TIN TỨC

Những đường thẳng không người kẻ

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2024-01-10 09:55:47
mail facebook google pos stwis
1677 lượt xem

Trần Trọng Đoàn (Thuỵ Khải)
Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh (TP. Hồ Chí Minh)

Ngày nhỏ, tôi thích vẽ những đường thẳng hơn là những đường xoắn, thích vẽ hình tam giác, hình vuông hơn hình tròn. Đường thẳng mang lại cho tôi một cảm giác an toàn và một niềm thoả mãn khi chứng kiến mọi thứ có trật tự.

Giữa bài học này với bài học kia, tôi luôn được dạy phải kẻ một đường thẳng để phân định. Ngồi kế bên đứa bạn, tôi vẽ một đường thẳng trên bàn để tránh “cuộc xâm lược” của sách vở, hộp bút. Mỗi khi thầy cô giảng bài không hiểu, tôi hay vẽ một khối hình hộp và tô khối cho nó trên chính cuốn tập mình. Bạn hỏi: “Mày vẽ gì vậy?”. Tôi trả lời: “Tao vẽ một nơi trốn”. Những đường thẳng kiên cố, rắn chắc, những hình khối kết hợp bằng đường thẳng với những góc vuông luôn cho tôi cảm giác rộng rãi, thoải mái hơn những hình tròn, khối trụ tù túng.

Lớn hơn một chút, tôi nhận ra những đường thẳng khác. Không ai kẻ mà chúng vẫn tồn tại. Không ai thấy mà chúng luôn hiện diện. Không ai ý thức rằng chúng ở đó dù mỗi lần vô tình bước qua; tôi, chúng ta luôn chịu đau đớn ít nhiều.

Tôi nhận ra đường thẳng vô hình đầu tiên dưới mái nhà nhà tôi. Năm lớp 7, mẹ trộm đọc tin nhắn của tôi với đứa bạn thân. Mẹ thất vọng, giận dữ vì tôi không còn được ngây thơ, hồn nhiên. Tôi đã biết chửi thề như một món nghề thuần thục. Tôi đã biết bàn đến những chuyện “đại sự” mà đến cả người lớn chỉ dám đề cập đến bằng lối nói hàm ý. Và quan trọng nhất, mẹ không ngờ - tôi không thích con gái. Sự chuyển mình trong tâm thức của một đứa trẻ nhiều khi đạp quá mạnh vào đường thẳng kỳ vọng của cha mẹ chúng. Là thế, mẹ tôi đã hoang mang, thất vọng và thậm chí là sang chấn khi không ngờ tôi đã tiến xa đến thế so với suy nghĩ của mẹ về người con trai yêu dấu. Nhưng, khi ấy, tôi không đủ sức để bao dung hay suy nghĩ thêm một điều gì nữa. Tôi loay hoay, những đường thẳng của tôi đã khởi động mạnh mẽ, cơn giận dữ và nỗi hổ thẹn như sóng ngầm cuộn trào: Kể từ lần đó đến rất lâu sau này, tôi có rất nhiều tài khoản Facebook - cho gia đình, cho bạn bè, cho các mối quan hệ xã giao. Ừ niềm tin và sự chia sẻ giữa tôi và mẹ đã tan lặng trong nỗi ái ngại và thất vọng của cả hai.

Lần thứ hai khi tôi ý thức về đường thẳng giữa tôi và người khác là ở mối tình đầu. Anh ấy sôi nổi trong từng vũ điệu của BTS, của EXO, tôi đắm mình trong nhạc Trịnh phản chiến, nhạc Phú Quang trữ tình. Anh ấy thích những cuộc dạo chơi năng động, tôi thích những cuộc trò chuyện thâm trầm. Sau này, anh ấy theo ngành đối ngoại, còn tôi vẫn giữ một lòng với văn chương mộng huyễn. Tình bạo phát và tình chóng tàn. Tôi ngỡ ngàng khi người chóng chán. Nhưng tôi, tôi không thể bước qua những đường thẳng của chính mình để hiểu anh. Anh cũng thế. Và tôi, tôi cũng lớn khôn phần nào khi biết khả năng của mình trong việc đồng cảm và san sẻ với người khác không phải là vô tận. Cứ như thế, không là gì của nhau, như những đường song song, ta sẽ vẫn là ta trong đời.

Đường thẳng phân ranh xuất hiện giữa người này với kia, giữa cá thể này với cá thể khác. Sao ba mẹ không hiểu con dù đã trao cho con hình hài và cả linh hồn? Sao cậu không thể thông cảm cho tớ dù tụi mình đã chơi với nhau tận 7, 8 năm? Sao anh không thể hiểu cho em, sao mộng đôi ta vẫn phân kỳ khi mình đầu gối tay ấp, khi em đã dốc cạn hết quá khứ của mình vào từng câu chuyện ta nói với nhau?

“Có thể nào qua Vạn Lý Trường Thành

Của hai vũ trụ chứa đầy bí mật?”

(Xuân Diệu, Xa cách)

Những đường thẳng vô hình nhưng vững chắc như những bức tường đá, chúng ngăn những tồn tại hoà làm một với nhau, chúng đặt điểm kích hoạt cơn thịnh nộ của những người mềm lòng nhất và là điểm chí mạng của những người cứng rắn nhất, chúng cảnh tỉnh con người trong một mối quan hệ không nên vì tò mò mà mở chiếc hộp Pandora của đối phương.

Nhận chân máu đầu tiên mà tôi rút ra - có những đường thẳng phải vượt qua dù cả hai ta sẽ mang trong mình đầy thương tích. Mẹ, mẹ hãy hiểu cho con, rằng tình yêu không phải như một thuật toán, nhập một lệnh sẽ ra đúng kết quả. Rằng trái tim con có niềm tin riêng của nó, rằng yêu thương vô tận là dám bước qua những lằn ranh định kiến đặt ra giữa người với người, khi con không lãnh cảm với tình yêu của mình dù con yêu một người con trai hay con gái, khi ấy con vẫn còn đó một trái tim để yêu mẹ trước tiên. Nếu lần ấy, tôi không đủ dũng khí để chứng kiến những giọt nước mắt của mẹ, ngày hôm nay, ắt hẳn tôi vẫn phải chui rúc trong những phiên bản giả dối và gượng gạo khi đối mặt với người mà tôi yêu thương nhất. Niềm tin thành hình sau nỗi tuyệt vọng và tình yêu tái sinh từ đống vỡ vụn.

Nhận chân máu thứ hai mà tôi ngậm ngùi chấp nhận - có những đường thẳng của mình và của người, nếu tôi không thể vượt qua, tôi buộc phải rời đi vì cả hai. Tớ đã nguôi cơn giận hờn khi mối tình đầu của mình rơi rớt vào giọt nước mắt thất vọng vô đáy. Tớ xin lỗi mối tình thứ hai vì những thương tích trên hành trình chúng mình vượt qua những đường thẳng ở hai bờ địa giới để chạm đến nhau. Và tớ cũng mong tình yêu thứ ba trong đời mình, cậu luôn tìm được sự bình an. “Sao mỗi lần người ta hiểu anh, họ đều không ở lại", thật đáng tiếc khi mình đã không đủ kiên nhẫn và can đảm để đi xa hơn trong thế giới của cậu vì chính mình còn quá ngây thơ trong việc che chở  cho bản thân. Tôi phải rời đi. Nếu tôi ép bản thân phải quá sức hay phải trở thành một-phiên-bản-người-khác-yêu, khi đó tôi làm gì có thể yêu ai được nữa, vì tôi có yêu chính mình đâu. Cảm giác tội lỗi nhất không đến từ việc tôi biết rằng người khác sẽ buồn với những lựa chọn rời đi của tôi, mà nó đến từ việc tôi khước từ những ranh giới của chính mình hòng mong được người khác chấp thuận để bước vào thế giới của họ.

Lấy một điểm nhìn rộng hơn, tôi chợt tưởng tượng thế giới này là một bức tranh chằng chịt những đường kẻ, ranh giới không chỉ hiển hiện giữa cá nhân với cá nhân, mà giữa cộng đồng này với cộng đồng khác; thậm chí ngoài đường biên giới phân chia phần cứng lãnh thổ, còn có những đường biên vô hình trong tâm thức các dân tộc khác nhau. Một số đường thẳng là sự khu biệt để tạo sự riêng tư, tính đa dạng và độc đáo. Tôn trọng những đường thẳng ấy của người khác, dân tộc khác, cộng đồng khác, tôn giáo khác,... là nâng niu chính đường thẳng của mình. Nhưng tôi tin rằng, có những đường thẳng phải được xoá bỏ hoặc chí ít là nỗ lực làm mờ, đó là những đường thẳng được vẽ từ thứ mực đen hoài nghi, từ thứ mực đỏ thù ghét và vô vàn những động lực tăm tối khác đẩy con người đến tình thế đối kháng, nghi kị hoặc xa hơn là huỷ diệt nhau.

Tôi là người thiết lập những đường thẳng của riêng mình để định vị bản thân.

Tôi là người nỗ lực xoá đi những đường thẳng của người khác để đi sâu hơn vào thế giới của họ.

Tôi ngắm nhìn thế giới này bằng con mắt nhạy cảm trước những đường thẳng để thấu hiểu thế giới.

Nếu không nỗ lực nhìn thấy những đừng thẳng vô hình, làm sao tôi biết mình đã đi đến đâu trên hành trình cảm nghiệm về chính tôi, về người khác, và về thế giới rộng lớn này?

24/9/2023

(*) Tác phẩm giải nhất thể loại Tản văn, Giải thưởng Văn học trẻ Đại học Quốc gia TP.HCM lần 2, năm 2023

Bài viết liên quan

Xem thêm
Phép màu đã không đến với chị, chị Hồng Oanh ơi!
Chia sẻ của nhà văn Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh
Xem thêm
Vào vườn hương
Thành phố Cần Thơ đất rộng người thưa không chỉ có gạo trắng nước trong để níu chân người và du khách bốn phương. Tây Đô còn là mảnh đất văn hiến với không hiếm những trang anh hùng hào kiệt yêu nước và nghệ sĩ phong lưu tài hoa nhân cách. Kế thừa truyền thống văn chương của Phan Văn Trị, Bùi Hữu Nghĩa, Huỳnh Mẫn Đạt … và các bậc văn nghệ sĩ đàn anh: Kiều Thanh Quế, Lưu Hữu Phước, Hoài Sơn, Mai Văn Bộ, Trần Kiết Tường, …đã có không ít thế hệ đàn em kế thừa xứng đáng trên lĩnh vực văn học nghệ thuật.
Xem thêm
Suy ngẫm về “chữ” của “một thời vang bóng”_ Tản mạn của Quốc Tuấn
Người xưa, dẫu không biết chữ nhưng khi thấy một mẫu giấy có vết mực sẽ lượm lên, mang về cất giữ. Điều đó thể hiện sự “sùng chữ” (trân trọng giá trị của văn chương, chữ nghĩa) của ông cha. Những người không biết chữ đã biết đối xử với con chữ bằng tấm lòng trân quý như thế, thì dễ hiểu các trí giả đời trước họ sống với chữ nghĩa sâu sắc đến độ nào.
Xem thêm
Má tôi
Bài đăng báo Người Lao động Xuân Giáp Thìn 2024
Xem thêm
Xuân yêu thương - Tết sum vầy
Phút giao thừa, nhìn ngắm dòng người “tống cựu”, “nghinh tân”, cảm nhận trong mắt mỗi người lấp lánh ánh nhìn hạnh phúc, nhất là khi trên bầu trời đêm pháo hoa rực rỡ...
Xem thêm
Ngày cuối năm... - Tản văn Lê Thiếu Nhơn
Kẻ tha phương dù mải mê danh lợi cũng bất giác bần thần trước mênh mông tiếng gọi quê nhà ngày Tết. Tháng Chạp bao giờ cũng vội vàng trong mắt kẻ tha phương. Tháng Chạp bao giờ cũng hấp tấp trong lòng kẻ tha phương. Vì vậy, càng nhiều tuổi, tôi càng thấy sốt ruột khi thời gian nhích dần vào khoảnh khắc tất niên mà mình chưa kịp trở về ngôi nhà thơ ấu.
Xem thêm
Ngoảnh lại…
Tản văn của nhà văn Bích Ngân trện Người Đô Thị Tết Giáp Thìn 2024
Xem thêm
Nhà văn Lê Văn Duy với “Đồi giáng hương”
Kỷ niệm của nhà văn Bích Ngân với nhà văn, đạo diễn Lê Văn Duy
Xem thêm
Vùng đất Tân Phú: Những điều cảm nhận
Một buổi trưa nắng vàng rực rỡ, chúng tôi đặt chân tới Văn phòng Vườn Quốc gia Cát Tiên tại huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai, khởi đầu cho chuyến về nguồn đầy cảm xúc. Thời gian thực hiện cuộc hành trình tuy không dài nhưng vùng đất tươi đẹp và hữu tình này đã để lại trong lòng mỗi người những dấu ấn thật đậm nét.
Xem thêm
Về với sự biết ơn và tấm lòng lành
Bài đăng Người Lao động số Xuân 2024
Xem thêm
Beijing lá phong vàng (1) – Tùy văn Nguyễn Linh Khiếu
Buổi trưa có một đợt tuyết đầu mùa rơi nhẹ. Không ai ngủ được. Người nào cũng háo hức xem tuyết rơi. Các bạn Beijing nói tuyết đầu mùa bao giờ cũng mang may mắn tới mọi người.
Xem thêm
Nhớ mẹ - Tạp bút Quốc Tuấn
Ngày tốt nghiệp, tôi được vinh dự đứng trên lên bục nhận thưởng và gửi lại đôi lời tri ân. Tôi đã kể câu chuyện về người mẹ quả cảm, can trường cả đời chống đói khổ để con cái được học hành nên người. Đưa ánh mắt nhìn thầy cô, bạn bè, tôi thấy có sự lặng lẽ cúi đầu, dường như thể hiện niềm trân trọng với người phụ nữ xa lạ đó. Lòng tôi nẩy nở chút tự hào thiết tha.
Xem thêm
Đón xuân, nhớ đến những bài thơ xuân
Xuân đến, Tết về, lòng người hả hê, say mê với cảnh trí xuân và quây quần đón Tết. Đón xuân, đón tết, trước hết, nhiều người lại thích đọc lại thơ xuân.
Xem thêm
Một mùa xuân nho nhỏ - Bút ký của Tạ Vĩnh Hải
Cứ mỗi độ xuân về tết đến, trong cái se sắt của thủa mùa đông, nhìn những mầm non tý tách đâm trồi nảy lộc, hòa trong thanh âm lảnh lót trong veo vẻo như pha lê của cô sẻ quạt, trước con mắt mơ màng, ngơ ngác của thược dược và sự thẹn thùng, e lệ của hồng nhung, khi mấy nàng gió tung tảy kéo chị đào đi chảy hội, nhất là khi giai điệu bài hát “Một mùa xuân nho nhỏ” của nhạc sỹ Trần Hoàn vang lên, là trong tôi bỗng trào dâng những cảm xúc nhói nghẹn nơi con tim, khi nhớ tới những đồng đội xưa, những người đã vào sinh ra tử, cống hiến tuổi thanh xuân và cả những giọt máu hồng, cho cánh đào thêm thắm.
Xem thêm
Chơi chữ Việt Nam nhìn từ bài hát See tình
Dạo này tôi đi Grap hoặc là đi taxi, miễn là tài xế biết tôi là người Trung Quốc sẽ hỏi một câu “ Ủa, em là người Trung Quốc hả? Thế em có biết ca sĩ Chi Pu không? Chị ấy đang tham gia chương trình bên Trung Quốc đấy.”
Xem thêm
Bàn tay của Chúa Trời…
Nguồn: Báo Văn Nghệ - trang 50 số: 2+3+4 (2023) Tết Quý Mão.
Xem thêm
Những vần thơ cánh phượng 
Khoảng giữa năm 2008, một buổi chiều, phòng lễ tân của  báo Sài Gòn giải phóng gọi cho tôi, bảo rằng có một vị khách  tìm tổng biên tập
Xem thêm
Con người miền Nam, Sài Gòn - Bút ký Hà Tuyết Giảo
Nói đến Sài Gòn, chuyện quan trọng nhất là con người miền Nam. Trong ấn tượng đầu tiên của mọi người là con người miền Nam phóng khoáng, có đồng nào xài hết đồng đấy, có một lối sống không suy nghĩ cho ngày mai. Tôi cảm thấy cách nói này khá chủ quan, không công bằng cho người miền Nam. Mỗi người sẽ có một cái cách suy nghĩ và lối sống tùy theo mọi người, một tập thể có thể mang một xu hứng chung nhưng không thể tuyết đối như mọi người nói.
Xem thêm
Người Hậu Giang
Chiều nay, vợ chồng tôi có việc đi trên con đường quen thuộc này. Con đường có tên gọi là Quốc lộ 61C. Đây là tuyến đường nối thành phố Vị Thanh tỉnh Hậu Giang với thành phố Cần Thơ, có điểm đầu tại nút giao giữa Quốc lộ 1A với đường dẫn cần Cần Thơ, điểm cuối giao với Quốc lộ 61, có tổng chiều dài tuyến hơn 47 km, rộng 11,5 m. Quốc lộ 61C đi qua Quận Cái Răng, huyện Phong Điền (thành phố Cần Thơ), huyện Châu Thành A, huyện Vị Thủy và thành phố Vị Thanh (tỉnh Hậu Giang).
Xem thêm