(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - Là một người rất thích rau mùi (người miền Nam gọi là ngò rí) nên mẹ tôi ngay từ lúc còn trẻ cho tận tới nay khi đã về già, bà vẫn luôn duy trì thói quen gieo trồng loại rau gia vị cực kỳ ngon và có mùi thơm vô cùng hấp dẫn này. Mẹ tôi kể rằng, từ khi lấy bố, về làm dâu nhà ông bà nội tôi, thì mảnh vườn sau nhà rộng rãi, dẫu có trồng loại rau gì đi chăng nữa thì mẹ vẫn luôn dành ra một khoảng đất màu mỡ gần ngay khu vực cầu ao để gieo trồng rau mùi.

Ảnh minh họa. Nguồn internet

Rau mùi thường hợp và sinh trưởng tốt tươi với khí hậu mùa Đông lạnh giá, vì vậy mà cứ bước vào những ngày cuối Thu, khi gió heo may se lạnh tràn về là mẹ tôi thường tất bật cuốc đất, xới đất, đánh luống để gieo rau mùi. Hạt rau mùi mẹ tôi thường tự làm giống lấy mà không phải mua ngoài chợ như nhiều các gia đình hàng xóm khác, chính vì vậy khi đất làm xong là mẹ tôi có thể bắt tay vào gieo trồng ngay cho kịp mùa vụ. Thường là chỉ sau khoảng vài chục ngày, tính từ lúc bắt đầu gieo hạt, là đám rau mùi của mẹ đã lên xanh non mơn mởn. Trong khoảng thời gian này, nếu mẹ không bận thì thôi, chứ còn bận công việc gì đó thường là mẹ luôn nhắc mấy anh chị em chúng tôi phải tưới cho đám rau mùi đều đặn ngày hai lần sáng-tối. Vì là trong giai đoạn rau mùi đang phát triển, thân cây lại mảnh mai mềm mại, vì vậy mà mẹ cũng luôn dặn mấy anh chị em chúng tôi phải dùng ô roa để tưới cho rau mùi không bị đổ, nát.

Khi rau mùi bắt đầu lên tốt, cao chừng gần gang tay là hầu như ngày nào mấy anh chị em chúng tôi cũng vác rổ ra vườn để hái rau mùi ăn. Rau mùi ngoài làm rau gia vị để nêm nếm vào các món canh, xào nấu cho thơm ngon hơn; thì thường dùng để ăn sống cùng với rau xà lách và một số loại rau thơm khác như: húng lũi, kinh giới, tía tô… Mùa rau mùi tới thì trong mâm cơm của gia đình tôi luôn không bao giờ thiếu được đĩa rau sống và bát sốt tương cà chua. Ngày tôi còn nhỏ, kinh tế còn nhiều túng kém, vì vậy mà bữa ăn của gia đình tôi luôn chỉ quẩn quanh dưa, cà, tương, muối. Vào dịp cuối năm, khi mùa rau mùi tới thì mâm cơm có món rau sống cùng bát sốt tương cà chua đã là rất tươm tất, khi các thành viên đều cảm thấy ngon miệng. Nếu hôm nào đó, mẹ đi chợ phiên mua được ít tóp mỡ mà nấu cùng thì món sốt tương cà chua chấm rau sống càng trở nên tuyệt ngon…

Mẹ tôi trồng rau mùi chỉ phục vụ nhu cầu sinh hoạt của gia đình chứ chưa bao giờ tôi thấy mẹ mang bán ngoài chợ. Khi nhà ăn không xuể, mẹ thường nhắn bà con chòm xóm không trồng loại rau này, sang vườn hái mang về nhà ăn cho vui. Vòng đời của cây rau mùi không lâu, thường chỉ vài tháng là rau bắt đầu già, khi vào độ giáp Tết Nguyên đán là đám rau mùi trong vườn nhà sẽ vươn cao, rồi ra hoa, kết quả. Lúc này, số rau mùi trong vườn nhà tôi thường không dùng để ăn nữa, mà mẹ sẽ để làm giống cho mùa sau. Bao giờ cũng vậy, ngày 30 Tết- ngày cuối cùng của năm cũ, mẹ tôi vẫn luôn duy trì thói quen đó là ra vườn nhổ một bó rau mùi già thật to, rồi nấu một nồi nước lớn cho cả nhà “tắm tất niên”. Mẹ bảo tắm nước mùi già không chỉ thơm tho mà còn tẩy uế hết bụi trần, cùng những xui xẻo của năm cũ, để bước sang năm mới gặp được nhiều điều may mắn…

Bao giờ cũng vậy, khi Tết qua đi chưa lâu, khi bước vào những ngày tháng Giêng đám rau mùi vườn nhà tôi dần héo úa khi quả đã chín khô. Lúc này mẹ tôi lại tất tưởi thu hái, sau đó bó lại từng bó, rồi treo lên dưới mái hiên nhà đợi khi mùa hè nắng lên các quả mùi khô hết thì hạ xuống dùng gậy đập cho các hạt mùi bong ra khỏi quả. Mẹ tôi thường cất những hạt rau mùi vào chiếc lọ sành bảo quản đợi cuối năm mang ra gieo trồng. Việc gieo trồng rau mùi và thu hái hạt giống rau mùi dành cho mùa sau mẹ tôi đã duy trì bao năm, và năm nay cũng không phải là ngoại lệ. Mới đây, khi trở về quê nhìn thấy mẹ lưng còng mà vẫn cặm cụi thu lượm những cây rau mùi già để làm giống, tôi nói mẹ nên nghỉ ngơi cho khoẻ, thì mẹ cười bảo: “Sở thích của mẹ là làm vườn, ngồi chơi mẹ không chịu được, nên mỗi khi ra vườn mẹ thấy khuây khoả, giúp được con cháu việc gì cũng là điều tốt, hơn nữa được gieo trồng, chăm sóc, tưới tắm, thu hái…, loại rau mẹ luôn rất thích từ trẻ, cũng là thoả chí đam mê, tạo niềm vui cho cuộc sống!”.

L.T.H