VÕ TẤN CƯỜNG

(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - Thời thế giới phẳng, giữa thời đại tiêu dùng, con người đang chạy theo việc đáp ứng, thỏa mãn nhu cầu hưởng thụ và sở hữu những giá trị vật chất, thơ đang bị xem như thứ xa xỉ chỉ dành cho những người có tâm hồn mộng mơ và thi vị. Đối với công việc làm thơ, một số người làm thơ chỉ để tìm kiếm chút danh lợi hoặc để mua vui cho chính bản thân mình. Thế nhưng, trên thi đàn thơ Việt Nam đương đại vẫn còn những nhà thơ xem công việc sáng tạo thơ như một thiên chức mang vẻ đẹp thuần khiết và thiêng liêng. Ở đây, tôi muốn nói đến nhà thơ Lê Quang Vui, hội viên Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Đồng Tháp, một người đeo đuổi công việc sáng tác thơ đã hơn 40 năm. Nhà thơ Lê Quang Vui được một số văn nghệ sĩ đánh giá rằng ông đang giữ kỷ lục về số lượng tác phẩm với hơn 15.000 bài thơ đã sáng tác và 15 tập thơ đã xuất bản.

Những tập thơ của nhà thơ Lê Quang Vui

​

Ở bài viết này, tôi không đề cập đến giá trị nội dung, tư tưởng và nghệ thuật của thơ Lê Quang Vui. Tôi chỉ phác thảo đôi nét về vẻ đẹp tâm hồn nhà thơ Lê Quang Vui và mối tương quan giữa thơ viết về đời thường của ông với những điều thiêng liêng trong cõi đời như một thứ đạo của người làm thơ…

Tôi viết về vẻ đẹp tâm hồn và tính cách của Lê Quang Vui bộc lộ trong thơ ông không phải để thể hiện cái nhìn, đánh giá của một nhà phê bình văn học. Tôi đặt mình trong tâm thế của một nhà thơ đồng điệu cùng tâm hồn Lê Quang Vui trong công việc làm thơ và cuộc sống, xã hội. Tôi phát hiện, nhận ra cái tôi nghệ sĩ sâu thẳm của chính mình rõ hơn qua việc chiếu rọi tâm hồn vào thơ và nhận biết về phẩm chất tâm hồn và thiên chức sáng tạo của nhà thơ Lê Quang Vui. Tôi nhận ra cái tôi nghệ sĩ trong con người làm thơ thường mong manh, dễ tan vỡ, dễ bị tổn thương. Tôi thầm nghĩ, có lẽ đấng thiêng liêng đã ban tặng cho Lê Quang Vui bản năng sáng tạo thơ dồi dào và bền bỉ. Ông như con ong cần mẫn hút nhụy của cỏ hoa cuộc đời và chưng cất trong tâm hồn thành mật ngọt, dâng tặng con người và xã hội…

Nhà thơ Lê Quang Vui luôn ý thức về thiên chức của người sáng tạo; ông nâng niu, cất giữ từng bài thơ và các tập thơ như báu vật tinh thần của đời ông. Đối với Lê Quang Vui, mỗi bài thơ giống như từng mảnh vỡ của tâm hồn người làm thơ và giống như những đứa con tinh thần mà ông luôn yêu thương, trân quý.

Lê Quang Vui không phải kiểu nhà thơ hào hoa, đa tình và phóng khoáng. Nhìn về dung mạo, vẻ bề ngoài, Lê Quang Vui giống một công chức mẫn cán trong công việc hơn là một nhà thơ. Thế nhưng, khi trò chuyện, trao đổi với ông về thơ và công việc làm thơ, người đối diện sẽ nhận ra một hồn thơ tiềm ẩn và dào dạt như nguồn nước sông Cửu Long. Ông là một trong số ít những nhà thơ nhớ và thuộc lòng nhiều những câu thơ hay, độc đáo của các nhà thơ cùng thời với ông. Thơ của các nhà thơ cùng thế hệ đã đồng hành cùng Lê Quang Vui trong từng chặng đường gian nan, vất vả của đời ông. Những bài thơ hay của ông và của các nhà thơ cùng thế hệ đã giúp ông luôn giữ cho tâm hồn chất men say và cảm xúc thăng hoa, sâu nặng đối với con người và cuộc đời…

Hầu như đề tài quen thuộc và trở đi trở lại sâu đậm trong thơ Lê Quang Vui là những trăn trở, suy tư về thân phận con người, về cái đẹp, về khát vọng sống và vẻ đẹp của thiên nhiên, tình cảm đối với quê hương, đất nước, xứ sở. Viết về đời thường nhưng thơ Lê Quang Vui không bị sa vào cái vụn vặt, tủn mủn của đời sống. Ông thường đặt tâm thế của mình trong mối quan hệ với con người, sự vật, xã hội và thiên nhiên, đồng thời bộc lộ sự chiêm nghiệm, cảm xúc chân thành, say đắm thẳm sâu trong từng câu thơ, bài thơ.

Đối với Lê Quang Vui, công việc làm thơ giống như một thứ nghi lễ tinh thần do ông tự sắp đặt để hướng tâm hồn về những điều thiện lành, tốt đẹp trong cuộc sống. Lê Quang Vui nhận thức sâu sắc về ý nghĩa sâu sa của công việc làm thơ không nhằm hướng đến danh vọng và lợi ích. Giá trị tinh thần của thơ như chiếc cầu tri âm giúp tâm hồn con người xích lại gần nhau, hướng đến sự đồng điệu, sẻ chia chân tình. Nhà thơ Lê Quang Vui đã tìm được niềm vui, hạnh phúc trong công việc làm thơ. Đối với ông, niềm hạnh phúc lớn nhất và lâu bền nhất đối với người làm thơ chính là được tự do làm thơ, được sống hết mình và chân thật với con người thẳm sâu của chính mình. Khi mỗi câu thơ, bài thơ được bạn đọc tiếp nhận và yêu thích chính là đã xác lập mối giao hòa, đồng điệu giữa người sáng tác và người thưởng ngoạn. Đối với Lê Quang Vui đó là thứ hạnh phúc bình dị nhưng lại hiếm hoi và quý giá…

Tôi nhận biết, thơ chính là âm bản cuộc đời của Lê Quang Vui. Cuộc đời của ông trải qua nhiều thăng trầm, biến động nhưng bóng dáng tâm hồn, tính cách của ông luôn hiển hiện trong từng câu thơ, bài thơ. Đó là một con người sống nặng nghĩa tình, sống chân tình và gắn bó sâu nặng với quê hương, người thân và bạn bè. Trong bài thơ: "Giỗ cha”, Lê Quang Vui viết:

"Nửa đời mình là hết một đời cha

Chưa kịp… đành thôi lòng không nguôi thương cảm

Như lá rụng ngày cuối thu ảm đạm

Tiễn cha đi hay tiễn cha về”.

Bài thơ: "Giỗ cha” của Lê Quang Vui bộc lộ ý thức của nhà thơ về kiếp người ngắn ngủi và mối giao hòa thiêng liêng về tâm linh giữa người con đang sống giữa trần thế và linh hồn của người cha ở thế giới bên kia.

Thơ Lê Quang Vui thường bộc lộ sự chiêm nghiệm, nghiền ngẫm về nhân tình thế thái, thể hiện tình yêu thương đối với thân phận con người giữa cõi mênh mang, vô tận của vũ trụ.

"Trả người ân nợ đa mang

Trả trời giấc mộng trôi ngang đời mình”

(Trả)

Theo cái nhìn của Lê Quang Vui, đời người chỉ là sự đan xen giữa thực và mộng, giữa tình thương của con người với nhau và những điều hão huyền, hư vô. Chỉ với hai câu thơ, Lê Quang Vui đã thâu tóm được sự chuyển dịch, giăng mắc giữa tâm thế của con người giữa cõi người và cõi trời mênh mông, vô tận…

Tâm hồn của Lê Quang Vui thường đa cảm, đa mang trước vẻ đẹp của con người, sự vật, thiên nhiên và đất trời. Những sự vật nhỏ nhoi, bình dị giữa đời thường chợt hiện lên trong thơ ông mang vẻ đẹp lung linh, huyền ảo:

"Mai về gởi mộng trong tranh

Thương con bướm đậu trên cành ngủ say”

(Mộng trong tranh)

Hai câu thơ thật tinh tế, khiến người đọc chợt thương cảm về vẻ đẹp tâm hồn vốn mong manh, nhạy cảm của người nghệ sĩ trong mối giao hòa với sự vật…

Nhà thơ Lê Quang Vui không theo một tôn giáo nào nhưng ông đã tạo dựng cho mình một cõi thiêng trong tâm hồn và trong đời sống. Đó chính là thế giới riêng do ông sáng tạo nên trong những bài thơ. Thơ của ông không chìm đắm, tan biến giữa bề bộn của đời thường mà đã trở thành thực thể tinh thần giăng mắc, chuyển dịch giữa cõi đời và cõi đạo (sự thiêng liêng). Chính vì thế, dù xã hội, thế giới luôn biến động và đổi thay từng giờ, từng ngày, tôi vẫn tin thơ của nhà thơ Lê Quang Vui vẫn sống giữa hồn người và thơ ông vẫn đồng hành cùng con người trên hành trình tìm kiếm tự do, bình an và hạnh phúc.

Sông Tiền, tháng 9/2026

V.T.C