Nhà văn NGUYỄN THỊ NGỌC HẢI

Cuộc đời má Sáu Ngẫu, từ cô gái miệt vườn đến “bà má tham mưu” được tái hiện xúc động trong tiểu thuyết "Người mẹ Lái Thiêu" của Nguyễn Minh Ngọc.

Người phụ nữ Việt Nam đã trải qua những gì trong chiến tranh? Câu hỏi ấy dường như không cần nhiều suy nghĩ. Đó là nỗi đau mất mát khôn nguôi - hình ảnh người mẹ già khô héo ngồi bên mộ con liệt sĩ giữa nghĩa trang; là dáng hình những người phụ nữ anh hùng trong chiến đấu và lao động sản xuất. Ký ức văn hóa dân tộc Việt Nam, dù thời gian đã lùi xa, vẫn không thể tách rời ký ức chiến tranh.

Lái Thiêu (Bình Dương cũ, nay thuộc TPHCM) là vùng đất mang trong mình hai dấu ấn đặc biệt: Miền cây trái trù phú, nức tiếng miệt vườn, đồng thời cũng là chiến địa ác liệt của “miền Đông gian lao mà anh dũng” trong những năm tháng kháng chiến.

Từ mảnh đất ấy bước ra một người phụ nữ bình dị mà phi thường - Sáu Ngẫu. Thuở thiếu thời, bà là cô gái tần tảo trồng trọt, buôn bán trái cây ngoài chợ.

Bà nên duyên với người trai quê Hà Tĩnh, một cán bộ cách mạng, nhà báo Đinh Quang Kỳ, người sau này đã anh dũng hy sinh dưới tay kẻ thù sau sự kiện Mậu Thân 1968. Từ lúc rời lang quê Đức Thủy ra đi, hơn 23 năm chưa một lần trở lại quê hương. Tiếp bước chồng, bà Sáu Ngẫu hoạt động nội thành Sài Gòn, tham gia hầu hết các chặng đường của cuộc kháng chiến, để rồi trở thành một bà má anh hùng.

Lịch sử Trung đoàn 27, Sư đoàn 320B hẳn đã phải viết khác đi nếu không có má Sáu Ngẫu. Trong chiến dịch lịch sử tháng 4/1975, khi Trung đoàn tiến quân vào Nam, thọc sâu hướng Bắc Sài Gòn nhưng chưa nắm rõ địa hình, chính má đã trao lại tấm bản đồ đô thành Sài Gòn cũ - kỷ vật của người chồng liệt sĩ.

Nhờ tấm bản đồ cùng những thông tin quan trọng má cung cấp, Trung đoàn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong chiến dịch tiến công vào Sài Gòn.

Biết bao câu chuyện kỳ lạ của chiến tranh Việt Nam đã trở thành lịch sử. Giờ đây, người mẹ anh hùng ấy được tôn vinh như một tượng đài - má Sáu Ngẫu, “bà má tham mưu của Trung đoàn”, với công trình tượng đài vừa được khánh thành tại Bình Dương, quê hương miệt vườn Lái Thiêu trù phú.

Tiểu thuyết “Người mẹ Lái Thiêu” là câu chuyện đặc biệt về một mối tình, một gia đình, một cô gái trở thành bà má anh hùng, một cuộc chiến tranh trên vùng đất cây trái nổi tiếng Lái Thiêu. Thêm một sắc thái mới lạ của “Miền Đông gian lao mà anh dũng”.

Tiểu thuyết "Người mẹ Lái Thiêu" của Nguyễn Minh Ngọc.

Với phong cách rất riêng, nhà văn Nguyễn Minh Ngọc am tường sâu sắc về cuộc sống và các địa danh, đi sâu vào những số phận, khiến cho các nhân vật hiện lên sáng rỡ, lấp lánh, đau thương mà chẳng hề bi luỵ. Cuốn sách đan cài quá khứ với hiện tại, xâu chuỗi nhiều sự kiện, tạo nên một góc nhìn chân thực và khách quan về hai cuộc trường chinh của dân tộc. Tác phẩm tràn đầy những chi tiết đời thường qua nhiều hội thoại sống động như điện ảnh mà dệt nên câu chuyện lớn của con người và chiến tranh vệ quốc.