NGUYÊN HÙNG

Tập ký sự Gãy cánh điệp viên của Hồ Duy Hùng là một tác phẩm đặc biệt, không chỉ ghi lại cuộc đời của một chiến sĩ tình báo mà còn tái hiện những trang sử hào hùng của lực lượng Quân báo trong kháng chiến chống Mỹ. Với lối viết chân thực, đầy cảm xúc, tác giả đưa người đọc vào hành trình đầy gian nan, thử thách của một điệp viên hoạt động trong lòng địch, nơi mà mỗi bước đi đều có thể dẫn đến cái chết.

Hồ Duy Hùng từng là chiến sĩ Ban Quân báo Quân khu Sài Gòn - Gia Định, được tổ chức giao nhiệm vụ hoạt động dưới vỏ bọc phi công trực thăng của quân đội Việt Nam Cộng Hòa. Trong thời gian này, ông đã thu thập tin tức tình báo quan trọng, thực hiện nhiều nhiệm vụ bí mật, trong đó đáng chú ý nhất là phi vụ táo bạo đưa chiếc trực thăng UH-1 về vùng giải phóng năm 1973. Sau ngày thống nhất đất nước, ông tiếp tục phục vụ trong Quân đội Nhân dân Việt Nam, tham gia các chiến dịch truy quét Fulro ở Tây Nguyên, bảo vệ chủ quyền Trường Sa, và chiến đấu tại biên giới phía Bắc năm 1979.

Điểm đặc biệt của Gãy cánh điệp viên không chỉ nằm ở những câu chuyện ly kỳ về hoạt động tình báo mà còn ở chất liệu hiện thực phong phú. Tác phẩm không đơn thuần thuật lại các sự kiện mà còn khắc họa rõ nét tâm lý của một chiến sĩ tình báo – luôn đối mặt với hiểm nguy, sống trong căng thẳng và giằng xé giữa hai thân phận. Những chương sách về cuộc sống trong nhà tù địch, về tình đồng đội, về những người giao liên thầm lặng đã giúp tạo nên chiều sâu cho tác phẩm.

Không dừng lại ở câu chuyện chiến tranh, Gãy cánh điệp viên còn là lời tri ân dành cho đồng đội, những con người đã chiến đấu và hy sinh vì đất nước. Nhà văn Trầm Hương – người biên tập tác phẩm – đã nhận xét rằng đây là một cuốn sách không chỉ đáng đọc mà còn rất cần thiết, bởi nó góp phần làm sáng tỏ những đóng góp thầm lặng của lực lượng Quân báo, một mảng đề tài còn ít được khai thác trong văn học.

Tập sách ra mắt vào dịp kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước (1975-2025), như một minh chứng về lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu kiên cường và sự hy sinh cao cả của những người lính trong thời đại khốc liệt ấy. Dù tự nhận mình là “điệp viên gãy cánh,” nhưng hành trình của Hồ Duy Hùng cho thấy một tinh thần không bao giờ gục ngã – một người lính vẫn tiếp tục cống hiến ngay cả khi chiến tranh đã lùi xa.

Sáng ngày 5 tháng 3 năm 2025, Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh kết hợp với tác giả đã tổ chức ra mắt buổi tọa đàm, giao lưu nhân dịp ra mắt tập sách nói trên.

Nhà văn Trịnh Bích Ngân và nhà văn Trầm Hương thay mặt HNV TPHCM tặng hoa chúc mừng tác giả Hồ Duy Hùng
 

Tại sự kiện này, có sự hiện diện của: PGS. TS, nhà văn Nguyễn Tấn Phát - nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, nguyên Giám đốc ĐH Quốc gia TPHCM; Trung tướng Lưu Phước Lượng, nguyên Phó trưởng ban Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ Việt Nam, Phó tư lệnh Quân khu 9; PGS.TS Phan Xuân Biên, nguyên Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM; Đại tá, nhà văn Trần Thế Tuyển, Chủ tịch Hội hỗ trợ Gia đình thương binh liệt sĩ TP.HCM; Ông Dương Quang Hà, Chủ nhiệm CLB Truyền thống Kháng chiến; Ông Nguyễn Quốc Độ Phó Chủ nhiệm CLB Truyền thống Kháng chiến khối vũ trang biệt động; các Cựu quân báo Cán bộ Cục 12 Tổng cục II và đồng đội cũ của tác giả.

Đặc biệt, tại buồi tọa đàm giao lưu ra mắt sách này còn có sự góp mặt của nhà văn Hồ Duy Lệ - Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật, nguyên Tổng biên tập Báo Quảng Nam - Đà Nẵng, là anh trai của tác giả Hồ Duy Hùng đến từ Đà Nẵng; Bà Hồ Thị Hạnh (Sáu Dung), cơ sở tình báo Đặc khu ủy Quảng Đà – chị gái của tác giả…

Khai mạc chương trình Tọa đàm – giao lưu, nhà văn Trịnh Bích Ngân, Ủy viên Thường vụ Hội Nhà văn Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh, sau lời chúc mừng đã có nhận xét: Đọc “Gãy cánh điệp viên” hấp dẫn, lôi cuốn và có lúc cảm thấy nhói buốt trái tim và rân rấn lệ. Từng câu chuyện kể được chọn lọc, ngắn gọn, súc tích… Hồ Duy Hùng trầm tĩnh nhắc nhớ những ký ức hằn vào tâm khảm. Ký ức một thời khói lửa đạn bom mà tình người giữa những con người đẹp như đôi cánh thiên thần, những đôi cánh vượt qua tất cả, kể cả cái chết… Và đâu chỉ trong từng trang viết của Hồ Duy Hùng, cái chết, sự hy sinh của đồng bào, đồng chí trong cuộc kháng chiến ái quốc, chưa một giây phút lãng quên. Biết bao nâng niu, biết bao trìu mến và xiết bao xúc động khiến hồi ký “Gãy cánh điệp viên” như mọc thêm đôi cánh, những đôi cánh ân tình”. Và bà kết luận: “Với tôi, ông không chỉ là chiếc lá non như mình đã nhận, mà chính là chiếc lá xanh trong đại ngàn của hy sinh, cống hiến và yêu thương”.

Nhà văn Trịnh Bích Ngân phát biểu khai mạc buổi tọa đàm.

Nhà văn Trầm Hương, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM, đã đã chia sẻ kỷ niệm về lần gặp người CCB Hồ Duy Hùng trong vai trò giám đốc công ty du lịch Phú Thọ và bà đã phải thốt lên: “Anh nhất định sẽ trở thành một nhà văn, bởi anh có một cuộc đời thật đáng sống, với một quyển sách thật đáng đọc!”. Và đó cũng là cái duyên để bà giúp người chiến sĩ điệp viên năm xưa viết nên cuốn sách “Gãy cánh điệp viên” này. Trong bài đầu sách thay lời tựa, nhà văn Trầm Hương viết: “Tôi thật thú vị vì kiến văn rộng rãi của anh kết hợp với sự liên tưởng hiện thực khiến “Gãy cánh điệp viên” được thể hiện rất sinh động. Nhưng niềm rung cảm mãnh liệt của tôi về quyển hồi ký là sự lãng mạn của một tâm hồn đa cảm và lòng trắc ẩn. Chính vì giàu lòng yêu thương, trắc ẩn mà anh có những trang viết nhói lòng về thân phận con người. Tình yêu của anh dành cho mẹ luôn bàng bạc trong hồi ký của mình. Anh có nhiều dòng tự sự cảm động về mẹ. Rồi từ người mẹ sinh thành bị kềm kẹp trong lòng địch, anh thấu cảm nỗi đau những người mẹ mất con dọc đường Trường Sơn, trong căn cứ, những người mẹ bên kia chiến tuyến… Anh dẫn dắt người đọc hiểu thêm sự hy sinh, chịu đựng vô bờ của những bà mẹ Việt nam. Trong hồi ký, những dòng viết về mẹ là những dòng chân thực và hay nhất”.

Từ trái: Nhà văn Trầm Hương, Đại tá nhà văn Trần Thế Tuyển, nhà thơ Lê Thiếu Nhơn và tác giả Hồ Duy Hùng

Từ trái: Nhà văn Trầm Hương, PGS-TS Phan Xuân Biên, nhà văn Hồ Duy Lệ và tác giả Hồ Duy Hùng

Với vai trò người chủ trì cuộc tọa đàm, nhà văn Trầm Hương đã có cuộc trò chuyện với tác giả cuốn sách, cựu phi công điệp viên, với Đại tá nhà văn Trần Thế Tuyển và nhà thơ Lê Thiếu Nhơn. Nhà văn Trần Thế Tuyển chia sẻ: “Đọc “Gãy cánh điệp viên” của Hồ Duy Hùng – một chiến sĩ điệp viên thuộc Ban Quân báo Quân khu Sài Gòn - Gia Định thời chống Mỹ – người đọc dễ dàng nhận ra đây là tác phẩm văn chương phi hư cấu. Tác phẩm thuộc thể loại phi hư cấu bởi nhân vật, sự kiện, hiện tượng được viết trong sách đều là người thật, việc thật. Những nhân vật (kể cả tác giả) và sự kiện được đề cập gắn liền với cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đầy gian khổ, hy sinh nhưng vô cùng vẻ vang của dân tộc ta trong thế kỷ XX”. Nhà văn cho rằng“đây là những trang viết lấp lánh sự thật, rất đáng quý”. Nhà thơ Lê Thiếu Nhơn thì khẳng định: “Gãy cánh điệp viên là một cuốn tự truyện của một nhân vật cần được để kể lại và xứng đáng được người đọc truyền tụng. Chỉ riêng câu chuyện điệp viên Hồ Duy Hùng đánh cắp máy bay UH-1 của Không lực Việt Nam cộng hòa đang đỗ bên bờ hồ Xuân Hương, Đà Lạt để bay về hạ cánh an toàn ở Bến Cát, Bình Dương vào ngày 7/11/1973 đã là một kỳ tích rồi”.

PGS. TS Phan Xuân Biên, nhà văn Hồ Duy Lệ, nhà văn Kim Quyên… cũng đã tham gia phát biểu chia sẻ về tác giả và cuốn sách.

Văn chương TP. Hồ Chí Minh xin chúc mừng cựu điệp viên, tác giả Hồ Duy Hùng với cuốn sách quý lại ra mắt đúng dịp chuẩn bị kỷ niệm 50 năm ngày giải phóng Sài Gòn, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
 

Ành: Nguyên Hùng