TIN TỨC

Nhà văn Bùi Anh Tấn – 20 năm và 20 tiểu thuyết

Người đăng : phunghieu
Ngày đăng: 2022-07-11 09:06:06
mail facebook google pos stwis
264 lượt xem

Việt Quỳnh

 20 năm viết, với chừng 20 cuốn tiểu thuyết về các đề tài chiến tranh, tôn giáo, lịch sử, sáng tác 100 tập phim truyền hình đã phát sóng, đạt hai giải A do Hội Nhà văn Việt Nam và Bộ Công an trao tặng… Nhà văn Bùi Anh Tấn có quá trình lao động chữ nghĩa rất miệt mài.


Nhà văn Bùi Anh Tấn.

Mặc dầu đã xong bản thảo cuốn tiểu thuyết tiếp theo, ngay sau khi phát hành tiểu thuyết dã sử Bảo kiếm và giai nhân (NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, quý II, 2018), nhưng theo đúng “lịch trình”, mỗi năm in đều một cuốn, bản thảo đó anh cất đi, cho vào quá trình “tự biên tập”.

“Theo nghề biên tập xưa, viết xong, tôi để đó, một thời gian sau thì quay lại, đọc, những chỗ nào thấy chưa hay thì cắt chỉnh sửa, thậm chí xóa đi viết mới. Cứ thế, cho đến lúc gửi đi in. Mà sách ra rồi, cầm trên tay vẫn còn nuối tiếc, lẽ ra có thể viết thế này thế kia cho hay hơn nữa. Mà thôi, cứ tiếc thế mãi thì bao giờ sách mới ra được, nên sẽ viết tốt hơn cho cuốn sau. Ngay lúc này, ngồi đây, trong đầu tôi lại nghĩ tới đề tài cho cuốn tiểu thuyết mới, có thể là hai hay đến ba đề tài một lúc. Rảnh chút là viết, ngày ngày viết, không ngừng. Bởi mình mà ngừng viết lại, thì khó bắt nhịp tiếp, trong khi công việc rất bộn bề với quản lý bài vở tờ báo, họp hành liên miên…

Trước đây, khi còn làm Trưởng ban phụ trách phía Nam của NXB Công an nhân dân, tôi có nhiều thời gian để tập trung vào việc viết, lúc ấy, giao du nhiều, gặp gỡ mọi người, hoặc cà phê, hoặc nhậu, ngày nào cũng thế. Giờ thì tôi khó có thể ra ngoài tụ tập được nữa, có đi đâu, cũng liên quan đến họp hành công việc. Nhớ ngày mới về đây (Báo Công an Thành phố Hồ Chí Minh – PV), tôi bị sốc, và mất đến hai năm để làm quen, thích nghi, bắt nhịp với tốc độ khẩn trương của một tờ báo mỗi ngày ra một số. Hỏi có sự mâu thuẫn giữa nghệ sĩ và quản lý không? Thì dĩ nhiên là có chứ. Bản chất nghệ sĩ là tự do, là sáng tạo, trong khi với vai trò quản lý, không phải cái gì cũng viết được và có thời gian để viết, buộc phải tự giới hạn mình.

Có những lúc tôi thấy thầm tiếc thời thơ xưa, khi lúc này cuộc sống không cho mình nhiều lựa chọn. Cảm giác một con ngựa ham chạy nhảy bị kìm cương lại. Ngày nghe tôi chuyển công tác, nhà văn Sương Nguyệt Minh nửa đùa nửa thật với tôi: “Thế là mất đi một nhà văn Bùi Anh Tấn rồi”. Nói vậy thôi, sau khi hòa nhịp với tốc độ làm báo, tôi nỗ lực quay trở lại viết. Đó là nỗ lực phải nói là “kinh hồn”, thời gian bị băm nát vụn, nhưng khi ấy, sức khỏe còn tốt nên tôi có thể thức khuya để viết. Lúc này có tuổi rồi, sức khỏe không còn như trước nữa, nên tôi duy trì nhịp độ khoảng 21h30’ là đi ngủ rồi, để 4h30’ sáng dậy bắt đầu công việc cho ngày mới.

Cũng có nhiều đêm trực bài đến 12h đêm, nhưng cũng nhanh chóng buộc mình vào thời gian biểu quy định. Viết văn ngày ngày, vừa là để nuôi dưỡng đam mê, vừa là duy trì được nhịp độ viết. Điều đó đòi hỏi nỗ lực ý chí rất mạnh, cùng các nguyên tắc không sai lệch”.

Nhà văn Bùi Anh Tấn chia sẻ với tôi vào buổi sáng thứ ba, tranh thủ giữa lúc đang lo bài vở. Trước hôm đó, anh mất cả ngày ngồi dự Hội nghị Thành ủy. Theo lời hẹn, anh tới đúng giờ. Quán cà phê nằm ngay sát tòa soạn, khá đông khách. Anh gần như không gọi gì ngoài một hũ sữa chua, thêm cốc trà đá khuyến mãi. Nắng Thành phố dát vàng trên tán lá xanh của các cây xà cừ cổ thụ. Sóc ríu rít chuyền cành. Bãi cỏ xanh trong khu Dinh Độc Lập ánh lên màu biếc lấp lánh. Thi thoảng anh lại cầm máy nghe cuộc gọi đến, xử lý một vài vấn đề.

“Cuốn tiểu thuyết tiếp theo liên quan đến lịch sử Sài Gòn trước 1975, với hai nhân vật chính trị gia nổi tiếng”. Anh tiếp mạch chuyện. Lúc này, quán rất đông người, giọng anh nhỏ gọn nhưng lại rất rõ ràng và dễ nghe. Nhà văn Bùi Anh Tấn ngồi đối diện tôi, trong tấm áo sơ mi cộc tay kẻ để buông ra ngoài chiếc quần âu màu tối. Khuôn mặt anh vương vức chữ điền, trông thật nghiêm nghị, nhưng dáng người lại gày nhỏ. Ngồi với anh, lần nào cũng vậy, luôn có sự ấm áp gần gũi bao quanh. Cảm giác về một người anh thân ái và đầy bao dung, tạo ra sự yên tâm lẫn hoàn toàn thư giãn, như thể đang ngồi cạnh người thân ruột thịt hiểu nhau rất sâu.

Tôi nhớ lần đầu tiên gặp nhà văn Bùi Anh Tấn là vào năm 2007, khi đó tôi vừa mới ra cuốn tiểu thuyết đầu tay. Một buổi trưa, nhà văn Di Li gọi có cuộc hẹn đi ăn với một “đại gia quan trọng”, và muốn tôi đi cùng. Chúng tôi ngồi chừng nửa tiếng, trong một quán ăn khá sang cuối đường Lý Thường Kiệt, thì vị “đại gia” tới. Trước đó, anh cũng đã kịp gọi điện tới báo do cuộc họp kết thúc muộn, nên anh không thể tới đúng giờ. Nhìn “vị đại gia” áo sơ mi quần âu đơn giản (vẫn cách ăn mặc như đang ngồi trước tôi đây), đi dép quai hậu bình dị chứ không phải đôi giày da bóng lộn, dáng vẻ cử chỉ đơn giản thân tình, trông giống một anh chàng công chức hơn là một “đại gia” như Di Li nói.

Tôi vào Nam làm việc, theo lời hẹn trước, phải lỡ nhiều lần, rất dùng dằng và cũng liên quan tới công việc, tôi mới tới được nơi anh làm. Đó là một khu nhà hai tầng kiến trúc Pháp, nhẹ nhõm trong khuôn viên nhỏ gọn gàng với hai anh công an thân thiện gác cổng. Phòng làm việc của anh chất đầy giấy tờ và rất nhiều sách. Anh nói chuyện với tôi theo trong khoảng thời gian theo lịch hẹn trước. Mọi vấn đề được giải quyết rõ ràng rành mạch theo anh. Câu cuối trước khi tôi rời khỏi, anh nói: “Nếu không phải chúng ta làm những việc tích cực đúng đắn, thì còn trông mong gì người khác loại trừ đi bao điều xấu…”

“Những người viết trong ngành Công an, có hai hướng, một là trưởng thành từ ngành Công an, hai là viết trước đó, được tuyển vào ngành. Tôi ở số một. Khi đó, tôi sau khi học 18 tháng trong ngành Công An, được chuyển qua học Luật, sau đó là học Báo chí. Ra trường, tôi được phân công về báo Công an Đồng Nai, rồi về Thành phố Hồ Chí Minh. Giai đoạn 1985 đến 1995, tôi bắt đầu viết một vài bản thảo truyện dài, nhưng gửi đi lại bị trả về.

Tiểu thuyết Một thế giới không có đàn bà mà bạn nhắc tới, không phải là cuốn đầu tay của tôi, nó chỉ được in trước thôi. Cuốn đầu tiên tôi viết là Kế hoạch hậu chiến 72…”.

Nhà văn Bùi Anh Tấn mở lời, sau khi dừng cuộc điện đàm về chuyến từ thiện sắp tới của báo được tổ chức, cắt đứt dòng liên tưởng quá khứ của tôi. Tôi biết anh đã thực hiện nhiều chuyến từ thiện đến với trẻ em nông thôn vùng sâu xa và người nghèo, nhưng đồng thời biết rõ anh không thích nhắc tới. Những điều anh muốn nói, thường là liên quan đến văn chương.

Tác phẩm “Bảo kiếm và Giai nhân” do NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh phát hành quý II, 2018 của nhà văn Bùi Anh Tấn.

Tôi chia sẻ, nhưng đó cũng là khởi đầu may mắn, vì cuốn tiểu thuyết Một thế giới không có đàn bà đã được đông đảo công chúng đón nhận, bởi đề tài về đồng tính khi đó còn quá mới. Nhà văn Bùi Anh Tấn gật đầu nhớ lại. Vào những năm 90 khi đó, không có tài liệu nào để viết, anh buộc phải đi “thực tế” vào các điểm nóng. Tìm hiểu mọi thứ cho thỏa những câu hỏi nghi ngại. Có lần còn bị dân phòng bắt nhầm vì khi đi anh không mang theo giấy tờ tùy thân. Với nỗ lực đó, cuốn sách đã xác lập tên anh trên văn đàn, đồng thời “nhà văn Bùi Anh Tấn là nhà văn Việt Nam đầu tiên được tổ chức Guinness Việt Nam xác nhận viết về giới tính thứ ba” (theo lời giới thiệu trong tác phẩm).

“Nói về cuốn nào tôi tâm đắc nhất, thì phải kể tới hai cuốn tiểu thuyết về tôn giáo, một là Không và sắc, viết về vấn đề rất nhạy cảm là tình dục đối với người tu hành, cũng như bước chuyển của Phật giáo từ Tịnh độ đến Thiền tông và một nhánh nữa là Mật tông. Cuốn này có tới năm nhà xuất bản đã từ chối, thậm chí ngay khi đọc cái tên. Cuốn tiếp theo là Tin mừng viết về Công giáo. Với cuốn này, tôi đã bỏ ra bốn năm chỉ để đọc kinh sách, nhờ đó, mình có hiểu biết hơn là một tín đồ đạo Công giáo. Sau khi hoàn thành bản thảo, tôi có nhờ một vị linh mục hiệu đính, ông nói có ba điều sau khi đọc cuốn sách: Một, anh là Cộng sản; hai, anh là Công an; và ba là anh không phải là người Công giáo nhưng rất hiểu biết sâu một cách ngạc nhiên về Công giáo. Tôi trả lời, cả ba điều trên vị linh mục đã nói đúng”.

Hỏi, thời gian rảnh anh thường thích làm gì, nhà văn Bùi Anh Tấn trả lời ngay, là đọc sách. Anh thích đọc sách văn chương, những cuốn công cụ, kĩ năng, chuyên ngành hoặc các tư liệu giúp cho việc viết văn. Thời gian này, vào buổi sáng, sau khi trở dậy lúc 4h30’, anh dành một giờ ra đường phố để tập thể dục. Lúc thư giãn nhất và lấy lại tinh thần năng lượng, là ghé vào quán cà phê mở sớm, uống ly cà phê đen, nghe nhạc, chỉ vậy, không làm bất cứ điều gì cả.

Nhìn lại chặng đường viết đã qua, nhà văn Bùi Anh Tấn cho rằng, nhà văn ai cũng có thời viết, và chính anh cũng qua thời viết đầy bản năng lẫn cảm xúc rồi. Giờ ngay từ mở đầu, đã biết cần kết thúc ra sao. Viết bao chữ là đủ. Liều lượng thế nào là vừa phải:

“Từ viết đến ra bản thảo, xuất bản là cả một quãng thời gian dài. Từ lời nói đến ý tưởng và thực hiện ý tưởng đó bằng trang viết cũng là một vấn đề. Nhiều nhà văn đã hứa với tôi có vẻ chắc chắn lắm nhtfng rồi để mọi thứ trôi đi. Với tôi, tác phẩm viết đề tài gì, theo thể loại nào, thuộc trường phái này kia thì trước nhất phải hay, và nhà văn không chỉ cần mẫn chăm chỉ mà còn phải có tài”.

V.Q

* Nhà văn Bùi Anh Tuấn sinh ngày 22/12/1966, quê quán ở xã Phú Thượng, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế. Anh bắt đầu sáng tác từ những năm đầu thập niên 90 và anh nổi tiếng kể từ sau tác phẩm Một thế giới không có đàn bà ra đời năm 1999.

Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, Hội viên Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh, Hội viên Hội Nhà báo Việt Nam. Anh hiện đang mang cấp hàm Đại tá công an, nguyên Trưởng Chi nhánh NXB Công an Nhân dân tại TP. Hồ Chí Minh, hiện là Phó Tổng biên tập Báo Công an TP. Hồ Chí Minh; Phó chủ tịch Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh…

Tác phẩm:

Tiểu thuyết: Một thế giới không có đàn bà; Kế hoạch Hậu chiến 72; Không và sắc; Tin Mừng; Bảo Kiếm và giai nhân; Bí mật hậu cung; Nguyễn Trãi (2 tập); Trần Nhân Tông; Bước chân hoàn vũ; 10 – Phương pháp của A.C Kinsey…

Tập truyện ngắn và 100 tập phim truyền hình đã trình chiếu trên HTV7 đài truyền hình TP.HCM (Bước chân hoàn vũ, Thề không gục ngã, Miền quê không yên tĩnh).

Giải thưởng:

– Giải A, cuộc thi “truyện ký vì An ninh Tổ quốc” do Bộ Công an và Hội nhà văn Việt Nam tổ chức 1999-2001;
– Giải A giải thưởng văn học do Bộ Công an và Hội nhà văn Việt Nam trao;
– Một vài giải thưởng khác.

 

Bài viết liên quan

Xem thêm
Vẹn nguyên Miền xanh thẳm của nhà văn Trần Hoài Dương
Những tâm sự xúc động, những câu chuyện “kể hoài không hết” của đồng nghiệp và khách mời tại Hội Nhà văn TP.HCM vào sáng ngày 6/5, là điều rất thật về nhà văn Trần Hoài Dương, nhân 10 năm ngày mất của tác giả “Miền xanh thẳm”.
Xem thêm
Tọa đàm Nhà văn viết về chiến tranh cách mạng
Tọa đàm về đề tài “Nhà văn viết về chiến tranh cách mạng”
Xem thêm
Nhà văn Sài Gòn trang viết nhiều nhân nghĩa
Các nhà văn Sài Gòn viết gì trong 100 ngày qua? Nhiều lắm em à.
Xem thêm
Cửa sổ Văn học VOH về cuộc thi thơ Nhân nghĩa đất phương Nam
Chương trình Cửa sổ Văn học của VOH ngày 3 tháng 10 năm 2021
Xem thêm
Một trại viết hồi sinh sau covid giàu năng lượng và cảm hứng sáng tác
Phát biểu tổng kết, bế mạc trại viết của nhà văn Trầm Hương, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh...
Xem thêm
Tiếng vọng thi ca mùa Covid-19
Hội Nhà văn TP.HCM vừa tổ chức lễ tổng kết và trao giải cuộc thi thơ với chủ đề Nhân nghĩa đất phương Nam giúp công chúng hiểu thêm tiếng vọng thi ca mùa Covid-19.
Xem thêm
Thi Ca Điểm Hẹn: Huệ Triệu - Trần Mai Hường với hành trình ấn tượng vì cộng đồng mùa covid
Hai nhà thơ chủ nhân giải “Nhà văn nữ ấn tượng năm 2021” của Hội Nhà văn Việt Nam
Xem thêm
Báo chí, bạn bè viết về Đoàn Vị Thượng
Báo chí, bạn bè viết về Đoàn Vị Thượng
Xem thêm
Thăm nhà Lưu Quang Vũ – Xuân Quỳnh sau 34 năm
Gần 34 năm, kể từ khi Lưu Quang Vũ – Xuân Quỳnh trở về cõi tạm, căn phòng hai nghệ sĩ sinh sống vẫn lặng lẽ cùng tháng năm. Từng kỷ vật vẫn vẹn nguyên như thách thức sự chảy trôi của thời gian và thế sự.
Xem thêm
“Tôi không phải là đồng rúp vàng để khiến mọi người đều thích
Kỷ niệm sinh nhật lần thứ 90 ngày sinh của cây đại thụ điện ảnh Nga - Xô, Đạo diễn Andrey Tarkovsky (4/1932 & 4/2022)
Xem thêm
Thế nào là đọc? Thế nào là viết?
Chuyên mục Chợt nhớ và khó quên
Xem thêm
Một năm văn đàn vắng Nguyễn Huy Thiệp
Người ta có thể hình dung rõ hơn vị thế của một nhà văn lớn khi họ rời xa cõi trần, không phải chỉ ở những gì họ đã tựu thành, mà chủ yếu còn ở bóng hình của họ chẳng gì làm mờ khuất trên chính văn đàn đó, nhiều năm tháng về sau.
Xem thêm
Chân dung báo chí Việt Nam trước năm 1945 qua ấn phẩm ‘Đằng sau mặt báo’
“Đằng sau mặt báo – Chân dung báo chí Việt buổi ban đầu đến 1945” là ấn phẩm chứa đựng nhiều thông tin báo chí, hậu trường thú vị, giúp độc giả hiểu thêm về báo chí Việt Nam.
Xem thêm
Nhà văn Thạch Lam những câu chuyện vang bóng thời gian
Cội rễ làm nên sức sống bất diệt của tác phẩm văn chương là tài năng, ân tình người cầm bút. Văn chương khơi nguồn từ trái tim sẽ đi đến những trái tim để rồi người ta nhớ mãi không quên.
Xem thêm
Chuyện ít người biết phía sau ca khúc ‘Chia tay hoàng hôn’
Có lẽ rất ít người biết rằng lời ca khúc này được nhạc sĩ Thuận Yến lấy từ những câu thơ của nhà thơ Hoài Vũ.
Xem thêm
Chợt rơi ra bài thơ Phùng Quán
Khoái nhất vẫn là khi nghe Phùng tiên sinh đọc thơ. Tôi lờ mờ rằng có khi thơ ông đọc hay hơn thơ ông viết? Và thơ của người khác cũng thế? Cái tạng Phùng Quán có lẽ cũng na ná như Maia bên trời Nga thì phải? Cứ là phải kiếm, phải tạo cho những tạng ấy một thứ như là quảng trường, một đám đông thì là sang sảng thì là hào sảng phải biết?
Xem thêm
Kể chuyện chưa biết về nữ sĩ Xuân Quỳnh
Lần đầu tiên nhà tổ chức một chương trình tưởng nhớ đôi vợ chồng nghệ sĩ tài hoa Lưu Quang Vũ-Xuân Quỳnh để nữ sĩ là trung tâm. Đêm thơ-nhạc-kịch “Hoa cúc xanh” trên đầm lầy kể những câu chuyện ít người biết và điểm lại những tác phẩm nổi bật nhất của tác giả “Sóng”.
Xem thêm