GIA LINH

Chương trình giao lưu và ra mắt sách mang tên “5 dòng chảy bazan” đã diễn ra trong bầu không khí ấm áp, cởi mở và giàu cảm xúc tại Đường sách TP. Hồ Chí Minh sáng 24/5/2026. Sự kiện không chỉ giới thiệu chùm 5 tiểu thuyết của 5 cây bút trẻ đến từ Gia Lai, mà còn mở ra một cuộc gặp gỡ nhiều ý nghĩa giữa văn chương Tây Nguyên với bạn đọc thành phố.

Đông đảo bạn đọc yêu văn chương và bạn bè văn nghệ đã có mặt để cùng chào đón cuộc hội ngộ của 5 cây bút trẻ thuộc thế hệ 8X, 9X đến từ Gia Lai gồm Lê Vi Thủy, Lê Thị Kim Sơn, Nguyễn Thị Thanh Thúy, Li Phan và Võ Đình Duy. Dẫn chuyện cho buổi giao lưu là nhà văn Phương Huyền, cùng với sự tham gia chia sẻ của nhà văn kiêm Phó Tổng Biên tập báo Tuổi trẻ Trần Gia Bảo, nhà phê bình TS. Hà Thanh Vân.

Tham dự chương trình có nhà văn Trịnh Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn TPHCM, nhà văn Trần Thanh Hà, Phó Trưởng Cơ quan đại diện phụ trách bộ phận xuất bản phía Nam Cục Truyền thông Bộ Công an, nhà văn Văn Thành Lê, Giám đốc Chi nhánh NXB Kim Đồng tại TP.HCM, nhà thơ Lê Thiếu Nhơn, Trưởng Ban Nhà văn trẻ Hội Nhà văn TP.HCM cùng nhiều gương mặt văn chương quen thuộc.

Tên gọi “5 dòng chảy bazan” gợi một liên tưởng đẹp, năm mạch nguồn sáng tạo bắt đầu từ vùng đất bazan đỏ của Tây Nguyên, mang theo mạch sống cao nguyên, văn hóa cộng đồng, những nỗi niềm đời sống và khát vọng viết để tìm đến độc giả ở nhiều vùng miền. Dù xuất hiện trên văn đàn ở những thời điểm khác nhau, năm tác giả đều có điểm chung là sinh ra, lớn lên hoặc gắn bó sâu sắc với mảnh đất Gia Lai, từ đó hình thành một cảm quan thẩm mĩ vừa đậm tính bản sắc vùng miền, vừa hướng đến những vấn đề phổ quát của con người hôm nay.

Phát biểu chào mừng tại cuộc giao lưu, nhà văn Trịnh Bích Ngân đã nhấn mạnh ý nghĩa của việc tổ chức những hoạt động mang tính giới thiệu những người viết trẻ theo các nhóm viết và xem đây là một cách thức mà Hội Nhà văn TP.HCM nên học tập. Nhà văn Trịnh Bích Ngân cũng cho rằng đây không chỉ đơn thuần là buổi giới thiệu sách, mà còn là một sự kiện văn hóa, mở đầu cho những kết nối giữa các vùng miền văn chương.

Trong năm 2025, cả 5 tác giả đã cùng ra mắt 5 cuốn tiểu thuyết là “Những đường thẳng song song” của Lê Vi Thủy, “Xoáy thời gian” của Lê Thị Kim Sơn, “Khói thiên di” của Nguyễn Thị Thanh Thúy, “Đáy sâu” của Li Phan và “Thung ca vẫn chưa mưa” của Võ Đình Duy. Đây đều là những tác phẩm được Nhà xuất bản Công an nhân dân lựa chọn in và phát hành sau khi tham dự Cuộc thi sáng tác tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống giai đoạn 2022-2025” do Bộ Công an tổ chức. Trong đó, “Khói thiên di” đạt giải C, còn “Những đường thẳng song song” nhận giải Khuyến khích.

Nếu nhìn tổng thể, có thể thấy “5 dòng chảy bazan” không đơn thuần là một sự kiện ra mắt sách theo nghĩa thông thường, mà còn là sự xuất hiện đồng thời của 5 giọng văn trẻ đang cùng bước vào địa hạt tiểu thuyết với một tinh thần lao động nghiêm túc. Mỗi người một phong cách, một sở trường, một vùng cảm xúc khác nhau, nhưng khi đặt cạnh nhau, họ đã tạo nên một bức tranh nhiều sắc độ về con người và đời sống.

Trong phần giao lưu với công chúng, từng tác giả lần lượt chia sẻ về tác phẩm của mình. Lê Vi Thủy, sinh năm 1984, hiện là giáo viên mĩ thuật tại Gia Lai và là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, gây chú ý với tiểu thuyết “Những đường thẳng song song”. Tác phẩm đi vào đề tài đấu tranh phòng, chống tội phạm nhưng điều đáng nói hơn là khả năng đào sâu vào những góc khuất tâm lí, những đổ vỡ tinh thần âm thầm của con người trẻ trong gia đình và xã hội. Từ câu chuyện về tội phạm và điều tra, tác phẩm mở rộng thành một lát cắt về sự tổn thương, sự cô độc và những hệ lụy khó lường trong đời sống hiện đại.

Nếu tiểu thuyết “Những đường thẳng song song” đặt ra những câu hỏi về ranh giới thiện ác và sự lệch chuẩn tâm lí, thì “Xoáy thời gian” của Lê Thị Kim Sơn lại đưa người đọc đến với những phận người giữa đời sống thường nhật nhiều khắc nghiệt. Sinh năm 1986, cũng là một giáo viên mĩ thuật, Lê Thị Kim Sơn là cây bút đa năng, viết ở nhiều thể loại. Trong tiểu thuyết “Xoáy thời gian”, cô đi sâu vào đời sống của người công nhân cao su, những số phận bươn chải để sinh tồn, những vết thương chiến tranh tưởng như đã lùi xa nhưng vẫn âm ỉ trong kí ức và đời sống. Tác phẩm không chỉ hấp dẫn bởi đề tài mà còn bởi sự bền bỉ của cảm hứng nhân văn, nơi người viết nhìn thấy vẻ đẹp của sự chịu đựng, của phẩm giá con người giữa những biến động cuộc đời.

Một trong những tác phẩm được chú ý nhất tại sự kiện là tiểu thuyết “Khói thiên di” của Nguyễn Thị Thanh Thúy. Tác giả sinh năm 1985, hiện công tác trong ngành Công an, chỉ mới xuất hiện trên văn đàn từ năm 2023 nhưng đã nhanh chóng để lại dấu ấn bằng sức viết dồi dào và những giải thưởng đáng kể. “Khói thiên di” khai thác đời sống của cộng đồng các dân tộc phía Bắc trong hành trình Nam tiến, từ đó gợi mở nhiều vấn đề lớn như chiến tranh và hậu chiến, sự dịch chuyển của cộng đồng, bản năng sinh tồn, lòng tham, dục vọng, sự tha hóa cũng như khả năng giữ gìn cốt cách văn hóa giữa những biến thiên và va đập lịch sử. Ở đây, chất Tây Nguyên không chỉ hiện lên như một không gian địa lí, mà còn là nơi gặp gỡ của nhiều dòng chảy văn hóa, nhiều số phận bị quăng ném vào những thử thách nghiệt ngã.

Trong khi đó, “Đáy sâu của” Li Phan. tác giả trẻ nhất nhóm sinh năm 1992, lại thiên về những tổn thương nội tâm, những vòng lặp của kí ức và nhân quả. Với lối viết nhẹ nhàng mà giàu sức gợi, Li Phan đi vào những câu chuyện gia đình, những vết thương tưởng như đã bị thời gian vùi lấp nhưng thực ra vẫn âm ỉ hiện hữu trong tâm thức con người. Câu chuyện tự cứu rỗi, tự đối diện với phần sâu khuất nhất của bản thân trong “Đáy sâu” đã tạo nên một âm hưởng riêng, lặng lẽ nhưng không kém phần ám ảnh.

Ở một sắc thái khác, Võ Đình Duy sinh năm 1986 là một kiến trúc sư tự do, từng được biết đến với tiểu thuyết “Núi trên đất bằng” mang đến tác phẩm “Thung ca vẫn chưa mưa”, một tác phẩm tiếp tục cho thấy lối viết riêng của anh. Văn phong hiện đại, giàu hình ảnh, chậm rãi nhưng có sức neo giữ, cộng với khả năng thiết kế không gian hư cấu rất tự nhiên, đã khiến tiểu thuyết của Võ Đình Duy có màu sắc riêng. Không vội vàng tạo cao trào mâu thuẫn hay phán xét nhân vật, anh chọn cách để từng chi tiết nhỏ, từng cảm xúc lặng lẽ tự cất tiếng, từ đó tạo nên một không gian nghệ thuật vừa hiện thực vừa bảng lảng chất mơ hồ, suy tưởng.

Có thể nói, điểm gặp nhau của 5 tác phẩm là tất cả đều mang theo hơi thở của đời sống đương đại, đồng thời lưu giữ dấu ấn Tây Nguyên như một lớp nền văn hóa sâu dày. Từ bản sắc cộng đồng, những chấn thương lịch sử, đời sống người lao động, câu chuyện gia đình cho đến các vấn đề tâm lí xã hội, mỗi cuốn sách là một lát cắt riêng. Nhưng khi đặt trong một chỉnh thể, “5 dòng chảy bazan” cho thấy một tín hiệu đáng mừng khi văn học Tây Nguyên hôm nay không chỉ được tiếp nối bằng cảm hứng sử thi quen thuộc, mà còn được làm mới bởi những giọng viết trẻ biết đối thoại với thực tại và dấn thân vào những vấn đề gai góc của con người hôm nay.

Phát biểu tại chương trình, một số khách mời đã chia sẻ sự trân trọng trước nỗ lực sáng tạo của các cây bút trẻ Gia Lai. Nhà văn Trần Gia Bảo đánh giá cao sự gắn kết của một nhóm viết trẻ, cùng nâng đỡ, dìu dắt nhau cùng tiến và cùng đạt được nhiều giải thưởng văn chương. Đây là một điều hết sức hiếm hoi trong đời sống văn chương đương đại. TS. Hà Thanh Vân cho rằng “5 dòng chảy bazan” tuy xuất phát cùng một nguồn, chảy về cùng một hướng, song 5 dòng chảy có 5 tính chất, màu sắc riêng. TS. Hà Thanh Vân ví von đây là 5 dòng chảy bazan ngũ hành. Ở Lê Vi Thủy, có thể thấy sự kết hợp giữa cảm quan thơ và sự sắc lạnh của quan sát tâm lý như tính chất của ngũ hành “Kim”. Ở Lê Thị Kim Sơn, nổi bật là khả năng viết đa dạng, nhiều đề tài, cùng sự nhiệt tình cháy rực với văn chương như ngũ hành “Hỏa”. Ở Nguyễn Thị Thanh Thúy có sức viết mạnh, giọng văn đẹp, trau chuốt, đề tài rộng và khả năng khai thác những mảng đời sống phức tạp như ngũ hành “Mộc”. Ở Li Phan, có sự mềm mại, nữ tính, nhưng không né tránh những vùng sâu của thương tổn như ngũ hành “Thủy”. Ở Võ Đình Duy, có một nhịp văn giàu suy tưởng và sự lạ hóa không gian, nơi không gian cũng trở thành một nhân vật của tác phẩm như ngũ hành “Thổ”. Mỗi người một giọng văn riêng, nhưng cùng góp phần vào việc định hình một bức tranh mới về văn học Tây Nguyên hôm nay.

Tất nhiên với các tác giả trẻ, phía trước vẫn còn nhiều thử thách. Tiểu thuyết là thể loại khắc nghiệt. Nó đòi hỏi người viết không chỉ có đề tài, vốn sống, cảm xúc, mà còn phải làm chủ cấu trúc, tiết chế ngôn ngữ, đào sâu nhân vật và tạo được một thế giới nghệ thuật có sức thuyết phục. Một vài thành công ban đầu dù đáng mừng cũng mới chỉ là điểm khởi hành. Nhưng chính sự khởi hành đồng thời của 5 cuốn tiểu thuyết này đã cho thấy một quyết tâm đáng quý khi những người viết trẻ Gia Lai không chỉ dừng lại ở truyện ngắn, thơ, tản văn, mà còn dấn bước vào một thể loại lớn hơn, rộng hơn, đòi hỏi nhiều năng lượng sáng tạo hơn.

Sự hưởng ứng của bạn đọc tại Đường Sách TP.HCM trong buổi sáng 24.5.2026 cũng cho thấy văn chương, nếu có nội lực và được tổ chức gặp gỡ đúng cách, vẫn luôn có khả năng chạm đến công chúng. Nhiều bạn trẻ chăm chú lắng nghe phần giao lưu, đặt câu hỏi cho các tác giả, xin chữ kí và chụp ảnh lưu niệm. Không khí ấy khiến buổi ra mắt sách trở thành một cuộc trò chuyện thật sự giữa người viết và người đọc.

Tại buổi giao lưu, khi trả lời câu hỏi của TS. Hà Thanh Vân là hãy phát biểu về quan niệm văn chương của chính mình trong một vài từ ngắn gọn, tác giả Lê Vi Thủy cho biết với cô văn chương là khát vọng viết về những gì mình cảm nhận và rung động. Nguyễn Thị Thanh Thúy là một đại úy công an với nhiều năm thực tế ở cơ sở cho biết với cô văn chương phải phản ánh hiện thực qua những câu chuyện đời. Lê Thị Kim Sơn cho rằng với cô văn chương phản ánh con người cô, đó là sự thâm trầm, sâu sắc. Với Li Phan thì văn chương chính là cảm xúc về gia đình. Võ Đình Duy cho biết anh bước vào văn chương với sự ngơ ngác và mong sẽ học hỏi được nhiều thêm từ chính những người bạn văn.

Trong đời sống văn học hôm nay, không dễ để có một sự xuất hiện đồng loạt của 5 cuốn tiểu thuyết từ 5 tác giả trẻ trong cùng một không gian văn hóa. Bởi thế, “5 dòng chảy bazan” có thể xem như một dấu mốc của sự hội tụ, của niềm tin vào sức viết của thế hệ mới và của một Tây Nguyên đang tiếp tục kể những câu chuyện của mình bằng những hình thức ngày càng đa dạng hơn.

Nguồn: http://vannghequandoi.com.vn/