phim cung cấp

* Ông tin rằng điều gì ở ông sẽ giúp hội viên cảm thấy Hội Nhà văn là ngôi nhà chung đúng nghĩa?

- Tôi không nghĩ một cá nhân có thể tự mình làm nên một mẫu số chung, một ngôi nhà chung. Điều đó phải được xây dựng bằng sự đồng lòng, trách nhiệm, tài năng và tình cảm của tất cả hội viên. Tôi mong Hội thực sự là nơi nhà văn có thể chia sẻ những vấn đề nghề nghiệp, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng, tìm thấy sự đồng cảm, hỗ trợ và khích lệ trong lao động sáng tạo và cả trong cuộc sống.

Một tổ chức nghề nghiệp không chỉ được đánh giá bằng những hoạt động lớn hay những sự kiện bề nổi, mà còn bằng cách nó đối xử với từng hội viên, bằng sự công bằng, trung thực, khách quan, tình đồng nghiệp và khả năng tập hợp những con người khác biệt vì một mục tiêu chung.

Tôi nghĩ, điều quan trọng nhất là làm sao để mỗi nhà văn, dù ở thế hệ nào, ở đâu, viết theo khuynh hướng nào, cũng cảm thấy mình được tôn trọng, được lắng nghe và có trách nhiệm với ngôi nhà chung ấy.

* Xin cảm ơn ông!

Nguồn: Báo Thanh Niên.

Bài viết liên quan

Xem thêm
Cõi sách khép lại, người văn còn vang
Nhà văn Vân An – tên thật Trần Vạn An – sinh ngày 10 tháng 3 năm 1925 tại thị trấn Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh.
Xem thêm
Trần Thùy Mai: “Viết là đối thoại, chân thành là yếu tính của văn chương”
Trong làng văn Việt Nam đương đại, Trần Thùy Mai được biết đến như một cây bút có hành trình sáng tạo đầy bản lĩnh và không ngừng đổi mới.
Xem thêm
Hữu Thỉnh - Chân dung bạn văn của Nguyễn Quang Lập
Mình quen Hữu Thỉnh năm 1980, hồi đó anh về học trường viết văn Nguyễn Du khoá I, ở khu tập thể Vân Hồ. Đọc thơ anh trước đó, bài nào cũng thích, đặc biệt bài Chuyến đò đêm giáp ranh, đọc lần thứ 2 là thuộc liền.
Xem thêm
Người cày chữ trên thảo nguyên lịch sử
Không phải ngẫu nhiên mà người ta gọi ông là cây bút sung sức của tiểu thuyết lịch sử. Hơn ba mươi năm viết, hơn ba mươi đầu sách, từ một binh nhì làm báo tường đến Phó Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội – Phùng Văn Khai vẫn giữ cái cách nói thẳng, viết thật.
Xem thêm
Quầng sáng tinh thần trong truyện ngắn Nguyễn Trường
Bài đăng Văn nghệ TP. Hồ Chí Minh, số 216, ngày 9/7/2026
Xem thêm
Theo năm tháng đi...
Bài viết “Theo năm tháng đi” của nhà thơ Hoàng Quý sẽ giúp bạn đọc hiểu thêm vê miền thơ lấp lánh của Hà Đình Cẩn, mảng sáng tác phong phú nhưng chưa thật nhiều người biết.
Xem thêm
Cầm súng, cầm bút bằng niềm tin, lẽ sống
Nhân chuyến công tác tại Hà Nội, Đại tá, nhà văn Nguyễn Văn Hồng, nguyên Phó tư lệnh, Tham mưu trưởng Quân đoàn 4 (hiện sống tại phường Tân Bình, TP Hồ Chí Minh) dành cho chúng tôi cuộc trò chuyện thú vị. Suốt hơn hai giờ đồng hồ, những câu chuyện của một thời lửa đạn cứ thế ùa về không dứt trong giọng kể trầm ấm và trí nhớ mẫn tiệp của một người lính dày dạn trận mạc đã ở độ tuổi xưa nay hiếm.
Xem thêm
Cố Thượng tướng Phùng Thế Tài được đặt tên đường ở TP. Nha Trang và TP. Lào Cai
Năm 2022, tại TP. Nha Trang (tỉnh Khánh Hòa), TP. Lào Cai (tỉnh Lào Cai) và một số khu đô thị ở các tỉnh thành khác, các đường phố giao nhau được đặt tên theo một số tướng lĩnh quân đội, trong đó có cố Thượng tướng Phùng Thế Tài.
Xem thêm
Nhạc sư Vĩnh Bảo và hành trình trao truyền gia tài văn hóa Việt
Việc am tường cả âm nhạc Tây phương cùng kinh nghiệm đóng đàn thực tế hơn 60 năm qua đã giúp ông tạo nên những nhạc cụ thương hiệu Vĩnh Bảo độc nhất vô nhị. Mỗi cây đàn do ông làm ra, từ khâu chọn thớ gỗ, xử lý hợp âm đến việc đục khe “thở” đều được tính toán tỉ mỉ như một công trình kiến trúc âm thanh. Chính cố Giáo sư Trần Văn Khê trong hồi ký từng thán phục rằng cây đàn tranh bằng gỗ Kiri mà Nhạc sư Vĩnh Bảo đóng cho ông có âm thanh tuyệt hảo đến mức quá “thượng thừa” mà các chuyên gia âm thanh học người Pháp cũng phải trầm trồ, thán phục.
Xem thêm
Lại Văn Long - Ngòi bút lửa!
Những tháng ngày lăn lộn trong nghề báo nhiều nguy hiểm, nhà văn Lại Văn Long đã trải qua đủ cung bậc cảm xúc. Nhưng anh vẫn yêu nghề mãnh liệt và ước mơ sau này anh sẽ có những cuốn sách, những thước phim phản ánh được cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm rất cam go, nguy hiểm nhưng đầy tính nhân văn của lực lượng Công an Nhân dân. Sau khi tốt nghiệp lớp bồi dưỡng nghiệp vụ 6 tháng ở Đại học An ninh; anh càng tin rằng mình sẽ hoàn thành được ước mơ đó!
Xem thêm
Nhà giáo, nhà thơ Huệ Triệu
Đội ngũ các nhà thơ xuất thân từ nhà giáo từ khắp mọi miền quê đất nước khá đông đảo. Riêng ở Sài Gòn, có thể kể đến các chị: Đặng Nguyệt Anh, Tôn Nữ Thu Thuỷ, Nguyễn Thị Thanh Long, Huệ Triệu… Nét nổi bật trong thơ của các nhà sư phạm phái đẹp là sự đằm sâu, với nhiều tìm tòi mới mẻ, song vẫn giữ được sự điềm đạm, và đầy trách nhiệm công dân.
Xem thêm
Nhà văn Xuân Phượng - Một bản lĩnh “chân cứng đá mềm” trong sáng tạo và trong cuộc đời
Có những cuộc đời mà khi soi vào, chúng ta không chỉ thấy chiều dài của thời gian, mà còn thấy cả chiều sâu của lịch sử, chiều rộng của một tâm hồn và tình yêu vô bờ bến của một trái tim.
Xem thêm
Người đi vắng của văn chương
LTS: Nguyễn Bình Phương là gương mặt đặc biệt của văn chương đương đại, lặng lẽ, kiệm lời, gần như luôn đứng ngoài những ồn ào của văn đàn. Trong cái nhìn của nhà văn Phạm Ngọc Tiến, ông là “người đi vắng” ở các đám đông, nhưng lại hiện diện bền bỉ và khác biệt trong từng trang viết.
Xem thêm
Phạm Thiên Thư: Người đi tìm bụi đỏ đã hóa thân vào “cát bụi” phận người
Chiều tối, lúc 18h24 phút, Báo Giác Ngộ Online - Cơ quan ngôn luận của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh đưa tin về việc “ra đi”, xa lìa cõi tạm của thi sĩ Phạm Thiên Thư với một dòng tin ngắn nhưng trang trọng: “Phạm Thiên Thư tác giả của nhiều thi phẩm nổi tiếng, người “thi hóa kinh Phật” vừa từ trần lúc 6h15 phút, chiều nay, 7/5/2026”.
Xem thêm
Nguyễn Khoa Điềm - Người mang “Đất Nước” vào lòng thi ca
Trong dòng chảy của văn học Việt Nam hiện đại, hiếm có nhà thơ nào lại hòa quyện sâu sắc giữa tâm hồn nghệ sĩ và trách nhiệm công dân, giữa khát vọng cách mạng và nỗi niềm truyền thống như Nguyễn Khoa Điềm. Ông không chỉ là một chính khách từng giữ những trọng trách cao của đất nước, mà trước hết và hơn hết, ông là một thi sĩ - người đã khắc họa hình tượng Đất Nước bằng một thứ ngôn ngữ vừa bình dị, gần gũi, vừa thiêng liêng, sâu lắng, đi vào tâm thức của nhiều thế hệ.
Xem thêm
Nguyễn Huy Bang: Một đời làm thầy, làm thợ… làm tớ văn chương
Trong làng văn Việt Nam hôm nay, có những người viết lên từ những gì xa xôi, mộng ảo; nhưng cũng có những người chỉ biết cặm cụi viết bằng xương máu, bằng mồ hôi và cả những vui buồn của một đời lính, một đời làm báo, một đời “làm bà đỡ” cho những tác phẩm của người khác. Đại tá, nhà văn Nguyễn Huy Bang thuộc về dạng thứ hai.
Xem thêm
Đại tá Nguyễn Văn Hồng: Gìn giữ ký ức chiến tranh trên từng trang viết
Dù đã hơn 80 tuổi, 26 năm “gác súng, cầm bút”, Đại tá, nhà văn Nguyễn Văn Hồng vẫn luôn tràn đầy năng lượng, lạc quan, yêu đời, khát khao được dùng ngòi bút của mình để gìn giữ ký ức, nhắc nhớ thế hệ trẻ về giá trị của hòa bình.
Xem thêm
Lâm Bình: Người đàn bà đi nhặt cát giữa biển đời
Lâm Bình từng là người lính văn công Quân Giải phóng, sau đó là nghệ sĩ kịch nói, nữ sĩ Lâm Bình bước vào thi đàn với một tâm hồn đa cảm và đầy khát khao.
Xem thêm