BÙI PHAN THẢO
(Đọc “Bến bờ thời gian”, tập thơ của Bùi Thanh Minh)

Bạn bè văn chương thường nói rằng, nhà thơ Bùi Thanh Minh có những phẩm tính của một người nghệ sĩ, từ vẻ ngoài đến nội tâm, từ phong thái giao tiếp đến cách ông đọc thơ hay trình diễn ca khúc. Cốt cách đó cũng giúp ông trở thành một nhà thơ khi tiếng lòng rung cảm, khi câu chữ tìm đến bầu bạn cùng ông… Hơn nữa, những trải nghiệm của đời người ông đi qua đến tuổi bát tuần được đúc kết cũng làm thơ ông cô đọng và đằm sâu hơn.

Tập thơ Bến bờ thời gian là một minh chứng. Đã đi và đến. Thời gian là đồng hành song cũng là chứng nhân. Ở nơi bến ra đi có những gian nan chờ đón; nơi bờ khi trở về là sự bình yên, là những tháng ngày tĩnh tại bên dòng đời. Không phải là vô ngã vô ưu, không bể khổ trầm luân nhưng đã tỉnh thức, nhìn đời thấu cảm, nhẹ nhàng…

Thơ Bùi Thanh Minh có những khúc những câu khá hay, như ông viết về Hà Nội, phảng phất vẻ đẹp dịu dàng của thiếu nữ:

“Hoa sấu trắng rụng đầy ngõ nhỏ

những ngôi nhà mở toang cửa sổ

đón gió về từ năm cánh ngoại ô...

Hà Nội mùa này nắng cũng hư vô

trời cũng hanh hao đỏ màu hoa gạo

gió đưa ta lang thang khắp ngõ phố

đi tìm người lỡ lạc mất năm nao”... (Nỗi nhớ tháng Tư)

Hà Nội mùa thu, thơ Thanh Minh đầy dấu lá:

“Lặng nhìn chiếc lá thu bay/ rụng vàng nỗi nhớ đong đầy thơ tôi
“Xin cảm ơn người em Hà Nội/ đã nhuộm vàng thu ấy thơ tôi”

Thế gian biến cải, bãi biển nương dâu, những đổi thay đến ngỡ ngàng xót xa. Quê nhà Hà Tĩnh nay đã khác, con đê hò hẹn đã bê tông hóa, thành đường đi, người xưa cũng đã sang sông rời quê một ngày xa lắc:

“Thôi đành gửi lại câu thơ

 cùng hương cỏ úa cho bờ sông quê

em như hương cỏ mật đê

thảo thơm nhè nhẹ mà tê tái lòng”... (Hương cỏ mật đê)

Rồi ngày trở lại Hà Nội, tự đáy lòng bật lên ý nghĩ: “Ước gì trở lại ngày xưa/ với mùa đông ấy em chưa lấy chồng”

Trong bài thơ khác, khung cảnh là thành phố phương Nam, khi đã qua tuổi thanh xuân, ông lại ước: “Ước gì trở lại ngày xưa/ để tôi lại đón đường mưa em về”

Nhưng đây mới là thực tại để nhà thơ trở về, khép lại những ước ao, mong nhớ về một thời: “Tiếng ve xanh tựa nắng hè/ ông ngồi trông cháu vụng về lời ru”...

Tác giả Bùi Thanh Minh (thứ hai từ trái qua) cùng các nhà thơ Bùi Phan Thảo, Nguyên Hùng và Hoàng Thạch tại buổi ra mắt sách "Bến bờ thời gian".

Tập thơ đem lại cho người đọc một hình dung về một phần đời, về tâm tính nhà thơ với các chủ đề gần gũi, thi ảnh thân thuộc và tình cảm chân thành. Bên bến bờ thời gian, nhà thơ ngồi hồi tưởng những đoạn đời, những chặng đường đi qua, bóng dáng những người yêu dấu. Ông nặng lòng với quê hương, mang ơn sâu những đấng sinh thành. Đời cha mẹ hy sinh, cống hiến, trải qua lao tù, mất nhà vì cải cách ruộng đất. Ông nhắc lại với những vần thơ buồn thương nặng trĩu:

“Mưa vẫn rơi não nề

trắng đôi bờ sông quê

phải vì ta thiếu mẹ

thơ cũng buồn tái tê”... (Mẹ ơi)

Trong thơ Việt, bóng dáng người mẹ luôn tảo tần cả đời lo cho chồng con. Bùi Thanh Minh có những câu thơ xúc động:

“Gió lùa ướt lạnh bờ vai/ mẹ già gánh cả mùi khoai nướng lùi” (Tháng Mười hai đến)

Về sống tại phương Nam, Bùi Thanh Minh cũng “cháy hết mình”. Thăm địa đạo Củ Chi, ông có những câu thơ xuất thần: “Rừng điều bốn phía vây quanh/ lá rơi còn biết lấp lành hố bom”... Lấp lành hố bom là ý thơ mới lạ và đầy thi vị…

Không trau chuốt ngôn từ, đôi khi thẳng thắn như tính khí của người quê Hà Tĩnh dù đã lưu lạc gần suốt đời người, như phảng phất chút vụng dại của thời trẻ trai, yêu chỉ là yêu thôi, không nói lời hoa mỹ… Những câu thơ bình dị, có khi thấy không mới, song người đọc cảm thông cho người viết bởi đó là cảm xúc, là những điều ấp ủ rồi bật ra mà không bận tâm chuyện khác…

Điểm lại đời mình bên bến thời gian, tác giả tâm tình lời tự sự, rất nhẹ nhàng về cuộc đời. Thấu hiểu hết để mở lòng đón năm mới, tuổi mới. Dù trong lặng lẽ, sự lặng lẽ cần thiết để lắng dịu, lắng sâu:

“Lặng lẽ tết về chiều cuối năm

lặng lẽ nhà bên đốt hương trầm

ngoài sân mai nở vàng hoa nắng

lặng lẽ hồn tôi vạn ý xuân” (Lặng lẽ chiều cuối năm)

Trân trọng chúc mừng nhà thơ Bùi Thanh Minh với thi phẩm mới nhiều xúc cảm, ý thơ chan chứa, tình thơ đậm đà.