TIN TỨC
  • Lý luận - Phê bình
  • Từ biểu tượng trong thơ đến việc tìm hiểu đặc trưng của thơ cổ điển, siêu thực

Từ biểu tượng trong thơ đến việc tìm hiểu đặc trưng của thơ cổ điển, siêu thực

Người đăng : phunghieu
Ngày đăng: 2026-10-08 21:54:14
mail facebook google pos stwis
1078 lượt xem

TRẦN NGỌC TUẤN

(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - Khi tìm hiểu đặc trưng của các trào lưu (phong cách, trường phái) văn học, có thể bắt đầu từ các khái niệm gần gũi như hình tượng, biểu tượng... Bài viết này dùng các khái niệm này để lần lượt mở cánh cửa đi vào thế giới thơ cổ điển và thơ siêu thực.

 

Tác giả Trần Ngọc Tuấn

 

Từ hình tượng đến biểu tượng

Trước hết, cần phân biệt hình tượng và biểu tượng. Có thể hiểu đơn giản: hình tượng là hình ảnh nghệ thuật được nhà văn, nhà thơ xây dựng để thể hiện con người, sự vật, cuộc sống và tư tưởng, cảm xúc; còn biểu tượng là hình tượng đã vượt ra khỏi chính nó để gợi lên một ý nghĩa rộng hơn, sâu hơn và có tính khái quát.

Chẳng hạn, trong câu ca dao Trong đầm gì đẹp bằng sen:

Trong đầm gì đẹp bằng sen,
Lá xanh, bông trắng lại chen nhị vàng.
Nhị vàng, bông trắng, lá xanh,
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.

(nguồn Thi viện)

Ban đầu, sen là một hình tượng, một sự vật cụ thể trong tự nhiên. Nhưng sen không chỉ còn là sen. Từ đặc điểm “gần bùn” mà “chẳng hôi tanh mùi bùn”, hình ảnh sen trở thành biểu tượng cho phẩm chất trong sạch, thanh cao của con người, đặc biệt là khả năng giữ gìn phẩm giá trong hoàn cảnh không thuận lợi. Như vậy, hình tượng trả lời câu hỏi “đó là gì?”, còn biểu tượng thường mở ra câu hỏi “nó còn có thể gợi đến điều gì?”.

Một nhân vật văn học cũng có thể trở thành biểu tượng. Thúy Kiều trong Truyện Kiều của Nguyễn Du trước hết là một nhân vật cụ thể với tài năng, nhan sắc, tình yêu và số phận riêng. Nhưng vượt khỏi câu chuyện của một người phụ nữ trong xã hội phong kiến, Kiều còn trở thành biểu tượng cho thân phận người phụ nữ tài sắc nhưng đau đớn, bất hạnh, đồng thời gợi lên bi kịch của con người khi tài năng, tình yêu và khát vọng sống bị chà đạp. Tương tự, trong Tiếng hát con tàu của Chế Lan Viên, con tàu không chỉ là phương tiện vận chuyển. “Con tàu” và “Tây Bắc” trở thành biểu tượng của khát vọng lên đường, đi xa, đến với nhân dân, với cuộc đời và tìm lại nguồn cảm hứng sáng tạo:

Tây Bắc ư? Có riêng gì Tây Bắc
Khi lòng ta đã hoá những con tàu
Khi Tổ quốc bốn bề lên tiếng hát
Tâm hồn ta là Tây Bắc, chứ còn đâu.

Hoặc trong bài thơ Ánh trăng (Nguyễn Duy), ánh trăng vừa là một hình ảnh thiên nhiên vừa trở thành biểu tượng của quá khứ nghĩa tình, của những năm tháng gian lao, của nhân dân và những giá trị từng gắn bó với con người nhưng đôi khi bị lãng quên trong cuộc sống hiện tại.

Điều đáng chú ý là, không phải cứ hình ảnh nào xuất hiện trong thơ cũng là biểu tượng. Một hình ảnh trở thành biểu tượng khi nó được đặt trong một hệ thống ngữ cảnh khiến người đọc nhận ra phía sau hình ảnh cụ thể ấy là một lớp nghĩa rộng hơn. Vì vậy, có thể hình dung quá trình này như sau: Từ sự vật - hình ảnh nghệ thuật - hình tượng - biểu tượng - và cuối cùng là ý nghĩa khái quát.

Tuy nhiên, quá trình trên không phải lúc nào cũng diễn ra theo một công thức cứng nhắc. Có những biểu tượng đã được cộng đồng sử dụng lâu dài; cũng có những biểu tượng chỉ thực sự xuất hiện trong một khoảnh khắc sáng tạo của nhà thơ. Và đây chính là điểm quan trọng để chúng ta bước vào thế giới của thơ cổ điển, thơ tượng trưng, siêu thực.

 

Biểu tượng là “chìa khóa” để giải mã thế giới thơ

Nếu chỉ đọc thơ bằng nghĩa trực tiếp của câu chữ, người đọc rất dễ bỏ qua phần sâu sắc nhất của tác phẩm. Bởi thơ thường nói ít mà gợi nhiều. Một hình ảnh có thể chứa đựng cả một hệ thống tư tưởng, cảm xúc và văn hóa. Có thể xem biểu tượng như một chiếc chìa khóa để mở cánh cửa thế giới thơ. Nhưng mỗi thời đại, mỗi phong cách thơ lại có cách tạo ra và sử dụng biểu tượng khác nhau.

Với thơ cổ điển thời trung đại, biểu tượng thường mang tính ước lệ, quy phạm. Trong văn học trung đại, đặc biệt dưới ảnh hưởng của mỹ học cổ điển, nhiều hình ảnh thơ đã được cộng đồng văn hóa sử dụng lâu dài và trở thành những “mã” nghệ thuật quen thuộc. Đó là những hình ảnh như tùng, trúc, mai gợi người quân tử; liễu, đào thường gợi tuổi trẻ, người đẹp hoặc mùa xuân; con cò gắn với người nông dân, người phụ nữ; chim bằng, chí tang bồng, tung hoành gợi khát vọng lập công, lập nghiệp; trăng, rượu, hoa trở thành những hình ảnh quen thuộc của đời sống tao nhân mặc khách... Đặc điểm của hệ thống này là người sáng tác và người tiếp nhận cùng chia sẻ một “mã văn hóa”. Khi đọc “tang bồng”, người đọc trung đại có thể liên tưởng đến chí làm trai; đọc “tùng”, “trúc” có thể liên tưởng đến phẩm chất người quân tử.

Trong Tỏ lòng, Phạm Ngũ Lão viết: “Hoành sóc giang sơn kháp kỷ thu/ Tam quân tì hổ khí thôn Ngưu”. Hình ảnh người tráng sĩ “cầm ngang ngọn giáo” và khí thế “nuốt trôi trâu” được xây dựng theo một hệ thống mỹ học đề cao chí khí, tầm vóc và lý tưởng của con người thời đại. Ở Nguyễn Công Trứ, những hình ảnh về chí làm trai, nợ tang bồng, công danh, tung hoành cũng nằm trong hệ thống biểu tượng ấy:

Vòng trời đất dọc ngang, ngang dọc,
Nợ tang bồng vay trả, trả vay.
Chí làm trai nam bắc đông tây,
Cho phỉ sức vẫy vùng trong bốn bể.

Đặng Dung trong Cảm hoài viết: “Thời lai đồ điếu thành công dị/ Vận khứ anh hùng ẩm hận đa”. Con người xuất hiện trong mối quan hệ với thời thế, công danh và chí lớn. Cách biểu đạt ấy chịu ảnh hưởng rõ rệt của tư duy cổ điển: đề cao lý trí, trật tự, khuôn phép, lý tưởng và những giá trị được cộng đồng thừa nhận.

Nói cách khác, trong thơ cổ điển, biểu tượng thường mang tính cộng đồng cao hơn tính cá nhân. Nhà thơ sử dụng những hình ảnh mà người đọc đã quen với ý nghĩa của chúng. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến thơ trung đại đôi khi tạo cảm giác ước lệ, khuôn sáo hoặc xa cách với người đọc hiện đại. Nhưng cần hiểu rằng đó không đơn thuần là sự “khô khan”. Đằng sau hệ thống hình ảnh ấy là cả một “mã văn hóa” mà người xưa cùng chia sẻ.

Bước sang thơ hiện đại, đặc biệt là thơ tượng trưng và những khuynh hướng thơ có yếu tố siêu thực, quan hệ giữa hình ảnh, ý nghĩa và biểu tượng có sự thay đổi đáng kể. Nếu biểu tượng cổ điển thường được hình thành qua sự quy ước và sử dụng lâu dài của cộng đồng, thì biểu tượng hiện đại có thể được nhà thơ tạo ra trong chính khoảnh khắc sáng tạo. Một hình ảnh có thể không có ý nghĩa tượng trưng cố định từ trước. Nó trở thành biểu tượng nhờ trực giác, liên tưởng, cảm xúc, tiềm thức, vô thức và thế giới nội tâm riêng của nhà thơ.

Đây là lý do thơ tượng trưng thường chú ý đến nhạc tính, cảm giác, liên tưởng và sự giao thoa giữa các giác quan. Chẳng hạn, trong Nguyệt cầm, Xuân Diệu viết:

Trăng nhập vào dây cung nguyệt lạnh

Trăng thương, trăng nhớ, hỡi trăng ngần...

Trăng, đàn, âm thanh, cái lạnh và cảm giác không còn tồn tại như những sự vật tách biệt. Các giác quan dường như giao thoa với nhau. Ánh sáng có thể được cảm nhận như âm thanh; âm thanh có thể tạo ra cảm giác về màu sắc, nhiệt độ, không gian... Đó chính là một biểu hiện của ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, một thủ pháp thường gặp trong thơ tượng trưng.

Ở Đàn ghi ta của Lor-ca, Thanh Thảo viết:

những tiếng đàn bọt nước

Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt...

“Tiếng đàn” vốn là âm thanh nhưng lại được hình dung thành “bọt nước”. Một âm thanh vô hình được chuyển thành một hình ảnh có hình khối, màu sắc và trạng thái. Đến phần sau bài thơ, hình ảnh: “giọt nước mắt vầng trăng/ long lanh trong đáy giếng” lại tạo nên những liên tưởng không hoàn toàn tuân theo logic thông thường. Ở đây, người đọc không thể chỉ hỏi hình ảnh này có nghĩa gì theo từ điển, mà phải hỏi những hình ảnh này gợi cho ta cảm giác, liên tưởng và tầng nghĩa nào.

Thơ Hàn Mặc Tử cũng là một trường hợp đặc biệt. Trăng, máu, hồn, ánh sáng, bóng tối, vườn, gió... trong thế giới thơ ông nhiều khi không còn được hiểu theo nghĩa thông thường. Chúng liên tục biến đổi, kết nối với nhau bằng những liên tưởng mạnh và bất ngờ. Thơ tượng trưng và thơ siêu thực không đơn giản là thơ “khó hiểu”. Cái khó nằm ở chỗ quan hệ giữa hình ảnh và ý nghĩa không còn được tổ chức hoàn toàn bằng logic lý trí thông thường.

Cũng nên thấy sự khác nhau giữa thơ cổ điển và siêu thực thông qua biểu tượng. Nếu thơ cổ điển thường đi từ quan sát - chiêm nghiệm - khái quát rồi đến biểu tượng, thì ở nhiều sáng tác tượng trưng, siêu thực, nhà thơ có thể đi từ cảm giác - trực giác - liên tưởng bất ngờ - hình ảnh - biểu tượng. Có khi chỉ một khoảnh khắc “lóe sáng” của cảm xúc hoặc trực giác đã tạo ra một hình ảnh thơ mà chính nhà thơ cũng không cần giải thích theo một chuỗi lý luận lý trí thông thường. Vì thế, khi đọc thơ tượng trưng, siêu thực, không nên cố “dịch” từng câu thơ thành một câu văn xuôi có nghĩa duy nhất. Cần chú ý đến âm thanh, màu sắc, nhịp điệu, cảm giác, sự liên tưởng và mối quan hệ giữa các hình ảnh.

 

Từ biểu tượng đến cách đọc thơ cổ điển, siêu thực

Từ đây, có thể kết luận đại khái, hình tượng giúp chúng ta nhận diện thế giới nghệ thuật, biểu tượng giúp chúng ta đi từ hình ảnh cụ thể đến tầng nghĩa khái quát. Tượng trưng cho thấy cách nhà thơ dùng hình ảnh để gợi một thế giới ý nghĩa phía sau cái được nhìn thấy. Siêu thực đẩy sự liên tưởng đi xa hơn logic thông thường, hướng đến những vùng của tiềm thức, vô thức, giấc mơ và những kết nối bất ngờ.

Còn chủ nghĩa cổ điển, lãng mạn, tượng trưng, siêu thực là những cách tổ chức thế giới nghệ thuật khác nhau, trong đó quan niệm về con người, lý trí, cảm xúc, hiện thực và tưởng tượng cũng khác nhau. Có thể khái quát bằng một sơ đồ sau:

HÌNH TƯỢNG

↓

BIỂU TƯỢNG

↓

CÁCH TẠO NGHĨA

↙         ↘

CỔ ĐIỂN     TƯỢNG TRƯNG – SIÊU THỰC

↓         ↓

Ước lệ – quy phạm   Liên tưởng – trực giác

Cộng đồng      Cá nhân

Lý trí        Cảm giác/tiềm thức

Mã văn hóa      Mã nghệ thuật riêng

↓         ↓

Đọc theo quy ước  Đọc theo liên tưởng

Thới An, TP.HCM, 10/2026

T.N.T

Bài viết liên quan

Xem thêm
Kiếp nhân sinh và nỗi niềm ở trọ của Nguyễn Ngọc Hạnh
Trong dòng chảy vô tận của thời gian, kiếp nhân sinh nhỏ bé của con người chỉ như một cõi tạm dừng chân. Đã có biết bao tâm hồn nghệ sĩ trăn trở trước cái ngắn ngủi, mỏng manh ấy của đời người, và nhà thơ, nhà giáo Nguyễn Ngọc Hạnh cũng góp vào thi đàn một tiếng lòng đong đầy triết lý qua bài thơ Ở trọ” bằng ngôn từ bình dị, nhịp điệu lục bát tha thiết cùng những hình ảnh gợi nhiều suy tưởng, bài thơ không chỉ chạm vào nỗi niềm bất an muôn đời của cõi nhân gian mà còn thắp lên một thái độ sống bao dung, biết trân trọng và hòa mình vào trọn vẹn từng khoảnh khắc buồn vui của cuộc đời.
Xem thêm
“Trước bình minh” của Trần Thị Hảo – Từ ký ức cá nhân đến chân dung một thế hệ
Bối cảnh “phục dựng” của Trước bình minh¹ gắn liền với hai giai đoạn quan trọng trong lịch sử dân tộc: giai đoạn chiến tranh chống Mỹ và giai đoạn hậu chiến sau 1975. Đây là hai giai đoạn có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống xã hội, tinh thần và quá trình hình thành bản ngã của một thế hệ người Việt.
Xem thêm
Thêm góc nhìn về nhà thơ Xuân Diệu và nhà thơ Huy Cận
Nhà thơ Xuân Diệu và nhà thơ Huy Cận là những đỉnh cao của phong trào Thơ mới, đồng thời là hai trong số những nhà thơ tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại. Ở giai đoạn sau, Xuân Diệu và Huy Cận đều có những tác phẩm có giá trị, đóng góp tích cực cho nền văn học nước nhà, nhưng khi đánh giá về hai ông, người ta chủ yếu nhắc tới thời kỳ Thơ mới. Trong lịch sử văn học Việt Nam, chân dung văn học của Xuân Diệu và Huy Cận đã được xác lập cụ thể, đầy đủ, chi tiết. Tuy vậy, gần đây có một vài ý kiến trái chiều, cho rằng thơ Xuân Diệu và thơ Huy Cận khác nhau ở chỗ: trong khi thơ Huy Cận ngắn gọn, súc tích thì thơ Xuân Diệu dài dòng, trùng lắp và chủ yếu dùng lý lẽ. Người này lấy câu thơ “Mây vắng, trời trong, đêm thuỷ tinh” của ông làm dẫn chứng chứng minh.
Xem thêm
Trần Mai Hường và “Những ngọn gió biên cương”
Đánh giá về Trần Mai Hường, nhiều cây bút lý luận phê bình cho rằng chị là nhà thơ đầy nội lực. Đặc biệt là tính nữ trong thơ. Người “đàn bà” trong thơ Trần Mai Hường luôn tự “mâu thuẫn”, luôn tự vấn, phản tư - đó là “bí mật” tạo nên một vẻ đẹp đàn bà.
Xem thêm
Kể chuyện về mùa thu độc lập
Trong lịch sử dân tộc, hiếm có khoảng thời gian nào ngắn ngủi mà dồn nén nhiều biến động như từ cuối năm 1944 đến mùa thu năm 1945. Chỉ trong chưa đầy một năm, hành trình lớn mạnh của cách mạng đã khởi đi từ những cánh rừng Việt Bắc đến Quảng trường Ba Đình lịch sử. Khoảng thời gian ấy đã được nhiều công trình lịch sử ghi chép, nhiều tác phẩm văn học phản ánh, song mỗi người cầm bút đều phải đối diện với một thách thức không nhỏ, đó là làm thế nào để những sự kiện đã trở nên quen thuộc vẫn có thể sống dậy bằng hơi thở của văn chương. Tiểu thuyết Rừng Việt Bắc của nhà văn Lê Toán do Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân ấn hành gần đây là một nỗ lực theo hướng ấy. Tác giả đặt con người vào trung tâm của dòng chảy lịch sử, để từ những số phận, những cuộc gặp gỡ và những rung động rất đời thường, người đọc cảm nhận được chiều sâu của một thời đại đang chuyển mình.
Xem thêm
Nhà văn Đinh Ngọc Lâm – Những trang viết nặng tình quê
Thấp thoáng trong mỗi trang viết là hình bóng con người, quê hương qua những giai đoạn khác nhau nhưng đều hiện lên những vẻ đẹp sáng ngời của lòng dũng cảm, kiên cường, nhân hậu hy sinh… Trong những bài kí đó không thể không nhắc đến Người Phùng Thiện, tác phẩm đạt giải Nhất trong cuộc thi viết Đất và người Quân khu Ba năm 2014.
Xem thêm
“Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”: Sự cộng hưởng từ tư tưởng tôn hiền đãi sĩ
Chương trình Ngữ văn lớp 10 tập 1, Bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” do thầy PGS.TS. Phan Huy Dũng chủ biên có trích đoạn: “ Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” của Tiến sĩ Thân Nhân Trung. Đây là văn bản thứ ba nằm trong chủ đề: nghệ thuật thuyết phục trong văn nghị luận của cuốn sách. Đoạn trích này, có thể coi là áng văn nghị luận mẫu mực của văn học Trung đại Việt Nam. Bên cạnh những giá trị về mặt nội dung lẫn nghệ thuật thuyết phục của đoạn trích, có lẽ, dư vị của văn bản này đọng lại trong lòng người đọc chính là tư tưởng trọng hiền đãi sĩ được cộng hưởng từ Thân Nhân Trung và vị vua tài cao, đức độ - Lê Thánh Tông.
Xem thêm
“Biển thức trong phố” hay nhà thơ Nguyên Hùng đã mang Trường Sa về đất liền
Từ những bài thơ viết sau chuyến đi Trường Sa của Nguyên Hùng, nhà thơ Xuân Trường chia sẻ cảm nhận về hình ảnh biển đảo, người lính và cuộc sống nơi đầu sóng ngọn gió được tái hiện qua những vần thơ. Bài viết đồng thời đề cập đến cảm hứng sáng tác và một số nét nghệ thuật trong thơ Nguyên Hùng về đề tài biển đảo.
Xem thêm
Sức sáng tạo của văn chương
Đời thừa là một trong những tác phẩm xuất sắc và tiêu biểu của Nam Cao về để tài người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng tháng Tám. Đó là câu chuyện về sự giằng xé đến bị kịch của một nhà văn giàu khát vọng nhưng đồng thời cũng là một tuyên ngôn nghệ thuật có giá trị. Qua nhân vật Hộ - nhân vật nhà văn trong tác phẩm – Nam Cao đã gởi gắm những suy tư và những quan niệm sâu sắc của mình về nghề văn và sứ mạng của người cầm bút chân chính. Ông viết “Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay làm theo một vài kiểu mẫu đưa cho. Văn chương chỉ dung nạp được những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi, và sáng tạo những gì chưa có”.
Xem thêm
Văn hóa Việt trong tâm thức những người con xa xứ qua tuyển thơ “Về cùng nước Việt của ta”
Ngày 7/11/2026, tại Đại sứ quán Việt Nam ở Liên bang Nga, tuyển thơ “Về cùng nước Việt của ta” của 10 tác giả thuộc Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tại Liên bang Nga sẽ chính thức ra mắt.
Xem thêm
​Nhân vật văn học của Đặng Hoàng Thám, những thông điệp sâu sắc
Với hai mươi ba truyện ngắn, cùng đa dạng nhân vật ở mọi ngành nghề, tầng lớp, “Lửa và trái tim” đã thuyết phục người đọc về tính khách quan cho sự phản ánh đời sống-xã hội và cả tâm tư con người bằng sự khéo léo và linh hoạt của điểm nhìn ở ngôi kể thứ ba. Từ “Trăng phía sau đình”, “Về từ cõi khác”, “Mua văn bán chữ”, “Trên đồi cỏ tranh” hay “Mưa trái mùa”... mỗi câu chuyện là một lát cắt sinh động của đời sống, nơi mỗi người đều có số phận và lý tưởng của riêng mình. Và điều đáng nói, họ đều hướng về cộng đồng, hướng về sự phát triển bản thân trên nền tảng của đạo đức và sự cống hiến, điểm mà tôi trân trọng ở ngòi bút này.
Xem thêm
Tìm về lời rạ rơm – Bến trú ngụ của những bão giông đời người
Bài thơ khép lại trong một dư âm ngân vang, ngọt ngào và kết tinh thành một triết lý sống sâu sắc: “Bồng bềnh cánh võng thơ ngây / Ngân nga lời mẹ tháng ngày con vin”. Hình ảnh “cánh võng bồng bềnh” và tiếng “ngân nga” của lời ru đưa con người trở về trọn vẹn với những năm tháng tuổi thơ êm đềm. Đặc biệt, từ “vin” được xem là một nhãn tự, một nốt nhấn xuất sắc của toàn bài. Con không chỉ vin vào tay mẹ, vin vào vành võng để tập đi trong quá khứ, mà ở hiện tại và tương lai, con đang “vin” vào lời mẹ, vin vào những giá trị đạo đức, vào cái nôi văn hóa quê hương để đứng vững trước những cạm bẫy, sóng gió của cuộc đời.Thể thơ lục bát ở hai câu cuối này đạt đến độ chín muồi của cảm xúc, uyển chuyển như một dòng sữa mát lành tưới mát tâm hồn người đọc.
Xem thêm
Thơ Lê Quang Vui – Sự giăng mắc giữa đời và đạo
hời thế giới phẳng, giữa thời đại tiêu dùng, con người đang chạy theo việc đáp ứng, thỏa mãn nhu cầu hưởng thụ và sở hữu những giá trị vật chất, thơ đang bị xem như thứ xa xỉ chỉ dành cho những người có tâm hồn mộng mơ và thi vị. Đối với công việc làm thơ, một số người làm thơ chỉ để tìm kiếm chút danh lợi hoặc để mua vui cho chính bản thân mình. Thế nhưng, trên thi đàn thơ Việt Nam đương đại vẫn còn những nhà thơ xem công việc sáng tạo thơ như một thiên chức mang vẻ đẹp thuần khiết và thiêng liêng. Ở đây, tôi muốn nói đến nhà thơ Lê Quang Vui, hội viên Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Đồng Tháp, một người đeo đuổi công việc sáng tác thơ đã hơn 40 năm. Nhà thơ Lê Quang Vui được một số văn nghệ sĩ đánh giá rằng ông đang giữ kỷ lục về số lượng tác phẩm với hơn 15.000 bài thơ đã sáng tác và 15 tập thơ đã xuất bản.
Xem thêm
Nhà thơ Vương Trọng – Cá tính thơ trong con người xứ Nghệ
Đối với cánh văn chương 7x chúng tôi ở Văn nghệ Quân đội, nhà thơ Vương Trọng không chỉ rất gần gũi mà ông còn là tấm gương về sáng tác, công tác và các ứng xử trong cuộc sống đời thường. Ông là điển hình cho phẩm chất của người xứ Nghệ: mạnh mẽ, kiên cường, có chính kiến rõ ràng và rất quyết liệt trong bảo vệ chính kiến đó, nhất quán từ lời nói đến hành động, rất biết nặng nhẹ trong đời sống và càng biết thật giả trong văn chương. Được tiếp nối các ông trong khu vực công tác và sáng tác ở Văn nghệ Quân đội là may mắn với chúng tôi. Chúng tôi luôn kính trọng thế hệ nhà văn chống Mỹ trong đó có Vương Trọng và lấy làm tấm gương để soi chiếu chính mình. Càng đọc các bài thơ đã thuộc làu từ tấm bé, nhiều khi còn quên mất tên tác giả Vương Trọng chúng tôi càng hiểu rằng, giá trị trước hết và lâu bền của thơ ca chính là thơ ca luôn trực tiếp phục vụ đời sống con người, ở những khúc quanh bước ngoặt, ở những thân phận thua thiệt đã hằn lên từ nghìn năm lịch sử đến hôm nay. Những câu chuyện như thế khi vào thơ Vương Trọng đã được đẩy lên ở một tầng mức thẳm sâu, đớn đau tột cùng mà cũng tận cùng vẻ đẹp của sự hi sinh của con người Việt Nam đã đi vào thơ ca sử sách.
Xem thêm
Bích Thu - Người đồng hành cùng tiểu thuyết Việt Nam hiện đại
Bích Thu là một trong rất ít những nhà phê bình văn học nữ hiện còn miệt mài với những trang viết về văn chương Việt cho đến ngày nay. Thơ và văn xuôi là hai thể loại mà chị theo dõi và luôn đồng hành cho đến những thập niên đầu của thế kỷ XXI để nhận diện thi pháp tác phẩm và tác giả tiêu biểu, sau đó là tổng kết, chỉ ra diện mạo, đặc điểm chung cho cả phong trào qua các giai đoạn, nhất là giai đoạn từ Đổi mới đến nay.
Xem thêm
Thơ Lê Văn Sự - Tiếng thơ của vùng ký ức
Lê Văn Sự, nguyên là giáo viên dạy toán, nhưng tâm hồn thơ dào dạt, làm nên những vẻ đẹp “phi logic” của ngôn ngữ thơ. Không “đại ngôn”, nhưng phải nói rằng, anh là một nhà thơ “toàn tòng”. Cho đến nay, Lê Văn Sự đã xuất bản 11 tập thơ, trong số 12 tác phẩm đã công bố của anh. Anh là tiếng thơ cất lên từ làng bước ra xa lộ, nâng niu, đắm đuối ký ức.
Xem thêm
Thơ Trương Trọng Nghĩa từ góc nhìn phê bình sinh thái
Hành trình sáng tạo tuy chưa dài và còn nhiều dự cảm, nhưng Trương Trọng Nghĩa đã tự khẳng định tâm thế và tâm cảm của mình để hình thành chất thơ và thi pháp cá nhân. Thơ anh nặng sâu tình người, tình quê hương, xứ sở. Và trong quá trình đô thị hóa của xã hội Việt Nam thời hiện đại, nó giúp nhà thơ và giúp người đọc tìm về nguồn cội để được sống lại trong không - thời gian sinh thái thiên nhiên và sinh thái nhân văn trong sáng, thanh bình cho mỗi phận người và mỗi kinh nghiệm quan hệ người
Xem thêm
Trương Nam Hương – Thi sĩ tuổi Mèo với những câu thơ đẹp như nỗi buồn
Thơ Trương Nam Hương tài hoa mà đằm thắm, đau đáu với mẹ cha, quê nhà và những ân tình không thể nguôi quên. Nhân sinh nhật lần thứ 63 của nhà thơ (23/10/1963 – 23/10/2026), Văn chương TP.HCM trân trọng giới thiệu bài viết của Lê Huy Hòa như một món quà thân tình gửi đến anh – người thi sĩ vẫn bền bỉ gìn giữ những miền xanh trong trẻo của tâm hồn.
Xem thêm
Ấm áp những nụ cười trong tập thơ “Có phải cô là nắng” của Phan Thanh Tâm
Có phải Cô là nắng là tác phẩm thứ 9 và Tuyển tập thơ thứ 2 viết cho thiếu nhi của Nhà văn Phan Thanh Tâm. Tập thơ có 50 bài thơ đề cập đến nhiều chủ đề với cái nhìn dễ thương của trẻ thơ.
Xem thêm
Thơ ca và những tấm lòng đồng điệu trong buổi ra mắt sách của Phan Thanh Tâm
Bởi suy cho cùng, những hạt nắng đẹp nhất trong thơ thiếu nhi chính là những hạt nắng được gieo vào tâm hồn trẻ nhỏ.
Xem thêm