TIN TỨC

Bác sĩ Alexandre Yersin – Một nhân cách đáng ngưỡng vọng

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2026-11-16 16:28:39
mail facebook google pos stwis
62 lượt xem

PHAN NGỌC QUANG

Sau những ngày du ngoạn từng địa chỉ nổi tiếng ở Nha Trang, chúng tôi đến xã Suối Dầu với một hành trang tương đối ít ỏi về bác sĩ Alexandre Yersin. Kiến thức về các anh hùng, danh nhân đất Việt thì ai cũng có thừa, nhưng hiểu biết về các nhân vật nổi tiếng ở nước ngoài đến dải đất hình chữ S sinh sống và làm việc hầu hết chỉ gói gọn ít ỏi trong lòng bàn tay bằng con đường khảo cứu. Cũng như tôi, có lẽ hầu hết mọi người trong đoàn mới lần đầu tiên viếng mộ và thắp hương cho một người ngoại quốc.

Đoàn nhà văn TP. Hồ Chí Minh thăm khu mộ bác sĩ Alexandre Yersin.

Không có dốc núi cao ngât trời như chùa Phật Sơn, chẳng có sóng biến vồ về như bên bãi đá Hòn Chồng, Suối Dầu đón chúng tôi bằng một màu xanh bạt ngàn của khu rừng nguyên sinh với một sức hấp dẫn riêng. Nắng nhẹ bình minh bắt đầu đến với các vòm cây như bao buổi sáng nơi đây. Đặc biệt mùi ẩm mốc của cây lá, mùi ngai ngái của những bông hoa dại ướp vào không gian tĩnh lặng khó tả hết thành lời. Con đường dẫn vào khu mộ vừa trầm mặc vừa trang nghiêm không biết đã in biết bao dấu chân của những người cầm trên tay từng cây nhang đến đây cung kính. Cổng sắt màu xanh có dòng chữ: “Khu mộ bác sĩ A. Yersin” như thay mặt cho người gác nghĩa trang nơi đây đón đoàn nhà văn từ TP. HCM đến viếng. Chiếc cổng này cũng là điểm được các văn sĩ lão thành chéc - in nhiểu nhất bằng chiếc điện thoại cầm tay. Men theo lối bậc tam cấp phủ màu rêu thời gian, chúng tôi bước lên từng bước chậm rãi để đến với nơi yên nghỉ của vị bác sĩ trong đời cống hiến cho ngành dịch tễ Việt Nam và thế giới.

Trong lúc ngồi trên xe di chuyển tới đây, tôi đã tranh thủ nhờ bác Google ôn lại kiến thức về A. Yersin như một thói quen. Danh tiếng từng bay xa bởi ông là người đầu tiên phát hiện ra trưc khuẩn gây bệnh dịch hạch sau này được đặt tên để vinh danh ông. Cũng nhờ bác Google mà tôi mới nhập tâm lại nhà thám hiểm mang tên A. Yersin khám phá ra cao nguyên Lâm Viên trong đó có TP sương mù Đà Lạt. Tưởng như thế là quá đủ, ai ngờ khi vừa đặt chân đến khu mộ có nhà thơ xứ Nghệ còn cho chúng tôi biết ông còn là hiệu trưởng đầu tiên của Trường Đại học Y Hà Nội. Con đường “khai sơn phá thạch” của ông vẫn chưa dừng lại ở đó. Trường đoàn Lê Thiếu Nhơn còn cho biết thêm một trong nhiều thông tin: Bác sĩ là người ươm giống và trồng cây cao su đầu tiên ở Việt Nam. Điều đó cũng dễ hiểu bởi vì nhà thơ họ Lê vốn gốc người Khánh Hòa. Trước khi thắp nhang, tất cả mọi người ngả mũ chào ông theo truyền thống nhưng đó cũng là một cách khâm phục và ngưỡng vọng của hậu thế con Lạc cháu Hồng vốn không phân biệt màu da chủng tộc miễn là có trái tim nhân hậu và cống hiến phụng sự trọn đời cho người dân chúng tôi theo truyền thống tốt đẹp ngàn đời của cha ông: “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”.

Được biết, ông không chỉ trồng cây cao su hay các loại cây khác như cà phê, ca cao mà quan trọng hơn ông còn trồng rất nhiều cây hạnh phúc cho người dân vùng Khánh Hòa khi có chủ trương khám bệnh nhà giàu thì đóng phí cao hơn còn khám cho người nghèo thì không ấy 1 xu. Tuy BS không cùng thời đại với Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm hay Bác Hồ nhưng tất cả các tiền nhân đều có chung mẫu số về chữ an dân. Ánh sáng của lòng vị tha đó, nghìn năm sau, vẫn đủ sức soi đường. Hơn cả lời thể Hippocrates giành cho sinh viên ngành y, câu nói của đứa con sống ở Việt Nam, tâm sự với mẹ mình bên Pháp: “Đòi tiền để chữa trị cho bệnh nhân thì chẳng khác nào nói với người đó rằng: tiền hay mạng sống”. Bài học về “lương y như từ mẫu” toát ra từ câu nói đó đến nay vẫn chưa ráo mực.

Không ai bảo ai, sau khi trưởng đoàn Lê Thiếu Nhơn và phó đoàn Lưu Thành Tựu thành khẩn thắp hương trước bàn hiên xây theo kiến trúc một cột, chúng tôi cũng muốn nhờ đường cong của khói nhang nói lời tri ân của người Việt đối với người BS ngoại quốc mà tình yêu nhân loại và sự sáng tạo khoa học không hề có biên giới. Tuy là nơi yên nghỉ của người đã khuất nhưng lại có rất nhiều người chụp hình, “seo phi” trước tấm bia hơn 100 chữ mà lại chứa bao điều không nói hết về tiểu sử của con người không có gia đình, hy sinh hạnh phúc riêng tư; tất cả chỉ dành cho sự khám phá, lối sáng tạo và nhân cánh sống mẫu mực.  

Mặt trời đã lên gần một cây sào nhưng cánh rừng nơi đây vẫn níu giữ được không khí mát mẻ, êm dịu. Chỉ có những tia nắng khỏe kịp gởi vào kẽ lá những khoảng trời trong xanh tạo nên những bông hoa nắng lung linh trên khuôn mặt và cả trang phục người viếng chẳng khác gì ánh sáng kỳ diệu của trái châu quay trên sân khấu lung linh đêm đại nhạc hội. Tiếng chim rừng vang thảnh thót muốn gửi lời ru hang ngày cho một giấc ngủ ngàn thu của một thiên blu trắng. Dưới mặt đất ấm nóng kia tưởng như vẫn còn nguyên một khối óc và trái tim vĩnh cữu của tiền nhân. Nếu mai kia hòa vào đất thì hình hài ông cũng góp phần làm cho cả rừng cây hạnh phúc đâm chồi nảy lộc trên đất Khánh Hòa nói riêng và tổ quốc Việt Nam nói chung. và nước Pháp nữa.  Chúng tôi quay mặt nhìn lại khu mộ lần nữa sau khi khấn vái để chia tay hương linh người đã khuất.

Trước khi viết bài này tôi có đọc bài ghi chép của TS Hà Thanh Vân về nhân sĩ Trần Quý Cáp tại Diên Khánh. Đây như là động lực để tôi viết về bác sĩ A. Yersin bằng cảm xúc thật của chính mình. Tôi nhớ khi ngồi nghỉ bên ngôi mộ BS, nhà văn Trịnh Bích Ngân có khuyên tôi: anh là nhà báo nên có bài viết về BS và chuyến đi này của đoàn. Đây chính là chất xúc tác thôi thúc tôi sau một tuần ra dự trại sáng tác văn học miền Trung sáng hôm nay ngồi lại máy vi tính để gõ bàn phím. Cảm ơn lời khuyên của chị Bích Ngân và tôi biết bài viết còn quá ngắn và quá ít thông tin nên thật sự chưa xứng tầm của một cây đại thụ về ngành y Việt Nam, nhà thám hiểm thế giới và đặc biệt là công lao đóng góp biển trời của bác sĩ A. Yersin. Ông không chỉ chọn Nha Trang làm nơi tạo sự nghiệp mà còn lấy mảnh đất này làm vòng tay ân nghĩa ôm trọn cuộc đời ông từ khi sống cho đến lúc nhắm mắt xuôi tay. Muôn thế hệ sau vẫn ghi nhớ tên ông với niềm yêu kính bao la.

Vinhom Grand Fark, 04/11/2026

P.N.Q  

Bài viết liên quan

Xem thêm
Phía sau những trang sách học trò
Thời gian như dòng sông lặng lẽ chảy qua bao mùa mưa nắng, nhưng có những giá trị vẫn vẹn nguyên, lấp lánh đằng sau vết bụi mờ của năm tháng. Đôi khi giữa bộn bề cuộc sống, chỉ một làn gió se lạnh hay một nhành hoa ép khô trong cuốn sổ cũ cũng đủ đánh thức cả một tâm hồn đong đầy ân tình. Nhìn lại chặng đường đã qua, ta chợt nhận ra điều kỳ diệu nhất không nằm ở những hào quang phía trước, mà ẩn giấu ngay ở góc khuất bình dị mà thiêng liêng: phía sau những trang sách học trò.
Xem thêm
Hòn Chồng ngày trở lại
Tôi rời Hòn Chồng, mang theo một chút nắng chiều và một miền ký ức đã ngủ yên gần 60 năm. Những cục đá vẫn còn đó, biển vẫn xanh, chỉ có người trở lại là đã khác xưa nhiều lắm.
Xem thêm
Hà Nội và nỗi niềm hoa sữa – Tản văn Đào Thị Thu Hiền
Nhớ đến những mùa hoa Hà Nội, những người yêu mảnh đất này không thể không nhắc đến mùa hoa sữa. Đó là một mùa hoa nhưng cũng có thể gọi về cả mùa thơ, mùa nhạc khiến cho đất trời thủ đô khoảnh khắc cuối thu chầm chậm sang đông bỗng trở nên rạo rực, thao thức, nồng nàn với những vấn vương bởi cái hương thơm ngọt ngào, đằm sâu, quyến rũ đang dịu dàng gửi vào trong gió. Mùi hương ấy làm cho bao bước chân qua không khỏi ngập ngừng như thể đang bị níu lại. Có lẽ vì thế mà loài hoa này, từ lâu, đã được xem là tình yêu và nỗi nhớ của người Hà Nội.
Xem thêm
Kiến nghị lấy ngày 27/7 làm ngày Quốc giỗ
Tôi quan niệm rằng sự hy sinh của những người con đất Việt không bị giới hạn bởi một thời đại, một cuộc chiến tranh hay một thế hệ. Tất cả những người đã hy sinh vì độc lập, tự do và sự trường tồn của đất nước đều xứng đáng được các thế hệ hôm nay và mai sau tưởng nhớ. Bởi vậy, khi bàn về Ngày Quốc giỗ, cần phân biệt rõ giữa việc lựa chọn một ngày tưởng niệm chung và việc bảo đảm sự tri ân đối với từng đối tượng, từng giai đoạn lịch sử. Hai việc này không nhất thiết loại trừ nhau.
Xem thêm
Những người đi qua Trường Sơn – 55 năm một lời hẹn
Bài đăng Đặc san của Hội Nhà báo TPHCM chào mừng Đại hội Hội Nhà báo TPHCM
Xem thêm
Về bến Lộc An
Bài đăng báo Cựu chiến binh Việt Nam
Xem thêm
Đồng xu nhỏ và những chuyến xe – Tùy bút Trương Văn Dân
Lâu lắm, có lẽ gần 30 năm sau tôi mới gặp lại Franco. Sau khi tốt nghiệp, mỗi người mỗi ngả để mưu sinh. Ai cũng đều trải qua những thăng trầm về công việc, đổi nhà, gia đình con cái… thế là chúng tôi mất tin nhau.
Xem thêm
Khoa phục hồi chức năng (A26) vững chuyên môn, sáng y đức
Y học hiện đại có thể kéo dài một nhịp tim, giành lại một mạng sống từ ranh giới sinh tử. Nhưng chính Phục hồi chức năng mới là người trả lại cho nhịp tim ấy một lý do để đập, trả lại cho sự sống ấy một phẩm giá để tồn tại. Bởi cứu sống một con người đã là kỳ tích, nhưng giúp họ tự tay nâng một ly nước, tự bước đi bằng đôi chân mình và sống một cuộc đời độc lập — đó mới là sự hoàn thiện trọn vẹn nhất của y đức.
Xem thêm
Lớn khôn bên cửa từ bi
Bài đăng Văn nghệ Gia Lai
Xem thêm
Mảnh vườn bên suối – Tản văn Nguyễn Hồng Quang
Năm nào cũng vậy, khi những đợt gió mùa đông bắc đầu tiên tràn về rét nhẹ cũng là lúc mẹ tôi cẩn thận lấy từ gác bếp xuống những ống nứa đựng hạt giống. Đó là những hạt cải thìa tròn lẳn, màu nâu bóng được chọn lựa kỹ càng từ những cây cải to nhất, khỏe nhất mùa trước. Khác với hoa cải bẹ hay cải nương có màu vàng tươi, hoa cải thìa lại mang màu trắng tinh khôi, dịu dàng như những vệt mây nhỏ đọng lại giữa vườn chiều. Khi những quả cải nhỏ như quả đỗ xanh chuyển từ màu xanh sang sắc vàng hanh, mẹ cắt cả chùm mang về bó lại, treo bên hiên nhà mươi hôm cho khô rồi mới vò lấy hạt phơi đem cất.
Xem thêm
Bỉ ngạn, một mùa hoa, một đời người – Tùy bút Nguyễn Thị Việt Nga
Bỉ ngạn theo tiếng Hán có nghĩa là bờ bên kia (bỉ: bên kia, ngạn: bờ). Trong cách giải thích của Phật giáo, đối diện với bỉ ngạn là “thử ngạn” bờ bên này. Bờ bên này là thế giới con người đang sống, nơi còn sinh tử, phiền não và mê lầm. Bờ bên kia là cảnh giới vượt thoát khỏi những ràng buộc ấy, là bờ giác ngộ. Trong truyền thống Tịnh Độ tông Nhật Bản, “bỉ ngạn” còn được dùng để chỉ Tây phương Cực Lạc của Đức Phật A Di Đà. Bởi vậy, nếu chỉ hiểu bỉ ngạn là “cõi chết” thì có lẽ chúng ta đã làm nghèo đi ý nghĩa của hai chữ ấy.
Xem thêm
Lửa ơi! – Tùy bút Nguyễn Đông Nhật
Trở lại với “đời thường”, thì lửa là phương tiện thân thuộc khi đem đến cho con người cuộc sống dễ chịu hơn, sau thời kỳ sống trong dằng dặc đêm dài tăm tối của thời mông muội. Nói nôm na, thì lửa cho ánh sáng khi tối trời, để nấu ăn, xua đuổi các loài động vật-côn trùng, tạo các tín hiệu liên lạc từ xa… Lửa còn là ngôn ngữ của tình cảm, từ người bình dân Việt…
Xem thêm
Bồng bềnh trên mây – Tản văn Kỳ Nam
Tôi tình cờ “phát hiện” ra chị trong một lần lang thang tác nghiệp với chiếc Cub 50 cà tàng từ thời sinh viên và máy ảnh treo trước ngực. Chiếc xe dành để đi thực địa hôm đó giở chứng lần thứ chín mươi chín - cho đến khi một người xa lạ ngồi lên đạp cần khởi động nó mới chịu nổ máy.
Xem thêm
Đánh mất – Tản văn của Nguyễn Đúp Sật
Có những sự phụ bạc không đi kèm tiếng cãi vã, không có kẻ thứ ba hay những cú tát nảy lửa trong một chiều giông bão. Sự phụ bạc tàn nhẫn nhất là khi một người tự nguyện đem trọn tuổi trẻ, xương máu và lòng tin của mình để kê chân cho người kia bước lên đài cao, để rồi khi đứng trên đỉnh vinh quang, kẻ ấy nhẹ nhàng buông tay như gạt đi một giọt sương đọng trên vạt áo...
Xem thêm
Một hải trình để những bến bờ xa gần lại
Khi tàu KN 491 đã cập bến Lữ đoàn 125 sau 8 ngày đi biển, tôi vẫn có cảm giác mình còn lênh đênh trên sóng. Sóng không còn dưới chân, nhưng tiếng sóng vẫn ở trong lòng. Những hòn đảo đã lùi lại phía sau, nhưng từng gương mặt, từng cái bắt tay, từng màu áo lính, từng ngọn đèn trên biển vẫn hiện lên rõ ràng như mới vừa đây thôi.
Xem thêm
Muộn màng - Tản văn của Nguyễn Đúp Sật
Có một kiểu âm thanh mà chỉ khi đi qua phân nửa đời người, người ta mới bắt đầu thấy sợ. Đó không phải là tiếng còi xe cấp cứu xé màn đêm, cũng chẳng phải tiếng sấm sét đùng đùng trước cơn giông. Đó là tiếng cái gậy mây gõ tốc... tốc... xuống nền gạch tàu cũ kỹ vào mỗi năm giờ sáng.
Xem thêm
Thương nhớ những mùa trăng – Tản văn Trà Bình
- Ai trong đời cũng có một tuổi thơ hồn nhiên gắn liền với những mùa trăng thật đẹp. Tôi cũng vậy, ánh trăng của những mùa Tết Trung thu năm xưa luôn là miền ký ức dịu dàng, trong trẻo. Bây giờ, dù đã trưởng thành, tôi vẫn giữ nguyên thói quen mong đợi đêm rằm – khoảnh khắc khiến lòng lại ngập tràn niềm vui như thuở bé.
Xem thêm
Bão tháng 9 - Tản văn của Vũ Minh Phúc
Trong tất cả những điều này – như sự nổi giận của nhiên nhiên, bầu không khí an nhiên và trong lành bị nghiêng ngả bởi làn gió thổi liên hoàn không biết từ đẩu từ đâu, mặt trời bị biến dạng, không còn xuất hiện nữa, bức tranh cuộc sống đầy tiếng thở dài nặng nhọc, thậm chí chẳng ai có thể làm nổi việc nữa, mọi thứ đều phải dừng lại – nhưng việc người ta có thể làm trong lúc này là ngồi chờ đợi trong nhà và ước gì bão sẽ qua đi.
Xem thêm
Những ngọn đèn đứng gác trong đêm – Tản văn của Vũ Minh Phúc
Suốt đêm dài, họ không ngủ và như thể còn trong giấc ngủ chập chờn, tôi nói chuyện với họ, về công việc, gia đình, con gái, luôn trong trạng thái lo lắng; và sau một hồi tiếp nhận đủ các thông tin từ trung tâm báo về, họ ngập đầu trong các ca trực, nghe điện thoại, ghi chép nhật ký lịch trình thời gian tàu chạy, giải quyết ùn tắc ở ngã tư và đóng barie chắn ngang, tôi mới hiểu tại sao trong mọi tình huống giao thông nguy hiểm người gác chắn lại trở nên quan trọng hơn đối với tất cả mọi người.
Xem thêm
Tiếng trống ngày khai trường giữa hai thế hệ - Tản văn Nguyễn Đại Duẫn
Sáng nay, tôi đưa cháu đến trường dự lễ khai giảng năm học mới. Con đường đến trường như cũng vui hơn trong tiếng nói cười của trẻ nhỏ; tiếng ồn ào xe cộ, tiếng lao xao của các bậc phụ huynh. Cháu tôi năm nay vào lớp 1, cái tuổi vừa ngỡ ngàng, rụt rè vừa muốn tìm hiểu làm cho tâm trạng cháu vừa hồi hộp vừa náo nức. Cháu mặc bộ quần áo mới, đeo chiếc cặp trên vai, bàn tay nhỏ xíu nắm lấy tay ông. Nhìn cháu nhảy chân sáo bước vào cổng trường, lòng tôi bỗng rộn ràng một niềm vui khó tả.
Xem thêm