TIN TỨC

Dì Thanh Hà...

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng:
mail facebook google pos stwis
382 lượt xem

Con trai nhà thơ Chế Lan Viên viết bài hát tặng cô giáo

TRIỆU PHONG

Tôi gọi cô giáo Nguyễn Thị Thanh Hà là dì Hà, bởi em ruột của dì, cô giáo Nguyễn thị An Lộc là con dâu ông tôi Trương Quang Phiên; cũng là bởi tự những ngày kháng Pháp ở Nghệ Tĩnh, mẹ tôi- nghệ sỹ Tân Nhân đã luôn coi dì như một người em ruột thân thiết...

Dì Thanh Hà sinh ra trong một gia đình giáo học nổi tiếng ở vùng Thanh Nghệ Tĩnh. Cha dì là ông Đốc Quýnh nghiêm ngắn, thông tuệ, cũng là bạn thân thiết với họa sỹ Nguyễn Phan Chánh lừng danh. Bởi vậy hồi còn ấu thơ, dì Hà đã được ông Nguyễn Phan Chánh cho theo học vẽ, nhưng bởi ngáy ấy chiến tranh loạn lạc, dì chỉ có thể theo học được một thời gian, rồi chờ ít năm sau, theo nếp nhà, dì thi vào trường sư phạm liên khu 4 trong vùng tự do của ta, và từ năm 1953, dì đã trở thành cô giáo dạy văn sử trong các trường cấp 2 kháng chiến của ta, và tiếp đó khi hòa bình lập lại, dì tiếp tục theo học Khoa Ngữ văn Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, bởi đỗ thủ khoa nên ngày tốt nghiệp, dì trở thành một cô giáo dạy văn của những mái trường cấp ba Hà Nội nổi tiếng: Trường Trần Phú, trường Nguyễn Thị Minh Khai, Trường phổ thông 3 Hà Nội. Nhiều thế hệ học sinh Hà Nội ngày ấy, dù học trường nào, hầu hết đều biết tiếng dạy giỏi của cô giáo Thanh Hà... 

Lại kể sang chuyện người học sinh là con trai nhà thơ Chế Lam Viên. Những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, nhiều thời gian báo Cứu quốc Liên khu 4 đứng chân ở thôn nhỏ Lai Triều, dưới chân núi Nưa huyện Triệu Sơn Thanh hóa. Nhà thơ nổi tiếng Chế Lan Viên (Phan Ngọc Hoan) khi ấy là cây bút chủ lực của báo, khi sinh con trai đầu lòng đã lấy tên thôn làng đặt tên cho con mình là Lai Triều - Phan Lai Triều.

Hòa bình, Phan Lai Triều theo cha về Hà Nội, và gắn tuổi thơ mình với những mái trường phổ thông Hà Nội. Có một cô giáo đã để lại trong anh nhiều ân tình, nhiều kỷ niêm sâu sắc là cô giáo Nguyễn Thị Thanh Hà.  Năm học cấp ba, anh học trừơng phổ thông 3 Hà Nội, cô giáo Nguyễn Thị Thanh hà, vừa là giáo viên dạy văn vừa là chủ nhiệm lớp của anh.

Cô có một giong nói mang âm điệu Hà Tĩnh êm nhẹ, giảng văn rất tryền cảm và  lôi cuốn. Cô có một ánh mắt vô cùng trìu mến với cac em học sinh, và luôn mở ra với các em những chân trời rộng lớn. Hơn thê nữa, cô có một tấm lòng yêu thương học sinh vô bờ bến, như một người mẹ thứ hai của các em. Bởi Hà Nội những năm ấy đã bức vào chiến tranh, bố mẹ các em đều rất bận rộn công tác san xuất chiến đấu, nhiều người di chiến đấu xa, nên tất cả con em đều gửi gắm hết cho nhà trường và các thẩy cô giáo. Với tình thương yêu đặc biệt, cũng là nhiệm vu thiêng liêng vơi Tổ quốc, các thầy cô đã chăm sóc các em hết sức chu đáo, tận tình, nhất là với các trò có những hoàn cảnh éo le, thiệt thòi hơn các bạn”. Có những ngáy sơ tán, cô Thanh Hà phải đưa hàng trăm em học sinh đi sơ tán vùng trung du Sen Hồ Hà Bắc. Vừa làm thầy, vừa làm cha mẹ cho học sinh, lo cho các con ở nhờ trong nhà bà con, từ miếng ăn, giấc ngủ, cho đến trang sách và ánh đèn đêm đêm học bài. Đã một lần bom dội vào đúng bếp lửa ngày ngày cô nhóm lên lo cơm nước cho các em, nhưng rất may có một linh cảm nào đó, từ hai ngày trước bếp ăn của cô trò đã chuyễn sang nơi khác. Thật hú vía và may mắn thay... 

Từ mái trường và tấm lòng cô giáo, các em trưởng thành và khi tốt nghiệp đều tinh nguyện lên đường nhập ngũ. Trong đó có cả Phan Lai Triều, dù quê hương anh ở miền Nam (Tiêu chuẩn được đi học nước ngoài và không phải nhập ngũ), và là con một nhà thơ rất nổi tiếng cả nước nể vì. Anh đã chiến đấu rất dũng cảm trong những tháng ngày ở Trường Sơn, và còn là một nhạc sỹ, tay đàn tay súng...

30 năm sau, khi đất nước đã yên bình, những học sinh ngày ấy đi tìm nhau và cùng rủ nhau đi tìm thăm các thầy cô giáo, trước hết là thăm cô giáo chủ nhiệm lớp Nguyễn Thị Thanh Hà. Anh Phan Lai Triều nhớ lại: “Hôm ấy là một ngày thứ bảy năm 1994, chúng tôi đi tìm cô và đều xúc động vô cùng sau 30 năm mới được gặp lại cô. Thời gian có thể làm cô già đi, tóc bạc ra, nhưng nết phúc hậu và giọng nói đầy truyền cảm ấm áp của cô vẫn vẹn nguyên như năm xưa. Cô cầm tay tôi: “Triều của cô đây ư, cậu học trò tinh nghịch và cũng hết sức tình cảm của tôi”. Rồi cô cầm tay, thăm hỏi từng học trò của cô, có người rất thành đạt, nhưng cũng có người không may mắn trong cuộc sống, dường như càng làm cô quan tâm, chia sẻ nhiều hơn. Nhất là những bạn không may đã mất sớm, cô nói tên từng học trò mà nước mắt rưng rưng...

Điều mà chúng tôi hết sức khâm phục cô, là bất cứ trong hoàn cảnh nào, cương vị gì, trong tâm hồn cô vẫn luôn là tâm hồn một nhà giáo yêu đời, yêu nghề, yêu học sinh thăm thẳm. Khi vào thành phố Hồ Chí Minh, có lúc cô được giao nhiệm vụ là phó phòng giáo dục Quận 6, rồi cả khi hưu trí, cô vẫn đau đáu với sự nghiệp giáo dục, trồng chữ, trồng người. Ở quận 6 ngày ấy, có những lớp học rất đặc biệt học theo những tài liệu giảng dạy rất tinh tế, rất phù hợp để xóa nạn mù chữ cho nhiều người, nhất là những người Hoa lớn tuổi, do chính cô giáo Nguyễn Thị Thanh Hà soạn giáo án (cùng các ông Trương Minh Nhựt và cô giáo Bùi Thị Kim Thục) sáng tạo nên , chính các thầy cô trực tiếp đứng lớp, và không bao giờ nhận một đồng học phí hay thù lao nào...

 Cũng trong buổi gặp lại cô giáo sau 30 năm xa cách, các bạn trong lớp biết Phan Lai Triều giờ đây là một nhạc sỹ, hội viên Hội âm nhạc TP HCM và Hội âm nhạc Việt Nam, đều yêu cầu anh phải có một bài hát thật hay ngợi ca cô giáo Thanh Hà của chúng ta, để bày tỏ tất cả tình yêu của mọi học sinh với cô giáo. Lĩnh hội yêu cầu này của các bạn, và cũng là thôi thúc của trái tim mình, anh Phan Lai Triều đã có ngay bài hát “Ơi sông xanh” tặng cô giáo Thanh Hà. Điều thêm phần lý thú của bài hát này là được phổ theo thơ của một nghệ sỹ rất nổi tiếng là NSƯT Tân Nhân – một nghệ sỹ là đồng hương và vô cùng thân thiết với cha anh là nhà thơ Chế Lan Viên:

“Ơi sông xanh sông xanh

Tên cô là sông xanh

Cô giáo giọng ngọt ngào Hà Tĩnh

Nuôi tâm hồn trẻ thơ những dòng nước mát lành...”

Bài hát đã ba chục năm, nhưng nó còn vang vọng mãi trogn tâm hồn bao thế hệ học sinh và những người lính như nhữn người con của Nhà thơ Chế Lan Viên và những người con của NSUT Tân Nhân...

Lại một cạu chuyện khác về cô giáo Thanh Hà. Vốn là một nhà giáo rất am hiểu về văn học và lịch sử, một năm kia cô cho ra mắt một tập sách dày hơn 400 trang khổ lớn về những câu chuyện lịch sử Việt Nam. Chính Giáo sư sử học, Nhà giáo nhân dân, Chủ tịch Hội Lịch sử Việt Nam, và là một trong “tứ trụ nền lịch sử” nước nhà  là GS Phan Huy Lê phải thốt lên lời khen ngợi và đánh giá rất cao.

Thầm nghĩ Dì của tôi, một nhà giáo vô cùng giản dị và khiêm tốn, có thơ của nghệ sỹ ưu tú viết tặng, có bài hát của người lính Trường Sơn con trai một nhà thơ hiện đại hàng đầu đất nước, lại có cả lời ngợi khen của  Chủ tịch Hội Lịch sử nước nhà, em trai của một Thủ tướng chính quyền Sài gòn cũ, ắt không phải ai cũng vinh hạnh có được, và ắt cũng không thể là người thường! 

Bài viết liên quan

Xem thêm
Giao hưởng Điện Biên – thành tựu mới của nhà thơ Hữu Thỉnh
Chiến thắng Điện Biên là một chiến thắng vĩ đại của chúng ta “Lừng lẫy Điện Biên chấn động địa cầu” (Tố Hữu). Chiến thắng đó làm rạng danh nước Việt trên thế giới. “Nước Việt Nam từ máu lửa/ Rũ bùn đứng dậy sáng lòa” (Nguyễn Đình Thi). Ngày 7 tháng 5 năm 1954, lá cờ Quyết chiến Quyết thằng bay trên nóc hầm tướng Đờ cát, ngày 12 tháng 5 Bác Hồ đã có bài thơ dài đăng trên báo Nhân Dân : “Quân ta toàn thắng ở Điện Biên Phủ”. Rồi sau đó Tố Hữu mới có bài thơ nổi tiếng “Hoan hô chiến sĩ Điện Biên”. Điện Biên còn được các nhà thơ, nhà văn Việt Nam nhắc đến nhiều trong các bài thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết. Điện Biên cũng được nhắc đến trong các cuốn sách của đại tướng Võ Nguyên Giáp và các tướng lĩnh, nhà báo của ta và phương Tây.
Xem thêm
“Chia lửa” với chiến dịch Điện Biên Phủ
Bài đăng Tạp chí Văn nghệ TP. Hồ Chí Minh số 122, thứ năm 2-5-2024
Xem thêm
Nhà thơ lê Đình Hòa chỉ thấy hoa phượng trắng
Bài viết của Lê Thiếu Nhơn về nhà thơ khiếm thị Lê Đình Hòa ở Phú Yên
Xem thêm
Lãng tử trong đời, chí thú trong văn
Bài viết về nhà văn Nguyễn Hoàng Thu trên báo Văn nghệ, Hội Nhà văn Việt Nam
Xem thêm
Trong màu xanh Vàm Cỏ
Nhà văn Hào Vũ, sinh năm 1950. Quê quán: An Hải, Hải Phòng. Dân tộc: Kinh. Hiện thường trú tại 6/3 Cư xá phường 3, thành phố Tân An, tỉnh Long An. Vào Hội Nhà văn Việt Nam năm 1984.
Xem thêm
Đỗ Thành Đồng và chuyển động đường thơ
Sau gần 15 năm đắm say đến điên cuồng với thi ca, nhà thơ Đỗ Thành Đồng, hội viên Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Bình, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam đã xuất bản 7 tập thơ.
Xem thêm
Chuyện tình khó quên của Trịnh Công Sơn
Bài viết của nhà thơ Lê Thiếu Nhơn
Xem thêm
Nhà văn Di Li: Tôi bị hấp dẫn bởi người đàn ông nhân văn, tử tế
Tôi nghĩ rằng, là người văn minh thì phải chấp nhận sống chung với sự khác biệt, tuy nhiên, sự khác biệt đó nếu không tốt, muốn người ta thay đổi thì mình sẽ góp ý. Và cách góp ý của mình cũng khá hài hước nên người nghe không mấy khi khó chịu.
Xem thêm
Người tốt trại Vân Hồ
Nhà văn Trung Trung Đỉnh, Giải A cuộc thi tiểu thuyết Hội Nhà văn, 1998 – 2000) với tiểu thuyết Lạc rừng. Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2007.
Xem thêm
Nhớ nhà báo Phú Bằng
Đọc bác Phú Bằng từ lâu, khi tôi còn trực tiếp cầm súng ở Trung đoàn 174 Sư đoàn 5 thời chống Mỹ. Lúc ấy bác Phạm Phú Bằng là phóng viên báo QĐND được tăng cường cho báo Quân Giải phóng Miền Nam.
Xem thêm
Nhà văn - dịch giả Trần Như Luận với tác phẩm “Tuyển tập 12 truyện ngắn Anh - Mỹ kinh điển, lừng danh”
Tháng Sáu 2022, trên Báo Thanh Niên rồi Tạp chí Văn nghệ Hội Nhà văn Việt Nam, nhà báo Hà Tùng Sơn và nhà phê bình văn học Vân Phi giới thiệu tác phẩm thứ 7 của nhà văn Trần Như Luận (TNL): tiểu thuyết Gương Mặt Loài Homo Sapiens. Trước đó, anh từng gây tiếng vang nhờ giá trị đáng kể của bộ tiểu thuyết Thầy Gotama và 8000 Đệ Tử dày tới 1.200 trang, trình làng năm 2014. Chúng tôi cũng biết tới cả trăm tác phẩm dịch của anh, cả thơ và truyện, xuất hiện trên các tạp chí Văn nghệ Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh, Văn nghệ Quân đội, Non Nước, Sông Hương, v.v… Xuân Giáp Thìn 2024, nhà văn ra mắt một “dịch phẩm” hoàn toàn mới: Tuyển tập 12 truyện ngắn Anh – Mỹ kinh điển, lừng danh. Sách dày 320 trang, bìa bắt mắt. Sách được Liên hiệp các Hội Văn học-nghệ thuật Việt Nam thẩm định chất lượng và hỗ trợ kinh phí; NXB Hội Nhà văn cấp phép. Nhân một cuộc hẹn thú vị tại Quận 7, TP Hồ Chí Minh, trong một quán cà phê tao nhã, không bỏ lỡ cơ hội, tôi đã thực hiện cuộc phỏng vấn này.
Xem thêm
Nhớ anh Mai Quốc Liên
Bài viết của nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam
Xem thêm
Nhà văn Trầm Hương: Sứ mạng nhà văn là đi tìm những ẩn số
Hàng chục năm nay, nhà văn Trầm Hương (Phó Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM) vẫn âm thầm theo dấu chân những anh hùng, người lính, mẹ liệt sĩ… để tìm nhân vật cho những trang sách của mình. Chị ghi dấu ấn đậm nét trong dòng văn học cách mạng hiện nay.
Xem thêm