TIN TỨC

Những đường thẳng không người kẻ

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2024-01-10 09:55:47
mail facebook google pos stwis
2082 lượt xem

Trần Trọng Đoàn (Thuỵ Khải)
Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh (TP. Hồ Chí Minh)

Ngày nhỏ, tôi thích vẽ những đường thẳng hơn là những đường xoắn, thích vẽ hình tam giác, hình vuông hơn hình tròn. Đường thẳng mang lại cho tôi một cảm giác an toàn và một niềm thoả mãn khi chứng kiến mọi thứ có trật tự.

Giữa bài học này với bài học kia, tôi luôn được dạy phải kẻ một đường thẳng để phân định. Ngồi kế bên đứa bạn, tôi vẽ một đường thẳng trên bàn để tránh “cuộc xâm lược” của sách vở, hộp bút. Mỗi khi thầy cô giảng bài không hiểu, tôi hay vẽ một khối hình hộp và tô khối cho nó trên chính cuốn tập mình. Bạn hỏi: “Mày vẽ gì vậy?”. Tôi trả lời: “Tao vẽ một nơi trốn”. Những đường thẳng kiên cố, rắn chắc, những hình khối kết hợp bằng đường thẳng với những góc vuông luôn cho tôi cảm giác rộng rãi, thoải mái hơn những hình tròn, khối trụ tù túng.

Lớn hơn một chút, tôi nhận ra những đường thẳng khác. Không ai kẻ mà chúng vẫn tồn tại. Không ai thấy mà chúng luôn hiện diện. Không ai ý thức rằng chúng ở đó dù mỗi lần vô tình bước qua; tôi, chúng ta luôn chịu đau đớn ít nhiều.

Tôi nhận ra đường thẳng vô hình đầu tiên dưới mái nhà nhà tôi. Năm lớp 7, mẹ trộm đọc tin nhắn của tôi với đứa bạn thân. Mẹ thất vọng, giận dữ vì tôi không còn được ngây thơ, hồn nhiên. Tôi đã biết chửi thề như một món nghề thuần thục. Tôi đã biết bàn đến những chuyện “đại sự” mà đến cả người lớn chỉ dám đề cập đến bằng lối nói hàm ý. Và quan trọng nhất, mẹ không ngờ - tôi không thích con gái. Sự chuyển mình trong tâm thức của một đứa trẻ nhiều khi đạp quá mạnh vào đường thẳng kỳ vọng của cha mẹ chúng. Là thế, mẹ tôi đã hoang mang, thất vọng và thậm chí là sang chấn khi không ngờ tôi đã tiến xa đến thế so với suy nghĩ của mẹ về người con trai yêu dấu. Nhưng, khi ấy, tôi không đủ sức để bao dung hay suy nghĩ thêm một điều gì nữa. Tôi loay hoay, những đường thẳng của tôi đã khởi động mạnh mẽ, cơn giận dữ và nỗi hổ thẹn như sóng ngầm cuộn trào: Kể từ lần đó đến rất lâu sau này, tôi có rất nhiều tài khoản Facebook - cho gia đình, cho bạn bè, cho các mối quan hệ xã giao. Ừ niềm tin và sự chia sẻ giữa tôi và mẹ đã tan lặng trong nỗi ái ngại và thất vọng của cả hai.

Lần thứ hai khi tôi ý thức về đường thẳng giữa tôi và người khác là ở mối tình đầu. Anh ấy sôi nổi trong từng vũ điệu của BTS, của EXO, tôi đắm mình trong nhạc Trịnh phản chiến, nhạc Phú Quang trữ tình. Anh ấy thích những cuộc dạo chơi năng động, tôi thích những cuộc trò chuyện thâm trầm. Sau này, anh ấy theo ngành đối ngoại, còn tôi vẫn giữ một lòng với văn chương mộng huyễn. Tình bạo phát và tình chóng tàn. Tôi ngỡ ngàng khi người chóng chán. Nhưng tôi, tôi không thể bước qua những đường thẳng của chính mình để hiểu anh. Anh cũng thế. Và tôi, tôi cũng lớn khôn phần nào khi biết khả năng của mình trong việc đồng cảm và san sẻ với người khác không phải là vô tận. Cứ như thế, không là gì của nhau, như những đường song song, ta sẽ vẫn là ta trong đời.

Đường thẳng phân ranh xuất hiện giữa người này với kia, giữa cá thể này với cá thể khác. Sao ba mẹ không hiểu con dù đã trao cho con hình hài và cả linh hồn? Sao cậu không thể thông cảm cho tớ dù tụi mình đã chơi với nhau tận 7, 8 năm? Sao anh không thể hiểu cho em, sao mộng đôi ta vẫn phân kỳ khi mình đầu gối tay ấp, khi em đã dốc cạn hết quá khứ của mình vào từng câu chuyện ta nói với nhau?

“Có thể nào qua Vạn Lý Trường Thành

Của hai vũ trụ chứa đầy bí mật?”

(Xuân Diệu, Xa cách)

Những đường thẳng vô hình nhưng vững chắc như những bức tường đá, chúng ngăn những tồn tại hoà làm một với nhau, chúng đặt điểm kích hoạt cơn thịnh nộ của những người mềm lòng nhất và là điểm chí mạng của những người cứng rắn nhất, chúng cảnh tỉnh con người trong một mối quan hệ không nên vì tò mò mà mở chiếc hộp Pandora của đối phương.

Nhận chân máu đầu tiên mà tôi rút ra - có những đường thẳng phải vượt qua dù cả hai ta sẽ mang trong mình đầy thương tích. Mẹ, mẹ hãy hiểu cho con, rằng tình yêu không phải như một thuật toán, nhập một lệnh sẽ ra đúng kết quả. Rằng trái tim con có niềm tin riêng của nó, rằng yêu thương vô tận là dám bước qua những lằn ranh định kiến đặt ra giữa người với người, khi con không lãnh cảm với tình yêu của mình dù con yêu một người con trai hay con gái, khi ấy con vẫn còn đó một trái tim để yêu mẹ trước tiên. Nếu lần ấy, tôi không đủ dũng khí để chứng kiến những giọt nước mắt của mẹ, ngày hôm nay, ắt hẳn tôi vẫn phải chui rúc trong những phiên bản giả dối và gượng gạo khi đối mặt với người mà tôi yêu thương nhất. Niềm tin thành hình sau nỗi tuyệt vọng và tình yêu tái sinh từ đống vỡ vụn.

Nhận chân máu thứ hai mà tôi ngậm ngùi chấp nhận - có những đường thẳng của mình và của người, nếu tôi không thể vượt qua, tôi buộc phải rời đi vì cả hai. Tớ đã nguôi cơn giận hờn khi mối tình đầu của mình rơi rớt vào giọt nước mắt thất vọng vô đáy. Tớ xin lỗi mối tình thứ hai vì những thương tích trên hành trình chúng mình vượt qua những đường thẳng ở hai bờ địa giới để chạm đến nhau. Và tớ cũng mong tình yêu thứ ba trong đời mình, cậu luôn tìm được sự bình an. “Sao mỗi lần người ta hiểu anh, họ đều không ở lại", thật đáng tiếc khi mình đã không đủ kiên nhẫn và can đảm để đi xa hơn trong thế giới của cậu vì chính mình còn quá ngây thơ trong việc che chở  cho bản thân. Tôi phải rời đi. Nếu tôi ép bản thân phải quá sức hay phải trở thành một-phiên-bản-người-khác-yêu, khi đó tôi làm gì có thể yêu ai được nữa, vì tôi có yêu chính mình đâu. Cảm giác tội lỗi nhất không đến từ việc tôi biết rằng người khác sẽ buồn với những lựa chọn rời đi của tôi, mà nó đến từ việc tôi khước từ những ranh giới của chính mình hòng mong được người khác chấp thuận để bước vào thế giới của họ.

Lấy một điểm nhìn rộng hơn, tôi chợt tưởng tượng thế giới này là một bức tranh chằng chịt những đường kẻ, ranh giới không chỉ hiển hiện giữa cá nhân với cá nhân, mà giữa cộng đồng này với cộng đồng khác; thậm chí ngoài đường biên giới phân chia phần cứng lãnh thổ, còn có những đường biên vô hình trong tâm thức các dân tộc khác nhau. Một số đường thẳng là sự khu biệt để tạo sự riêng tư, tính đa dạng và độc đáo. Tôn trọng những đường thẳng ấy của người khác, dân tộc khác, cộng đồng khác, tôn giáo khác,... là nâng niu chính đường thẳng của mình. Nhưng tôi tin rằng, có những đường thẳng phải được xoá bỏ hoặc chí ít là nỗ lực làm mờ, đó là những đường thẳng được vẽ từ thứ mực đen hoài nghi, từ thứ mực đỏ thù ghét và vô vàn những động lực tăm tối khác đẩy con người đến tình thế đối kháng, nghi kị hoặc xa hơn là huỷ diệt nhau.

Tôi là người thiết lập những đường thẳng của riêng mình để định vị bản thân.

Tôi là người nỗ lực xoá đi những đường thẳng của người khác để đi sâu hơn vào thế giới của họ.

Tôi ngắm nhìn thế giới này bằng con mắt nhạy cảm trước những đường thẳng để thấu hiểu thế giới.

Nếu không nỗ lực nhìn thấy những đừng thẳng vô hình, làm sao tôi biết mình đã đi đến đâu trên hành trình cảm nghiệm về chính tôi, về người khác, và về thế giới rộng lớn này?

24/9/2023

(*) Tác phẩm giải nhất thể loại Tản văn, Giải thưởng Văn học trẻ Đại học Quốc gia TP.HCM lần 2, năm 2023

Bài viết liên quan

Xem thêm
Những dòng sông khởi nguồn sáng tạo thi ca
Nguồn: Hồn sông, hồn quê trong thơ trong nhạc (Tạp chí Sông Lam) và Văn nghệ Công an số 715, ngày 11/7/2024.
Xem thêm
Những cống hiến, hy sinh của người lính đánh đổi để có hoà bình, phát triển kinh tế đất nước
Nguyện xứng đáng với lòng tin yêu của Đảng, nhân dân. Nâng cao cảnh giác, chủ động sẵn sàng đập tan mọi âm mưu, thủ đoạn phá hoại của kẻ thù, bảo vệ vững chắc môi trường hoà bình; đóng góp sức mình cùng cả nước giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh…
Xem thêm
Nợ sách đèn
Ngày ấy, chúng tôi từ khi đầu tiên mới tập tễnh cặp sách vào lớp 1 bậc tiểu học đến khi tốt nghiệp đại học hoặc sau đại học, thế hệ học trò chúng tôi trải qua khá nhiều kỳ thi qui định. Học trò có thi đỗ mới được lên lớp.
Xem thêm
Thương một nhà văn cao tuổi
Nghe tin một nhà văn cao tuổi (85 tuổi) là Hội viên Hội Nhà văn TPHCM, cũng là người tôi quý mến bị bệnh ung thư và khó qua khỏi trong thời gian tới. Tôi lật đật chạy đến thăm ông dưới cái nắng hè oi bức.
Xem thêm
Chất lính - Bút ký của Lê Thanh Huệ
Nguồn: Báo Văn nghệ - Hội Nhà Văn Việt Nam số 3262 – 3263.
Xem thêm
Beijing lá phong vàng (8) – Tùy văn Nguyễn Linh Khiếu
Kẻ yếu thua từng trận nhưng thắng toàn cuộc. Kẻ mạnh thắng từng trận nhưng thua toàn cuộc. Chủ thuyết Tàu là Salami.
Xem thêm
Cha tôi: Một ngón đàn tài tử đậm hồn thơ – Tạp bút Tương Như
Trong suốt cuộc đời, đôi khi phải chịu đựng cảnh mưa gió chìm nổi, tôi vẫn thường tự nghĩ mình là có lẽ là nơi hội tụ cơ duyên giữa ba dòng sông nghệ thuật: mỹ thuật, thi ca và âm nhạc.
Xem thêm
Duyên đá - Bút ký của Minh Đan
Mỗi ngày, mặt trời phía xa xa chưa kịp lấp ló, đã thấy ba tôi cần mẫn xách những xô nước mát trong trĩu nặng đôi bờ vai xương xẩu tưới lên những tia sống khỏe, mớm yêu cho từng khóm cây, chậu cảnh vườn nhà.
Xem thêm
Sức quyến rũ của sự chân thành
16 giờ ngày 14.4.2024, Nhà xuất bản Hội Nhà văn tổ chức buổi gặp gỡ giao lưu giữa tác giả - Tiến sĩ Lê Kiên Thành (con trai cố Tổng bí thư Lê Duẩn)
Xem thêm
Sông chảy bên đời – Tuỳ bút của Nguyễn Thị Thu Thủy
Một đời người đã đi qua biết bao dòng sông, bao nhiêu ngã rẽ, khúc cua; mỗi dòng sông đều để lại bao luyến lưu, vương vấn, để lại những kí ức luôn tươi xanh mỗi khi nhớ về. Sông vẫn cứ chảy như thời gian trôi đi mải miết vì vậy “không ai tắm hai lần trên một dòng sông”.
Xem thêm
Rặng Diên Vĩ - Tản văn của Quốc Tuấn
Gió vẫn thổi, mái tóc thơm tuột khỏi giây buộc, quấn quanh đầu như vòng hoa nâu thẫm, vô tình quất bỏng môi người. Mùi hương đó, quen quá. Mùi tóc mẹ, hương quê vị quán. Tựa như làn nước lung linh, hơi thở chị uyển chuyển theo nhịp điệu không gian. Đôi mắt và đôi môi vẫn mỉm cười nhưng đã có chút tiếc nuối. Chính nỗi buồn ẩn chứa trên khuôn dung đã khiến chị trở nên hấp dẫn, pha lẫn sự hồn nhiên, ngây thơ tạo nên một tổng thể đẹp đến khó tin.
Xem thêm
Trần Bảo Định - Thú thưởng ngoạn văn chương qua tác phẩm “Đọc thơ bạn”
Có thể nói Trần Bảo Định là một hiện tượng văn học Việt Nam hiện đại: Chỉ trong vòng khoảng hơn 10 năm trở lại đây, từ khi về hưu anh đã cho ra đời 6 tập thơ, hơn 10 tập tản văn, truyện ngắn và 3 tập tiểu luận phê bình trong khi phải chống chọi với căn bệnh ung thư quái ác...
Xem thêm
Canh cá rô đồng – Tản văn của Châu Duyên
Tôi biết về món canh cá rô đồng đã lâu theo lời kể của cô bạn đang ở thành phố mang tên Bác, toàn những tin nhắn như là: Ê! Trưa nay tớ đang ăn canh cá rô đồng nè.
Xem thêm
Sài Gòn như nhà, như mẹ, như quê… – Tản văn của Triệu Vẽ
Ở Sài Gòn, không có ranh giới trọng khinh giữa dân “Sài Gòn” hay dân “tỉnh lẻ”, dân “phố” hay dân “phèn”. Trong huyết quản sâu xa của người Sài Gòn có ruộng đồng, bờ bãi, con trâu, con gà.
Xem thêm
Ơi mùa hoa ban! – Bút ký của Nguyễn Huy Bang
Chiếc máy bay VJ 299 từ Tân Sơn Nhất (sau 2 giờ 5 phút) bay qua không phận 3 nước.
Xem thêm
Tháng Ba hoa gạo – Tản văn của Bằng Lăng Tím
Đào phai, mai vàng là sự kì diệu của tháng giêng. Chúa của các loài hoa tháng ba chính là hoa gạo. Xuân sắp sửa đi qua, hạ lấp ló ở đầu ngõ. Hoa gạo đẹp theo nét riêng và tùy vào thời tiết. Hôm nào trời quang hoa đỏ thắm, ngời sắc trong khoảng không. Ríu rít đàn chim, lao xao ong bướm. Hoa như đốm lửa thắp sáng cả bình minh. Hôm nào sương dày đặc, nhìn hoa như ánh lửa đêm đông, lập lòe mang đến sự ấm áp lạ thường.
Xem thêm
Nhớ hoa đào - Tùy văn của Nguyễn Linh Khiếu
Mỗi năm khi sắp tết bao giờ mình cũng mua hoa đào. Hà Nội không có hoa đào làm sao gọi là tết. Dù là bích đào bạch đào hay đào phai thì hoa đào bao giờ cũng mang tết đến mỗi ngôi nhà thân thương. 
Xem thêm
Giữa những mùa hoa nở - Bút ký Nguyễn Xuân Thủy
Từ Yên Khương, thuộc huyện Lang Chánh chúng tôi đi theo đường tuần tra biên giới lên Đồn Biên phòng Bát Mọt, thuộc huyện Thường Xuân. Đường tuần tra biên giới chập chùng uốn lượn giữa núi non, len lỏi giữa màu xanh của rừng. Càng lên hướng Cửa khẩu Khẹo càng có cảm giác đang đi về nơi thâm sơn cùng cốc. Cũng đúng, Bát Mọt là tuyến cuối của dải biên giới xứ Thanh, nơi có cột mốc 378 là nơi tiếp giáp biên giới giữa Thanh Hóa và Nghệ An. Những nơi cuối đất cùng trời bao giờ cũng gợi cho người ta sự rưng rưng về những niềm thương nỗi nhớ.
Xem thêm
Lửa Cát Bi, ngọn trao truyền khí chất Hải Phòng
“Ơi Hải Phòng cửa biển quê hương/ Tổ quốc đang ghi những trang lịch sử/ Của Hải Phòng viết trên sóng bão Thái Bình Dương”. Với vị thế địa lý của Hải Phòng, trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, nơi đây luôn là miền đất tiền tiêu quan trọng, cửa ngõ chiến lược. Bởi kẻ thù thường tiến hành xâm lược Hải Phòng đầu tiên, lấy đó làm bàn đạp để đánh chiếm Thăng Long – Hà Nội. Khi thất bại, chúng cũng thường chọn Hải Phòng là một trong những tuyến đường rút chạy cuối cùng. Hải Phòng là địa phương luôn “đi trước về sau”, có vị trí xứng đáng, giữ vai trò quan trọng trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc cũng như các cuộc kháng chiến của cách mạng Việt Nam, xứng đáng với danh hiệu “Thành phố Cảng trung dũng, quyết thắng”.
Xem thêm
Mùi Tết vương dấu chân xa – Tản văn của Đặng Tường Vy
Mỗi độ xuân về, người con xa xứ không tránh khỏi rưng rức, chạnh lòng. Nỗi nhớ trong lòng người tha hương rất lạ: sâu lắng, dịu dàng, chôn kín. Như gái đôi mươi thầm thương trộm nhớ một ai đó, âm thầm, mãnh liệt, nồng nàn,  tha thiết.
Xem thêm