TIN TỨC

Kiếp nhân sinh và nỗi niềm ở trọ của Nguyễn Ngọc Hạnh

Người đăng : phunghieu
Ngày đăng: 2026-11-21 01:46:49
mail facebook google pos stwis
10 lượt xem

LÊ VĂN HUÂN

(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - Trong dòng chảy vô tận của thời gian, kiếp nhân sinh nhỏ bé của con người chỉ như một cõi tạm dừng chân. Đã có biết bao tâm hồn nghệ sĩ trăn trở trước cái ngắn ngủi, mỏng manh ấy của đời người, và nhà thơ, nhà giáo Nguyễn Ngọc Hạnh cũng góp vào thi đàn một tiếng lòng đong đầy triết lý qua bài thơ "Ở trọ” bằng ngôn từ bình dị, nhịp điệu lục bát tha thiết cùng những hình ảnh gợi nhiều suy tưởng, bài thơ không chỉ chạm vào nỗi niềm bất an muôn đời của cõi nhân gian mà còn thắp lên một thái độ sống bao dung, biết trân trọng và hòa mình vào trọn vẹn từng khoảnh khắc buồn vui của cuộc đời.

 

Nhà thơ Nguyễn Ngọc Hạnh

 

Thơ của Nguyễn Ngọc Hạnh giọng thơ đậm chất trữ tình, luôn trăn trở với những nỗi niềm nhân sinh và tình người sâu nặng. Bài thơ "Ở trọ " của anh là một trong những tác phẩm tiêu biểu cho phong cách ấy, mang đến cho người đọc những suy ngẫm sâu sắc về ý nghĩa của cuộc sống. Qua hình ảnh ẩn dụ "ở trọ", tác giả đã khắc họa chân thực những nỗi lo toan, bất an của kiếp người, đồng thời gởi gắm triết lý sống nhân văn: biết đón nhận và sẻ chia mọi vui buồn để sống trọn vẹn với cõi đời vô thường.

Con người từ đâu đến và sẽ đi về đâu giữa cõi đời rộng lớn này? Liệu cuộc sống có phải chỉ là một chuyến đi ngắn ngủi để rồi trở về với cát bụi? Trăn trở trước những câu hỏi muôn đời ấy, nhà thơ Nguyễn Ngọc Hạnh đã cất lên bài thơ "Ở trọ" như một lời tự sự chân thành và sâu lắng. Tác phẩm nhẹ nhàng dẫn dắt người đọc bước vào thế giới tâm tưởng của một thi sĩ giàu trải nghiệm, nơi kiếp người dù chỉ là "thân ở trọ" nhưng vẫn đong đầy tình yêu thương, ăm ắp tình người. Bằng thể thơ lục bát nhịp nhàng, ngôn từ bình dị mà lắng đọng. Bài thơ 5 khổ với 20 câu chứa đựng một triết lý nhân sinh. Không sa vào sự bi lụy trước kiếp sống vô thường, mà ngược lại, thức tỉnh trong lòng người đọc thái độ sống tích cực: chấp nhận những bất an như một phần của cuộc sống và sẵn sàng mở lòng đón nhận, sẻ chia trọn vẹn mọi buồn vui với đời.

Mở đầu cho bài thơ là một tiếng lòng trăn trở, giàu triết lý và đong đầy cảm xúc về kiếp nhân sinh:

"Làm thân ở trọ trần gian                                                                            

mang theo bao nỗi bất an cõi người                                                             

nợ bao tiếng khóc nụ cười                                                             

cứ gieo vào giữa buồn vui đời này."

Ngay từ câu thơ đầu tiên, nhà thơ đã dùng hình ảnh "ở trọ", một ẩn dụ quen thuộc nhưng chưa bao giờ cũ. Cõi đời rộng lớn này thực chất chỉ là một chốn trọ tạm thời. Con người đến rồi đi, sinh ra rồi mất đi, không ai có thể ở lại mãi mãi. Khái niệm "thân ở trọ" gợi lên sự ngắn ngủi, mỏng manh của đời người, khiến ta nhận ra vị thế khiêm nhường của bản thân trước dòng chảy vĩnh hằng của thời gian. Thế nhưng, dù chỉ là kiếp ở trọ ngắn ngủi, con người lại không thể sống một cuộc đời thản nhiên, bình lặng. Bốn chữ "bao nỗi bất an" ở câu thơ thứ hai đã chạm đúng vào bản chất của đời sống. Sống ở "cõi người" là phải đối mặt với muôn vàn lo toan, biến động, những được - mất, hơn - thua và nỗi sợ hãi mơ hồ về kiếp sinh - lão - bệnh - tử.

Đặc biệt, ở hai câu thơ tiếp theo, tác giả nhìn cuộc đời dưới góc độ của một "chuyến vay - trả" đầy nhân văn:

"Nợ bao tiếng khóc nụ cười/ cứ gieo vào giữa buồn vui đời này."

"Tiếng khóc" đại diện cho nỗi đau, sự giằng xé; "nụ cười" là biểu hiện của niềm vui, hạnh phúc. Nhận ra mình "nợ" cả tiếng khóc lẫn nụ cười chính là sự thấu hiểu sâu sắc về tình người. Ta nợ cuộc đời tình yêu thương, nợ những ân tình của đồng loại. Từ "gieo" đặt ở cuối khổ thơ mang tính chủ động vô cùng đẹp đẽ. Dù biết đời là trọ, biết cõi người lắm bất an, nhà thơ không lựa chọn né tránh hay buông xuôi, mà chủ động "gieo" hết lòng mình vào đắng cay lẫn ngọt ngào, vào "buồn vui đời này".

Khổ thơ thứ hai là một quãng lặng đầy xót xa, lắng đọng bao suy tư trăn trở về cái "vòng xoáy" vay - trả của kiếp nhân sinh:                                                                       

"nợ người chưa trả lại vay                                                                                

vay nhau cái nghĩa những ngày ấu thơ                                                          

trái tim mòn mỏi ngơ ngác                                                                                   

thôi đừng vay nữa phong trần đời tôi."

Nếu ở khổ thơ đầu, tác giả nhìn kiếp người qua lăng kính triết lý về chốn "trọ tạm", thì đến khổ thơ này, cảm xúc đã lắng xuống sâu hơn, chạm vào nỗi nghẹn ngào, kiệt sức của một tâm hồn giàu lòng tự trọng và trăn trở với nghĩa tình. Cả cuộc đời con người dường như là một chuyến đi vay không hồi kết. Mở đầu khổ thơ là một sự thật xót xa: "Nợ người chưa trả lại vay". Cái nợ ở đây không phải là tiền tài, vật chất phù hoa, mà chính là "cái nghĩa những ngày ấu thơ". Đó là ân tình sâu nặng của cha mẹ, sự cưu mang của xóm giềng, sự chở che của cuộc đời khi ta còn thơ dại, yếu mềm. Đặt chữ "nghĩa" bên cạnh chữ "vay", nhà thơ đã nâng tình cảm con người lên một tầm cao nhân văn: sống trên đời, nhận được bất kỳ sự yêu thương, đùm bọc nào cũng là một món nợ vô giá mà cả đời chưa chắc đã đáp đền trọn vẹn. Món nợ cũ còn nguyên đó, vậy mà bước chân qua bão bùng ngã rẽ, ta lại phải gánh thêm những "món nợ" mới của ân tình.

Chính vì mang trên vai cái nặng của nghĩa tình và những biến thiên nghiệt ngã của dòng đời, tâm hồn thi sĩ rơi vào trạng thái: "Trái tim mòn mỏi ngơ ngác". Hai từ láy "mòn mỏi" và "ngơ ngác" được đặt cạnh nhau phơi bày trọn vẹn của một trái tim đã kinh qua quá nhiều dâng hiến, quá nhiều trải nghiệm. Trái tim ấy "mòn mỏi" vì thời gian, vì những vết xước bão giông; và "ngơ ngác" trước những tráo trở, biến đổi khôn lường của cõi nhân gian.

Để rồi, lời thơ khép lại bằng một tiếng than, một lời tự thức nhói lòng: "Thôi đừng vay nữa phong trần đời tôi". Cụm từ "thôi đừng vay nữa" cất lên như một chữ dừng, một lời khấn nguyện tha thiết với chính bản thân. Tác giả không muốn tiếp tục làm phiền đến cuộc đời, không muốn gánh thêm những ân nghĩa để rồi lại dằn dặc nỗi lo không trả nổi. Hai chữ "phong trần" như đúc kết trọn vẹn một kiếp người nhiều dạn dĩ nhưng cũng đầy tổn thương, phong bần và cô đơn. Lời thốt ra tưởng chừng như muốn buông xuôi, buông bỏ, nhưng thực chất lại là sự tỉnh thức sâu sắc: dừng vay trả để giữ cho lòng mình được bình yên, sạch sẻ và trọn vẹn với hai chữ "nghĩa tình".                                                                             

Tiếp nối mạch cảm xúc suy tư về kiếp nhân sinh vô thường, khổ thơ tiếp theo của Nguyễn Ngọc Hạnh đẩy niềm suy tư ấy lên thành một nỗi đau xót, trăn trở khôn nguôi về những vòng lặp vay - trả của cuộc đời:                                                 

“nợ từ muôn kiếp xa xôi                                                                              

nợ em và cả nợ tôi bây giờ                                                                          

lại thêm nợ một đời thơ                                                                               

vay em tôi trả bơ phờ chưa xong

Nếu ở hai khổ thơ trước, những món nợ chỉ quẩn quanh trong kiếp sống thực tại giữa cõi người phong trần, thì đến khổ thơ này, nhà thơ nhìn nhận cuộc đời bằng lăng kính đậm màu sắc triết lý Phật giáo. Chữ "nợ từ muôn kiếp xa xôi" đẩy nguồn cơn của những bất an, sướng khổ về quá khứ tiền kiếp vô định. Cái nợ ấy không chỉ nằm ở quá khứ mà kéo dài, đan cài vào hiện tại: "Nợ em và cả nợ tôi bây giờ". Điệp từ "nợ" xuất hiện dồn dập khắc họa một sợi dây nhân duyên vô hình nhưng bền chặt, trói buộc con người với con người, trói buộc cái "tôi" quá khứ với cái "tôi" hiện tại trong một mối liên kết không thể cắt rời.                                

Giữa muôn vàn mối tơ vương của thế nhân, tác giả lại tự gánh thêm một món nợ đặc biệt – "nợ một đời thơ". Với một người nghệ sĩ, thơ ca không chỉ là câu chữ mà là máu thịt, là sự rút ruột nhả tơ, chắt chiu từ những nỗi đau và niềm hạnh phúc của cuộc đời. Hình ảnh cảm động và có chút xót xa ở câu cuối: "Vay em tôi trả bơ phờ chưa xong". Từ "bơ phờ" tả thực một trạng thái kiệt quệ, mỏi mệt cả về thể xác lẫn tâm hồn của một con người mang trái tim quá nhạy cảm. Nhà thơ miệt mài viết, miệt mài sống để "trả nợ" ân tình cho "em", cho cuộc đời, nhưng cái nợ đời, nợ thơ ấy dường như quá lớn, có trả hoài, trả mãi đến sức cùng lực kiệt vẫn thấy "chưa xong".                                                                                                        

Biện pháp điệp từ "nợ" kết hợp với các từ ngữ chỉ thời gian, không gian như "muôn kiếp xa xôi", "bây giờ", "một đời" tạo ra một dòng chảy trải dài vô tận của định mệnh. Nhịp thơ lục bát truyền thống uyển chuyển nhưng trĩu nặng suy tư, vừa mang giọng điệu tự vấn, vừa như một lời bộc bạch chân thành, rút gan rút ruột của tác giả với người đọc.                                                                             

Khổ thơ thứ tư trong bài “Ở trợ” khép lại mạch suy tư về kiếp nhân sinh, đưa người đọc chạm đến tận cùng của sự trống trải, buông bỏ và ngộ ra chân lý tối hậu của một đời người:

“cuối đời còn lại tay không                                                               

câu thơ cũng đổi thay lòng bỏ đi                                                        

bây giờ tôi chẳng còn gì                                                                    

biết đòi ai những so bì trái ngang”

Sự thật nghiệt ngã của chặng cuối đời người. Trải qua bao nhiêu "vay - trả", "ân oán" và "phong trần", hình ảnh "Cuối đời còn lại tay không" xuất hiện như một quy luật tất yếu đầy nghiệt ngã. Con người khi sinh ra bằng hai bàn tay trắng, lúc ra đi cũng chẳng thể mang theo bất cứ thứ gì. Đau đớn hơn, ngay cả thứ quý giá nhất, tri kỷ nhất với người nghệ sĩ là "câu thơ" – thứ mà tác giả đã từng "bơ phờ" vay trả ở khổ trước – giờ đây cũng "đổi thay lòng bỏ đi". Câu thơ mang tính khái quát cao về sự bạc bẽo của thời gian và số phận; khi thể xác và trí tuệ tàn phai, đến cả chỗ dựa tinh thần cuối cùng là nghệ thuật cũng rời bỏ con người. Sự buông bỏ và giải thoát tâm: Lời thừa nhận "Bây giờ tôi chẳng còn gì" nghe có vẻ cay đắng, xót xa nhưng ẩn sâu bên trong lại là một sự thanh thản đến lạ lùng. Khi không còn gì để nắm giữ, con người ta cũng không còn gì để mất. Câu hỏi tu từ "Biết đòi ai những so bì trái ngang" cho thấy tác giả đã hoàn toàn thấu suốt. Mọi sự ganh đua, đố kỵ, những bất công hay "trái ngang" ở đời trần gian suy cho cùng cũng chỉ là hư ảo. Không còn oán trách, không còn mong cầu đòi hỏi sự công bằng từ cuộc đời, đó chính là trạng thái định tâm, tự tại sau khi đã đi qua giông bão.

Với nhịp thơ lục bát trầm lắng, chậm rãi như những bước đi mệt mỏi nhưng vững chãi của người bộ hành lúc hoàng hôn. Ngôn ngữ thơ mang đậm tính tự sự và triết lý, không dùng những từ ngữ đao to búa lớn nhưng có sức nặng ghê gớm nhờ sự trải nghiệm thực tế từ một "đời thơ" đa đoan.                                      

Khổ thơ cuối cùng (4 câu kết) của bài thơ “Ở trợ” là lời đúc kết trọn vẹn, mở ra một cái nhìn ngộ tính, an yên sau cả một đời bốn ba và khát vọng về một chốn bình yên đích thực ở kiếp sau:                                                                                                “một đời ở trọ trần gian                                                                             

phủi tay mới thấy vô vàn bể dâu                                                                  

kiếp sau sau nếu lại làm người                                                                    

tôi về ở trọ trước ngôi nhà mình”

Hành động "phủi tay" và sự thấu suốt cõi tạm ý thơ quay trở lại với nhan đề và hình ảnh chủ đạo "Một đời ở trọ trần gian". Nhưng lúc này, vị khách trọ không còn hoang mang, bất an như ở những khổ thơ đầu nữa. Động từ "Phủi tay” là một cái cử chỉ vô cùng đắt giá. Nó vừa gợi sự buông bỏ hoàn toàn, không màng danh lợi, buồn vui, được mất, lại vừa thể hiện một thái độ tự tại, dứt khoát trước quy luật tử sinh. Khi cái phủi tay nhẹ nhàng ấy diễn ra, nhìn lại chặng đường đã qua mới thấy trọn vẹn hai chữ "bể dâu". Con người nhận ra mọi vinh nhục, đắng cay ở trần gian suy cho cùng cũng chỉ như một giấc mộng dài trong quán trọ.

Ước nguyện giản dị mà nhói lòng ở kiếp sau. Hai câu kết mở ra một chiều không gian và thời gian mới – "Kiếp sau nếu lại làm người". Giữa vòng luân hồi, nhà thơ không ước những điều cao sang, không mong cầu sự vinh hiển. Lời ước nguyện "Tôi về ở trọ trước ngôi nhà mình" chứa đựng một triết lý nhân sinh vô cùng sâu sắc. "Ngôi nhà mình" chính là biểu tượng của thế giới nội tâm, của bản ngã chân thật, nguyên sơ nhất, không bị vấy bẩn bởi những lo toan, oán hận, vay trả của "thế nhân". Đi "ở trọ" ngay trước ngôi nhà mình tức là con người đã tìm thấy sự tự do tự tại ngay trong chính tâm hồn, không còn phải bôn ba ngoài cõi phong trần, không còn chịu cảnh bơ phờ vì những món nợ trần gian.                     

Thể thơ lục bát kết bài bằng một thanh bằng "mình" tạo nên dư âm nhẹ nhàng, lắng đọng, kéo dài như một nốt nhạc êm dịu khép lại cuốn nhật ký của một đời người. Giọng thơ không còn đau xót, oán trách mà trở nên thanh thản, an nhiên một cách lạ kỳ.                                                                                                      

Qua thể thơ lục bát đậm đà vị ca dao và giọng điệu tự sự, trầm lắng, “Ở trọ” của Nguyễn Ngọc Hạnh không chỉ là một bài thơ, mà còn là một cuốn nhật ký tâm hồn, một lời tự vấn sâu sắc về kiếp nhân sinh. Tác phẩm đã chạm đến những vỉa tầng triết lý sâu xao về quy luật duyên khởi, luân hồi và những vòng lặp vay – trả của đời người, nhưng không hề rơi vào sự hư vô, chán chường. Trải qua những bất an, oán hận, và cả sự "bơ phờ" vì nợ đời, nợ thơ, nhà thơ đã dẫn dắt người đọc đi đến đích cuối cùng của sự tỉnh thức: đó là hành động "phủi tay" buông bỏ và ước nguyện tìm về trú ngụ nơi bản ngã bình yên của chính mình. Bài thơ khép lại nhưng dư âm về cái tình đời da diết và triết lý sống an nhiên, tự tại vẫn sẽ còn mãi, nhắc nhở mỗi chúng ta biết trân trọng và nhẹ nhàng hơn với những buồn vui, được mất trên chuyến hành trình "ở trọ" giữa cõi trần gian này.

Ở trọ

Làm thân ở trọ trần gian

mang theo bao nỗi bất an cõi người

 nợ bao tiếng khóc nụ cười

cứ gieo vào giữa buồn vui đời này

nợ người chưa trả lại vay

bao nhiêu ân oán sắp bày thế nhân

trả bao giờ hết nợ nần

thôi đừng vay nữa phong trần đời tôi

 

nợ từ muôn kiếp xa xôi

nợ em và cả nợ tôi bây giờ

lại thêm nợ một đời thơ

vay em tôi trả bơ phờ chưa xong

 

cuối đời còn lại tay không

câu thơ cũng đổi thay lòng bỏ đi

bây giờ tôi chẳng còn gì

biết đòi ai những so bị trái ngang

 

một đời ở trọ trần gian

ngẫm ra mới thấy vô vàn bể dâu

kiếp sau nếu lại làm người.

tôi về ở trọ trước ngôi nhà mình.

                                      (Nguyễn Ngọc Hạnh)

L.V.H

(*): Bài thơ “Ở trọ” của Nguyễn Ngọc Hạnh đăng trên bao Văn Nghệ số 41 ngày 10.10.2026

 

Bài viết liên quan

Xem thêm
“Trước bình minh” của Trần Thị Hảo – Từ ký ức cá nhân đến chân dung một thế hệ
Bối cảnh “phục dựng” của Trước bình minh¹ gắn liền với hai giai đoạn quan trọng trong lịch sử dân tộc: giai đoạn chiến tranh chống Mỹ và giai đoạn hậu chiến sau 1975. Đây là hai giai đoạn có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống xã hội, tinh thần và quá trình hình thành bản ngã của một thế hệ người Việt.
Xem thêm
Thêm góc nhìn về nhà thơ Xuân Diệu và nhà thơ Huy Cận
Nhà thơ Xuân Diệu và nhà thơ Huy Cận là những đỉnh cao của phong trào Thơ mới, đồng thời là hai trong số những nhà thơ tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại. Ở giai đoạn sau, Xuân Diệu và Huy Cận đều có những tác phẩm có giá trị, đóng góp tích cực cho nền văn học nước nhà, nhưng khi đánh giá về hai ông, người ta chủ yếu nhắc tới thời kỳ Thơ mới. Trong lịch sử văn học Việt Nam, chân dung văn học của Xuân Diệu và Huy Cận đã được xác lập cụ thể, đầy đủ, chi tiết. Tuy vậy, gần đây có một vài ý kiến trái chiều, cho rằng thơ Xuân Diệu và thơ Huy Cận khác nhau ở chỗ: trong khi thơ Huy Cận ngắn gọn, súc tích thì thơ Xuân Diệu dài dòng, trùng lắp và chủ yếu dùng lý lẽ. Người này lấy câu thơ “Mây vắng, trời trong, đêm thuỷ tinh” của ông làm dẫn chứng chứng minh.
Xem thêm
Trần Mai Hường và “Những ngọn gió biên cương”
Đánh giá về Trần Mai Hường, nhiều cây bút lý luận phê bình cho rằng chị là nhà thơ đầy nội lực. Đặc biệt là tính nữ trong thơ. Người “đàn bà” trong thơ Trần Mai Hường luôn tự “mâu thuẫn”, luôn tự vấn, phản tư - đó là “bí mật” tạo nên một vẻ đẹp đàn bà.
Xem thêm
Kể chuyện về mùa thu độc lập
Trong lịch sử dân tộc, hiếm có khoảng thời gian nào ngắn ngủi mà dồn nén nhiều biến động như từ cuối năm 1944 đến mùa thu năm 1945. Chỉ trong chưa đầy một năm, hành trình lớn mạnh của cách mạng đã khởi đi từ những cánh rừng Việt Bắc đến Quảng trường Ba Đình lịch sử. Khoảng thời gian ấy đã được nhiều công trình lịch sử ghi chép, nhiều tác phẩm văn học phản ánh, song mỗi người cầm bút đều phải đối diện với một thách thức không nhỏ, đó là làm thế nào để những sự kiện đã trở nên quen thuộc vẫn có thể sống dậy bằng hơi thở của văn chương. Tiểu thuyết Rừng Việt Bắc của nhà văn Lê Toán do Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân ấn hành gần đây là một nỗ lực theo hướng ấy. Tác giả đặt con người vào trung tâm của dòng chảy lịch sử, để từ những số phận, những cuộc gặp gỡ và những rung động rất đời thường, người đọc cảm nhận được chiều sâu của một thời đại đang chuyển mình.
Xem thêm
Nhà văn Đinh Ngọc Lâm – Những trang viết nặng tình quê
Thấp thoáng trong mỗi trang viết là hình bóng con người, quê hương qua những giai đoạn khác nhau nhưng đều hiện lên những vẻ đẹp sáng ngời của lòng dũng cảm, kiên cường, nhân hậu hy sinh… Trong những bài kí đó không thể không nhắc đến Người Phùng Thiện, tác phẩm đạt giải Nhất trong cuộc thi viết Đất và người Quân khu Ba năm 2014.
Xem thêm
“Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”: Sự cộng hưởng từ tư tưởng tôn hiền đãi sĩ
Chương trình Ngữ văn lớp 10 tập 1, Bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” do thầy PGS.TS. Phan Huy Dũng chủ biên có trích đoạn: “ Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” của Tiến sĩ Thân Nhân Trung. Đây là văn bản thứ ba nằm trong chủ đề: nghệ thuật thuyết phục trong văn nghị luận của cuốn sách. Đoạn trích này, có thể coi là áng văn nghị luận mẫu mực của văn học Trung đại Việt Nam. Bên cạnh những giá trị về mặt nội dung lẫn nghệ thuật thuyết phục của đoạn trích, có lẽ, dư vị của văn bản này đọng lại trong lòng người đọc chính là tư tưởng trọng hiền đãi sĩ được cộng hưởng từ Thân Nhân Trung và vị vua tài cao, đức độ - Lê Thánh Tông.
Xem thêm
“Biển thức trong phố” hay nhà thơ Nguyên Hùng đã mang Trường Sa về đất liền
Từ những bài thơ viết sau chuyến đi Trường Sa của Nguyên Hùng, nhà thơ Xuân Trường chia sẻ cảm nhận về hình ảnh biển đảo, người lính và cuộc sống nơi đầu sóng ngọn gió được tái hiện qua những vần thơ. Bài viết đồng thời đề cập đến cảm hứng sáng tác và một số nét nghệ thuật trong thơ Nguyên Hùng về đề tài biển đảo.
Xem thêm
Sức sáng tạo của văn chương
Đời thừa là một trong những tác phẩm xuất sắc và tiêu biểu của Nam Cao về để tài người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng tháng Tám. Đó là câu chuyện về sự giằng xé đến bị kịch của một nhà văn giàu khát vọng nhưng đồng thời cũng là một tuyên ngôn nghệ thuật có giá trị. Qua nhân vật Hộ - nhân vật nhà văn trong tác phẩm – Nam Cao đã gởi gắm những suy tư và những quan niệm sâu sắc của mình về nghề văn và sứ mạng của người cầm bút chân chính. Ông viết “Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay làm theo một vài kiểu mẫu đưa cho. Văn chương chỉ dung nạp được những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi, và sáng tạo những gì chưa có”.
Xem thêm
Văn hóa Việt trong tâm thức những người con xa xứ qua tuyển thơ “Về cùng nước Việt của ta”
Ngày 7/11/2026, tại Đại sứ quán Việt Nam ở Liên bang Nga, tuyển thơ “Về cùng nước Việt của ta” của 10 tác giả thuộc Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tại Liên bang Nga sẽ chính thức ra mắt.
Xem thêm
​Nhân vật văn học của Đặng Hoàng Thám, những thông điệp sâu sắc
Với hai mươi ba truyện ngắn, cùng đa dạng nhân vật ở mọi ngành nghề, tầng lớp, “Lửa và trái tim” đã thuyết phục người đọc về tính khách quan cho sự phản ánh đời sống-xã hội và cả tâm tư con người bằng sự khéo léo và linh hoạt của điểm nhìn ở ngôi kể thứ ba. Từ “Trăng phía sau đình”, “Về từ cõi khác”, “Mua văn bán chữ”, “Trên đồi cỏ tranh” hay “Mưa trái mùa”... mỗi câu chuyện là một lát cắt sinh động của đời sống, nơi mỗi người đều có số phận và lý tưởng của riêng mình. Và điều đáng nói, họ đều hướng về cộng đồng, hướng về sự phát triển bản thân trên nền tảng của đạo đức và sự cống hiến, điểm mà tôi trân trọng ở ngòi bút này.
Xem thêm
Tìm về lời rạ rơm – Bến trú ngụ của những bão giông đời người
Bài thơ khép lại trong một dư âm ngân vang, ngọt ngào và kết tinh thành một triết lý sống sâu sắc: “Bồng bềnh cánh võng thơ ngây / Ngân nga lời mẹ tháng ngày con vin”. Hình ảnh “cánh võng bồng bềnh” và tiếng “ngân nga” của lời ru đưa con người trở về trọn vẹn với những năm tháng tuổi thơ êm đềm. Đặc biệt, từ “vin” được xem là một nhãn tự, một nốt nhấn xuất sắc của toàn bài. Con không chỉ vin vào tay mẹ, vin vào vành võng để tập đi trong quá khứ, mà ở hiện tại và tương lai, con đang “vin” vào lời mẹ, vin vào những giá trị đạo đức, vào cái nôi văn hóa quê hương để đứng vững trước những cạm bẫy, sóng gió của cuộc đời.Thể thơ lục bát ở hai câu cuối này đạt đến độ chín muồi của cảm xúc, uyển chuyển như một dòng sữa mát lành tưới mát tâm hồn người đọc.
Xem thêm
Thơ Lê Quang Vui – Sự giăng mắc giữa đời và đạo
hời thế giới phẳng, giữa thời đại tiêu dùng, con người đang chạy theo việc đáp ứng, thỏa mãn nhu cầu hưởng thụ và sở hữu những giá trị vật chất, thơ đang bị xem như thứ xa xỉ chỉ dành cho những người có tâm hồn mộng mơ và thi vị. Đối với công việc làm thơ, một số người làm thơ chỉ để tìm kiếm chút danh lợi hoặc để mua vui cho chính bản thân mình. Thế nhưng, trên thi đàn thơ Việt Nam đương đại vẫn còn những nhà thơ xem công việc sáng tạo thơ như một thiên chức mang vẻ đẹp thuần khiết và thiêng liêng. Ở đây, tôi muốn nói đến nhà thơ Lê Quang Vui, hội viên Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Đồng Tháp, một người đeo đuổi công việc sáng tác thơ đã hơn 40 năm. Nhà thơ Lê Quang Vui được một số văn nghệ sĩ đánh giá rằng ông đang giữ kỷ lục về số lượng tác phẩm với hơn 15.000 bài thơ đã sáng tác và 15 tập thơ đã xuất bản.
Xem thêm
Nhà thơ Vương Trọng – Cá tính thơ trong con người xứ Nghệ
Đối với cánh văn chương 7x chúng tôi ở Văn nghệ Quân đội, nhà thơ Vương Trọng không chỉ rất gần gũi mà ông còn là tấm gương về sáng tác, công tác và các ứng xử trong cuộc sống đời thường. Ông là điển hình cho phẩm chất của người xứ Nghệ: mạnh mẽ, kiên cường, có chính kiến rõ ràng và rất quyết liệt trong bảo vệ chính kiến đó, nhất quán từ lời nói đến hành động, rất biết nặng nhẹ trong đời sống và càng biết thật giả trong văn chương. Được tiếp nối các ông trong khu vực công tác và sáng tác ở Văn nghệ Quân đội là may mắn với chúng tôi. Chúng tôi luôn kính trọng thế hệ nhà văn chống Mỹ trong đó có Vương Trọng và lấy làm tấm gương để soi chiếu chính mình. Càng đọc các bài thơ đã thuộc làu từ tấm bé, nhiều khi còn quên mất tên tác giả Vương Trọng chúng tôi càng hiểu rằng, giá trị trước hết và lâu bền của thơ ca chính là thơ ca luôn trực tiếp phục vụ đời sống con người, ở những khúc quanh bước ngoặt, ở những thân phận thua thiệt đã hằn lên từ nghìn năm lịch sử đến hôm nay. Những câu chuyện như thế khi vào thơ Vương Trọng đã được đẩy lên ở một tầng mức thẳm sâu, đớn đau tột cùng mà cũng tận cùng vẻ đẹp của sự hi sinh của con người Việt Nam đã đi vào thơ ca sử sách.
Xem thêm
Bích Thu - Người đồng hành cùng tiểu thuyết Việt Nam hiện đại
Bích Thu là một trong rất ít những nhà phê bình văn học nữ hiện còn miệt mài với những trang viết về văn chương Việt cho đến ngày nay. Thơ và văn xuôi là hai thể loại mà chị theo dõi và luôn đồng hành cho đến những thập niên đầu của thế kỷ XXI để nhận diện thi pháp tác phẩm và tác giả tiêu biểu, sau đó là tổng kết, chỉ ra diện mạo, đặc điểm chung cho cả phong trào qua các giai đoạn, nhất là giai đoạn từ Đổi mới đến nay.
Xem thêm
Thơ Lê Văn Sự - Tiếng thơ của vùng ký ức
Lê Văn Sự, nguyên là giáo viên dạy toán, nhưng tâm hồn thơ dào dạt, làm nên những vẻ đẹp “phi logic” của ngôn ngữ thơ. Không “đại ngôn”, nhưng phải nói rằng, anh là một nhà thơ “toàn tòng”. Cho đến nay, Lê Văn Sự đã xuất bản 11 tập thơ, trong số 12 tác phẩm đã công bố của anh. Anh là tiếng thơ cất lên từ làng bước ra xa lộ, nâng niu, đắm đuối ký ức.
Xem thêm
Thơ Trương Trọng Nghĩa từ góc nhìn phê bình sinh thái
Hành trình sáng tạo tuy chưa dài và còn nhiều dự cảm, nhưng Trương Trọng Nghĩa đã tự khẳng định tâm thế và tâm cảm của mình để hình thành chất thơ và thi pháp cá nhân. Thơ anh nặng sâu tình người, tình quê hương, xứ sở. Và trong quá trình đô thị hóa của xã hội Việt Nam thời hiện đại, nó giúp nhà thơ và giúp người đọc tìm về nguồn cội để được sống lại trong không - thời gian sinh thái thiên nhiên và sinh thái nhân văn trong sáng, thanh bình cho mỗi phận người và mỗi kinh nghiệm quan hệ người
Xem thêm
Trương Nam Hương – Thi sĩ tuổi Mèo với những câu thơ đẹp như nỗi buồn
Thơ Trương Nam Hương tài hoa mà đằm thắm, đau đáu với mẹ cha, quê nhà và những ân tình không thể nguôi quên. Nhân sinh nhật lần thứ 63 của nhà thơ (23/10/1963 – 23/10/2026), Văn chương TP.HCM trân trọng giới thiệu bài viết của Lê Huy Hòa như một món quà thân tình gửi đến anh – người thi sĩ vẫn bền bỉ gìn giữ những miền xanh trong trẻo của tâm hồn.
Xem thêm
Ấm áp những nụ cười trong tập thơ “Có phải cô là nắng” của Phan Thanh Tâm
Có phải Cô là nắng là tác phẩm thứ 9 và Tuyển tập thơ thứ 2 viết cho thiếu nhi của Nhà văn Phan Thanh Tâm. Tập thơ có 50 bài thơ đề cập đến nhiều chủ đề với cái nhìn dễ thương của trẻ thơ.
Xem thêm
Thơ ca và những tấm lòng đồng điệu trong buổi ra mắt sách của Phan Thanh Tâm
Bởi suy cho cùng, những hạt nắng đẹp nhất trong thơ thiếu nhi chính là những hạt nắng được gieo vào tâm hồn trẻ nhỏ.
Xem thêm
Tôi gọi Hoa của nước là hoa chữ trường ca
Tôi gọi Hoa của nước của nữ nhà văn Trầm Hương là “Hoa chữ trường ca”. Đây không phải sự tung hô tùy hứng, càng không phải lời khen dành cho tác phẩm của nhà văn đương đại tại TP.HCM. Hoa của nước đẹp nhưng không phải do tô điểm thành nên!
Xem thêm