TIN TỨC

Muộn màng - Tản văn của Nguyễn Đúp Sật

Người đăng : phunghieu
Ngày đăng: 2026-09-24 20:28:12
mail facebook google pos stwis
174 lượt xem

(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - Có một kiểu âm thanh mà chỉ khi đi qua phân nửa đời người, người ta mới bắt đầu thấy sợ. Đó không phải là tiếng còi xe cấp cứu xé màn đêm, cũng chẳng phải tiếng sấm sét đùng đùng trước cơn giông. Đó là tiếng cái gậy mây gõ tốc... tốc... xuống nền gạch tàu cũ kỹ vào mỗi năm giờ sáng.

 

Ảnh minh họa. Nguồn internet

 

Ngày còn nhỏ, tiếng gậy ấy là nỗi phiền ngoái của tôi. Nó xua tan giấc ngủ nướng êm ái, báo hiệu một ngày mới bắt đầu với những câu cằn nhằn quen thuộc của cha: "Thức dậy đi con, mặt trời mọc đến đọt dừa rồi", "Sao để dép guốc chỏng gọng thế kia", "Ăn cơm thì nhớ mời người lớn". Tôi lớn lên, mang theo sự bất mãn kín đáo đối với người cha già kỹ tính, hèn nhát và cũ kỹ. Trong mắt một gã trai trẻ hừng hực khát vọng vươn ra thế giới, cha chỉ là một cái bóng cằn cỗi bám chặt lấy cái xóm nhỏ ven sông, cả đời quanh quẩn bên chiếc bình trà ố quèn và cái ti vi đen trắng kêu rà rà.

Tôi lao vào đời như một mũi tên rời cánh cung. Tôi chạy theo những cuộc vui huyên náo ở phố thị, những hợp đồng ngàn đô, những cái bắt tay xã giao đắt đỏ và những lời khen ngợi sáo rỗng trên bàn nhậu. Tôi bận. Bận đến mức chiếc điện thoại thông minh trên tay có thể nhận hàng trăm tin nhắn mỗi ngày, nhưng lại hiếm khi bấm số gọi về quê. Mỗi lần cha gọi lên, câu chuyện thường chỉ kéo dài chưa đầy hai phút.

"A-lô, cha à? Con đang họp nha..." "Ừ... cha hỏi xem tuần này con có về không? Mẹ con mới muối vại dưa..." "Tuần này con bận sự kiện rồi. Thôi con cúp máy đây!"

Tôi cúp máy nhanh đến mức không kịp nghe tiếng thở dài nhè nhẹ ở đầu dây bên kia. Tôi tự xoa dịu lương tâm bằng cách gửi về cho cha mẹ những xấp tiền polyme mới đét, những hộp sữa ngoại đắt tiền mà tôi tin rằng đó là sự hiếu thảo trọn vẹn nhất. Tôi đâu biết rằng, thứ mà người già thèm khát nhất chưa bao giờ là tiền. Thứ họ sợ nhất, chính là sự dư thừa của thời gian trong một căn nhà vắng tiếng người.

Cho đến một chiều cuối thu, trời đổ mưa tầm tã. Tôi nhận được cuộc gọi từ số điện thoại của mẹ, nhưng giọng nói cất lên lại là tiếng gào khóc lạc đi của người em gái: "Anh ơi... cha ngất ngoài vườn... người ta đang đưa cha vào viện..."

Tôi bỏ dở cuộc họp, lao ra đường giữa cơn mưa như trút nước. Đoạn đường ba mươi cây số về quê ngày thường tôi chỉ mất năm mươi phút, mà hôm ấy dài như một thiên kỷ. Xe tắc cứng. Giữa dòng người bít bùng đỏ rực đèn phanh, tôi đập tay lên vô lăng, lòng run lên một nỗi sợ hãi mơ hồ nhưng khủng khiếp. Lần đầu tiên sau mười năm, tôi nhận ra mình chưa từng hỏi cha xem dạo này lưng cha còn đau không, mắt cha đã mờ đến mức nào, và vì sao dạo này tiếng cha qua điện thoại lại thều thào đến thế.

Khi tôi xông được vào phòng cấp cứu, căn phòng trắng xóa nồng nặc mùi khử trùng, thì mọi thứ đã hoàn toàn im lìm.

Trên chiếc giường sắt lạnh ngắt, cha nằm đó. Dáng người cao lớn ngày xưa nay teo tóp lại, nhỏ thó dưới chiếc khăn phủ màu trắng. Đôi bàn tay chai sạn, nứt nẻ những vệt chân chim đen đúa—đôi tay từng nâng tôi lên vai để xem múa lân ngày nhỏ—nay buông thõng, lạnh ngắt.

Tôi gục xuống bên mép giường, nắm lấy bàn tay ấy. Nó không còn hơi ấm. Tôi hoảng loạn áp bàn tay cha lên má mình, lên cổ mình, cố truyền chút nhiệt lượng của tuổi trẻ vào da thịt ông, nhưng tất cả chỉ đáp lại bằng một sự im lặng tàn nhẫn. Y bác sĩ đứng xung quanh chỉ biết thở dài nhè nhẹ. Mẹ tôi ngồi bệt dưới sàn, không khóc thành tiếng, chỉ có bờ vai gầy rung lên theo từng nhịp nấc nghẹn ngào.

Tối hôm đó, đám tang cha được dựng lên vội vã. Giữa tiếng kèn trống thê lương và mùi hương trầm nghi ngút, tôi ngồi bộc bạch ở góc sân, lật lại từng kỷ niệm như người ta bới tìm những mảnh vỡ còn sót lại sau một vụ nổ. Em gái tôi dắt tôi vào gian phòng ngủ của cha—căn phòng nhỏ hẹp, đơn sơ đến đau lòng.

Trên chiếc bàn gỗ cũ kỹ cạnh giường, không có đồ xa xỉ. Chỉ có một chiếc đài cassette sờn vỏ, một xấp lịch bóc dở mà mỗi tờ lịch đều được cha cẩn thận dùng bút mực đỏ đánh dấu: Nó hẹn tuần này về, Nó lại bận, Nó hứa tháng sau...

Và ở góc bàn, là những hộp sữa ngoại đắt tiền tôi gửi về qua đường bưu điện. Tất cả vẫn còn nguyên tem, chưa từng được mở. Cạnh đó là chiếc lọ thủy tinh nhỏ chứa đầy những viên thuốc giảm đau rẻ tiền. Em gái khóc thút thít bảo tôi: "Cha bị ung thư xương hơn nửa năm nay rồi anh. Cha đau lắm, đêm nào cũng không ngủ được, nhưng cha cấm không cho ai nói với anh. Cha bảo anh bận làm ăn lớn, nói ra chỉ làm anh xao nhãng... Sữa anh gửi cha không uống đâu, cha bảo để dành sau này cho cháu nội..."

Lời nói của em gái như một lưỡi dao sắc bén đâm thấu qua ngực tôi, băm quằn quại chút tự tôn cuối cùng của một thằng con trai thành đạt.

Tôi ngã khuỵu xuống sàn nhà. Hóa ra, những xấp tiền tôi gửi về không hề mua được cho cha một ngày bớt đau đớn. Hóa ra, cái "sự nghiệp lớn lao" mà tôi luôn lấy làm lý do để khước từ những bữa cơm gia đình chỉ là một trò hề ích kỷ. Cha đã âm thầm chịu đựng những cơn đau xé thịt xương trong căn nhà vắng ngắt này, nhẫn nại đếm từng tờ lịch, chờ đợi một tiếng bước chân quen thuộc ngoài ngõ, để rồi lặng lẽ mang theo sự cô đơn ấy xuống lòng đất mẹ.

Đêm đó, tôi quay lại gầm bếp, ngồi lên chiếc ghế mây cũ kỹ của cha. Chiếc ghế mà mỗi chiều cha vẫn ngồi tựa lưng nhìn ra cổng chơ vơ. Đêm khuya vắng ngắt, không còn tiếng gậy mây tốc... tốc... gõ xuống nền nhà nữa. Không còn ai cằn nhằn tôi đi đêm về muộn. Không còn ai đứng ở bờ rào ngóng ra đầu ngõ mỗi chiều thứ Bảy.

Tôi đưa tay vuốt ve phần tựa lưng bằng mây đã nhẵn bóng vệt mồ hôi của cha. Mùi dầu gió xanh quen thuộc vẫn còn phảng phất đâu đây, nhưng người sở hữu nó thì đã vĩnh viễn biến thành một nấm đất đen ẩm ướt ngoài đồng bãi. Đến lúc này, giọt nước mắt nghẹn ngào suốt bao nhiêu tiếng đồng hồ mới chịu vỡ òa. Tôi vục mặt vào hai bàn tay, khóc nấc lên như một đứa trẻ bị bỏ rơi giữa đêm tối. Một tiếng "Cha ơi..." nghẹn trong cổ họng, gào lên trong vô vọng, nhưng đáp lại chỉ là tiếng gió lùa qua kẽ ván mỏng tanh và tiếng lá khô rơi xào xạc ngoài vườn.

Cuộc đời này tàn nhẫn nhất không phải là sự nghèo khó hay thất bại, mà là sự muộn màng.

Chúng ta luôn sống với một niềm tin ngây thơ rằng cha mẹ sẽ luôn ở đó, kiên nhẫn đợi chúng ta trưởng thành, đợi chúng ta mua được nhà lớn, đi được xe sang rồi mới thong thả quay về phụng dưỡng. Chúng ta không biết rằng, trong khi chúng ta lớn lên thì cha mẹ đang già đi với một tốc độ phi mã. Mỗi một lần chúng ta khước từ một cuộc gọi, khước từ một bữa cơm, là chúng ta đang tự tay tước đi một mảnh thời gian ngắn ngủi còn lại của họ trên đời.

Bây giờ, tôi đã có tất cả những gì mình từng mơ ước thời tuổi trẻ: địa vị, tiền tài và sự công nhận của xã hội. Nhưng mỗi khi trở về căn nhà quê cũ, nhìn chiếc ghế mây bỏ trống ở góc hiên, tôi lại nhận ra mình là kẻ phá sản hoàn toàn. Tôi có thể dùng tiền để mua lại bất cứ thứ gì trên thế giới này, trừ một chiều cuối tuần được ngồi nghe cha cằn nhằn, trừ một lần được nắm lấy đôi bàn tay chai sạn ấm áp ấy và nói một lời mà cả đời tôi chưa từng thốt ra: "Con thương cha nhiều lắm..."

Nếu bạn may mắn vẫn còn một mái nhà để trở về, vẫn còn một người lặng lẽ ngóng chờ bạn ở đầu ngõ, xin đừng lặp lại bi kịch của tôi. Đừng đợi đến khi chiếc ghế ngả lưng đã trống hống, đừng đợi đến khi tiếng gọi "mẹ ơi", "cha ơi" chỉ còn đập vào những vách tường câm nín, mới giật mình nhận ra mình đã đánh mất cả thiên đường.

N.Đ.S

Bài viết liên quan

Xem thêm
Mảnh vườn bên suối – Tản văn Nguyễn Hồng Quang
Năm nào cũng vậy, khi những đợt gió mùa đông bắc đầu tiên tràn về rét nhẹ cũng là lúc mẹ tôi cẩn thận lấy từ gác bếp xuống những ống nứa đựng hạt giống. Đó là những hạt cải thìa tròn lẳn, màu nâu bóng được chọn lựa kỹ càng từ những cây cải to nhất, khỏe nhất mùa trước. Khác với hoa cải bẹ hay cải nương có màu vàng tươi, hoa cải thìa lại mang màu trắng tinh khôi, dịu dàng như những vệt mây nhỏ đọng lại giữa vườn chiều. Khi những quả cải nhỏ như quả đỗ xanh chuyển từ màu xanh sang sắc vàng hanh, mẹ cắt cả chùm mang về bó lại, treo bên hiên nhà mươi hôm cho khô rồi mới vò lấy hạt phơi đem cất.
Xem thêm
Bỉ ngạn, một mùa hoa, một đời người – Tùy bút Nguyễn Thị Việt Nga
Bỉ ngạn theo tiếng Hán có nghĩa là bờ bên kia (bỉ: bên kia, ngạn: bờ). Trong cách giải thích của Phật giáo, đối diện với bỉ ngạn là “thử ngạn” bờ bên này. Bờ bên này là thế giới con người đang sống, nơi còn sinh tử, phiền não và mê lầm. Bờ bên kia là cảnh giới vượt thoát khỏi những ràng buộc ấy, là bờ giác ngộ. Trong truyền thống Tịnh Độ tông Nhật Bản, “bỉ ngạn” còn được dùng để chỉ Tây phương Cực Lạc của Đức Phật A Di Đà. Bởi vậy, nếu chỉ hiểu bỉ ngạn là “cõi chết” thì có lẽ chúng ta đã làm nghèo đi ý nghĩa của hai chữ ấy.
Xem thêm
Lửa ơi! – Tùy bút Nguyễn Đông Nhật
Trở lại với “đời thường”, thì lửa là phương tiện thân thuộc khi đem đến cho con người cuộc sống dễ chịu hơn, sau thời kỳ sống trong dằng dặc đêm dài tăm tối của thời mông muội. Nói nôm na, thì lửa cho ánh sáng khi tối trời, để nấu ăn, xua đuổi các loài động vật-côn trùng, tạo các tín hiệu liên lạc từ xa… Lửa còn là ngôn ngữ của tình cảm, từ người bình dân Việt…
Xem thêm
Bồng bềnh trên mây – Tản văn Kỳ Nam
Tôi tình cờ “phát hiện” ra chị trong một lần lang thang tác nghiệp với chiếc Cub 50 cà tàng từ thời sinh viên và máy ảnh treo trước ngực. Chiếc xe dành để đi thực địa hôm đó giở chứng lần thứ chín mươi chín - cho đến khi một người xa lạ ngồi lên đạp cần khởi động nó mới chịu nổ máy.
Xem thêm
Đánh mất – Tản văn của Nguyễn Đúp Sật
Có những sự phụ bạc không đi kèm tiếng cãi vã, không có kẻ thứ ba hay những cú tát nảy lửa trong một chiều giông bão. Sự phụ bạc tàn nhẫn nhất là khi một người tự nguyện đem trọn tuổi trẻ, xương máu và lòng tin của mình để kê chân cho người kia bước lên đài cao, để rồi khi đứng trên đỉnh vinh quang, kẻ ấy nhẹ nhàng buông tay như gạt đi một giọt sương đọng trên vạt áo...
Xem thêm
Một hải trình để những bến bờ xa gần lại
Khi tàu KN 491 đã cập bến Lữ đoàn 125 sau 8 ngày đi biển, tôi vẫn có cảm giác mình còn lênh đênh trên sóng. Sóng không còn dưới chân, nhưng tiếng sóng vẫn ở trong lòng. Những hòn đảo đã lùi lại phía sau, nhưng từng gương mặt, từng cái bắt tay, từng màu áo lính, từng ngọn đèn trên biển vẫn hiện lên rõ ràng như mới vừa đây thôi.
Xem thêm
Thương nhớ những mùa trăng – Tản văn Trà Bình
- Ai trong đời cũng có một tuổi thơ hồn nhiên gắn liền với những mùa trăng thật đẹp. Tôi cũng vậy, ánh trăng của những mùa Tết Trung thu năm xưa luôn là miền ký ức dịu dàng, trong trẻo. Bây giờ, dù đã trưởng thành, tôi vẫn giữ nguyên thói quen mong đợi đêm rằm – khoảnh khắc khiến lòng lại ngập tràn niềm vui như thuở bé.
Xem thêm
Bão tháng 9 - Tản văn của Vũ Minh Phúc
Trong tất cả những điều này – như sự nổi giận của nhiên nhiên, bầu không khí an nhiên và trong lành bị nghiêng ngả bởi làn gió thổi liên hoàn không biết từ đẩu từ đâu, mặt trời bị biến dạng, không còn xuất hiện nữa, bức tranh cuộc sống đầy tiếng thở dài nặng nhọc, thậm chí chẳng ai có thể làm nổi việc nữa, mọi thứ đều phải dừng lại – nhưng việc người ta có thể làm trong lúc này là ngồi chờ đợi trong nhà và ước gì bão sẽ qua đi.
Xem thêm
Những ngọn đèn đứng gác trong đêm – Tản văn của Vũ Minh Phúc
Suốt đêm dài, họ không ngủ và như thể còn trong giấc ngủ chập chờn, tôi nói chuyện với họ, về công việc, gia đình, con gái, luôn trong trạng thái lo lắng; và sau một hồi tiếp nhận đủ các thông tin từ trung tâm báo về, họ ngập đầu trong các ca trực, nghe điện thoại, ghi chép nhật ký lịch trình thời gian tàu chạy, giải quyết ùn tắc ở ngã tư và đóng barie chắn ngang, tôi mới hiểu tại sao trong mọi tình huống giao thông nguy hiểm người gác chắn lại trở nên quan trọng hơn đối với tất cả mọi người.
Xem thêm
Tiếng trống ngày khai trường giữa hai thế hệ - Tản văn Nguyễn Đại Duẫn
Sáng nay, tôi đưa cháu đến trường dự lễ khai giảng năm học mới. Con đường đến trường như cũng vui hơn trong tiếng nói cười của trẻ nhỏ; tiếng ồn ào xe cộ, tiếng lao xao của các bậc phụ huynh. Cháu tôi năm nay vào lớp 1, cái tuổi vừa ngỡ ngàng, rụt rè vừa muốn tìm hiểu làm cho tâm trạng cháu vừa hồi hộp vừa náo nức. Cháu mặc bộ quần áo mới, đeo chiếc cặp trên vai, bàn tay nhỏ xíu nắm lấy tay ông. Nhìn cháu nhảy chân sáo bước vào cổng trường, lòng tôi bỗng rộn ràng một niềm vui khó tả.
Xem thêm
Từ mùa thu 1945 đến kỷ nguyên vươn mình của dân tộc – Tùy bút Nguyễn Đức Hải
Trong không gian phát triển mới đầy thách thức và cơ hội đó, mục tiêu chiến lược của Đảng vì con người được thể hiện một cách nhất quán, xuyên suốt và mang tầm vóc đột phá. Trước hết, đó là quyết tâm chính trị cao độ nhằm không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm an sinh xã hội bền vững, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền để tinh thần không ai bị bỏ lại phía sau trở thành hiện thực sinh động trong từng cộng đồng dân cư.
Xem thêm
Tiếng chim trong vườn bà – Tản văn của Trà Bình
Tôi trở về ngôi nhà cũ của bà vào một buổi chiều mùa hạ. Ngôi nhà cấp bốn nằm nép mình trong xóm nhỏ giờ im lìm, cửa đóng then cài, mái ngói phủ rêu xanh. Tôi chậm rãi bước ra khu vườn trước nhà. Đứng bên gốc vải già còn sót lại vài quả cuối vụ, tôi chợt nghe tiếng chim lảnh lót từ vòm cây vọng xuống, như đánh thức miền ký ức tuổi thơ.
Xem thêm
Pha Đin – Nơi đỉnh trời vương vấn – Bút ký Đào Thị Thu Hiền
Trên cửa ngõ của chiến trường Điện Biên, tôi nghĩ đèo Pha Đin quả là một huyền thoại. Huyền thoại không phải chỉ được hiểu theo nghĩa là một phương pháp sáng tác trong văn học dân gian nhằm giải thích, phân chia ranh giới của hai tỉnh Sơn La và Điện Biên như người Thái từng kể, mà là cách gọi một hiện thực vượt quá ngưỡng bình thường như người ta nghĩ. Cái hiện thực vượt quá ngưỡng bình thường ấy không có gì khác ngoài sự khốc liệt của chiến tranh trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp để bảo vệ đất nước diễn ra trên con đèo.
Xem thêm
Vận dụng nghệ thuật chỉ huy tác chiến của Đại tướng Võ Nguyên Giáp vào sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới
Kỷ niệm 115 năm Ngày sinh Đại tướng Võ Nguyên Giáp (25/8/1911 - 25/8/2026) là dịp để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta thành kính tưởng nhớ, tri ân sâu sắc công lao to lớn của vị Tổng Tư lệnh văn võ song toàn, người học trò xuất sắc và gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người anh cả của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Xem thêm
Ngoại tôi – Tản văn Nguyễn Đức Hải
Nhớ hồi nhỏ, ngoại và tụi bạn cùng trang lứa trong ấp lội đồng bắt cá, chân lấm tay bùn vô tư lắm. Bắt được con cá lóc, cả đám gom rơm rạ khô trui ngay bên bờ cỏ, da cá cháy xém, mùi thơm phức lan tỏa trong gió chiều. Cá chín được xé ra nóng hổi, chấm muối ớt cay xé lưỡi, đứa nào cũng hít hà, miệng mồm đen nhẻm. Những ký ức thời tuổi thơ ấy đã làm nên một tuổi trẻ thấm đẫm hồn quê miền Tây, vừa hồn hậu, vừa nguyên sơ. Ngoại mỉm cười, ánh mắt đong đầy bao hoài niệm của một thời đã xa.
Xem thêm
Trái tim xanh của Bắc Kinh
Vào những ngày nóng nắng nhất đầu tháng 8, tôi cùng đoàn nhà văn TP.HCM hăm hở kéo va ly sang Bắc Kinh.
Xem thêm
Nhà văn Khuynh Diệp nằm hầm bí mật và tình yêu với TP Hồ Chí Minh
Cuộc thi “50 năm thành phố trong tôi” giúp nhà văn Khuynh Diệp lan tỏa ký ức, gửi gắm tình yêu dành cho TPHCM – nơi ông đã đi qua chiến tranh, trưởng thành trong nghề viết và gắn bó hơn nửa thế kỷ.
Xem thêm
Bát pin – Tùy bút Nguyễn Hồng Quang
Có những kỷ niệm tưởng đã lùi rất xa vào dĩ vãng, vậy mà chỉ cần một âm thanh quen thuộc bất chợt vang lên là tất cả lại hiện về rõ ràng như mới hôm qua. Với tôi, đó là tiếng nói ấm áp phát ra từ chiếc đài bán dẫn cũ – thứ âm thanh từng thắp sáng những ngày tháng gian khó nơi miền quê chưa có điện. Và mỗi lần nhớ về chiếc đài ấy, tôi lại nhớ đến “bát pin” – một sáng kiến vụng về nhưng chứa đựng biết bao niềm hy vọng của một thời thiếu thốn mà đầy khát khao.
Xem thêm
Dòng suối mát trong rừng Mạn Ngược – Tùy bút Phương Uyên
Quê hương tôi có thể chưa nổi tiếng trên những bản đồ du lịch, nhưng với tôi, dòng suối giữa đại ngàn luôn là món quà đẹp nhất mà thiên nhiên đã ban tặng. Đó là vẻ đẹp của sự giản dị, thuần khiết và bền bỉ, như chính tâm hồn của những con người miền núi luôn chân thành, mộc mạc mà nghĩa tình.
Xem thêm
Mồ hôi và nước mắt tìm kiếm liệt sĩ
Chiến tranh đã lùi vào quá khứ nửa thế kỷ, nhưng dư âm của những năm tháng máu trộn bùn non vẫn còn khắc sâu trên từng tấc đất quê hương, trong tâm trí của triệu triệu người con đất Việt. Những người lính Cụ Hồ, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến, những chiến sĩ biệt động và dân quân du kích năm ấy, khi dấn thân ra trận, tuổi đời hãy còn rất trẻ; các anh, các chị mang theo những hoài bão thanh xuân mãnh liệt và cả những ước mơ còn dang dở. Rồi trong khói lửa đạn bom khắc nghiệt, các anh, các chị đã anh dũng ngã xuống, hóa thân thành hồn thiêng sông núi, trở thành một phần máu thịt của đất trời Tổ quốc. Hưởng ứng hành trình 500 ngày đêm tìm kiếm hài cốt và xác định danh tính liệt sĩ đang được triển khai sâu rộng trên toàn quốc, hàng triệu trái tim lại thổn thức, cùng hướng về một cuộc hành trình lặng thầm nhưng vô cùng cao cả: tìm kiếm, đón các anh, các chị về với đất mẹ, về với vòng tay ôm ấp của gia đình, người thân và quê hương xứ sở.
Xem thêm