Nhân kỷ niệm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5), Bác sĩ nhà thơ Trần Quốc Vĩnh chọn một lát cắt khá đặc biệt của lịch sử: câu chuyện về Bác sĩ Trần Hữu Nghiệp – người đầu tiên đề xuất tên gọi “Thành phố Hồ Chí Minh” từ năm 1946. Bài thơ không chỉ gợi lại một dấu mốc giàu ý nghĩa, mà còn là lời tri ân với những người con Nam Bộ đã dành trọn niềm tin và tình cảm cho Bác Hồ kính yêu.

Bác sĩ Trần Hữu Nghiệp.

Lặng nghe tôi kể chuyện người đề xuất

Tên gọi Thành Phố Hồ Chí Minh

Cho đất Sài Gòn thắm nghĩa, thắm tình

Từ tháng 8 năm một ngàn chín trăm bốn mươi sáu

Tháng 3 năm ấy những đứa con báo bão

Theo con tàu không số từ miền Nam

Ra miền Bắc gặp Trung ương, Bác Hồ xin vũ khí

Với tấm lòng "vị quốc vong thân"

Đoàn đến Bắc nhân ngày sinh nhật Bác

Được Bác Hồ đón tiếp ân cần

Cô Ba Định được giao 12 tấn vũ khí

Đem về Nam chống giặc Pháp xâm lăng

Đoàn đi ra có Bác sĩ Trần Hữu Nghiệp

Từng du học xuất sắc ở Paris

Lòng yêu nước có từ năm tháng ấy

Ôi quê hương luôn nhắc nhở quay về

Trở về nước một lòng đi kháng chiến

Theo lời Bác Hồ cứu lấy non sông

Bác sĩ nhớ có thành phố vẻ vang trên thế giới

Được vinh danh tên của những anh hùng

Thành phố Alexandra mang tên đại đế

Thủ đô Hoa Kỳ mang tên tổng thống Washington

Thành phố Vancouver mang tên người thám hiểm

Có thành phố nào vinh danh tên người cho dòng giống Lạc Hồng?

Tháng 8 năm 46 - Đúng một năm kỷ niệm chính quyền cách mạng

Trong buổi họp mặt phòng Nam Bộ trung ương

Bác sĩ Nghiệp hùng hồn nêu ý tưởng

Đặt Sài Gòn theo tên Bác - sáng tỏ một con đường

Sài Gòn đề xuất đổi tên: Thành Phố Hồ Chí Minh

Ghi công đức một con người vĩ đại

Ghi tình cảm dân Nam Bộ với con người cầm lái

Đồng tán thành - quyết nghị gửi Trung ương

Ngày 2 tháng 7 năm 1976

Quốc hội hòa bình, thống nhất đầu tiên

Chính thức quyết định Sài Gòn được đổi tên:

Thành Phố Hồ Chí Minh như lòng người mơ ước

50 năm nước Việt Nam vững bước

Rất tự hào đầu tàu Thành phố Hồ Chí Minh

Thành phố Văn Minh- Hiện Đại – Nghĩa tình

Hạnh phúc mang tên Người con vĩ đại

TRẦN QUỐC VĨNH

_________

Ghi chú:

^{1- Tháng 3 năm 1946: con tàu không số xuất phát từ miền Nam ra miền Bắc xin Trung Ương, Bác Hồ vũ khí để đánh Pháp. Đoàn gồm: cô ba Nguyễn Thị Định, Bác sĩ Trần Hữu Nghiệp, nhà nghiên cứu Ca Văn Thỉnh, ông Đào Văn Tường.}

^{2- Đoàn ra Bắc đúng vào nhân dịp sinh nhật Bác (19/5/1946). Được Bác Hồ trực tiếp tiếp đón ân cần. Cô Ba Định được lên tàu trở về Nam với 12 tấn vũ khí. Ba người còn lại (trong đó có Bác sĩ Trần Hữu Nghiệp) được giữ lại ở miền Bắc và nhận nhiệm vụ mới.}

^{3- Ngày 27 /8/1946: trong buổi họp mặt của phòng Nam Bộ Trung ương và người miền Nam ở Hà Nội, bác sĩ Trần Hữu Nghiệp đã ca ngợi công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Sau đó ông lấy ví dụ các thành phố lớn được đặt tên theo anh hùng dân tộc (Thành phố Alexandra, thành phố Washinton, thành phố Vancouver …), ông nêu đề xuất đặt tên Thành phố Sài Gòn thành Thành Phố Hồ Chí Minh để ghi nhớ công lao và khẳng định tình cảm gắn bó của Nam Bộ với cách mạng. Đề xuất này được toàn thể tán thành, đồng lòng ký vào một quyết nghị gửi Chính Phủ.}

^{4- Ngày 2/7/1976 Quốc Hội nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam quyết định đổi tên Sài Gòn thành Thành Phố Hồ Chí Minh}