(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - Đọc Chiến công từ trong lòng đất, người đọc không chỉ bắt gặp những trận đánh ác liệt, những căn hầm bí mật, những đường dây liên lạc trong lòng đất hay các cơ sở cách mạng kiên trung giữa vòng vây địch. Điều lớn hơn là ta cảm nhận được sức mạnh tinh thần của con người Việt Nam trong chiến tranh: lòng yêu nước, ý chí bất khuất, sự hy sinh âm thầm và niềm tin son sắt vào ngày toàn thắng.

Bìa tập sách “Chiến công từ trong lòng đất”

Trong những ngày tháng Năm đầy ký ức, Trung tướng Anh hùng LLVT nhân dân Lưu Phước Lượng (Năm Lượng) đến thăm và tặng tôi tập sách mới còn thơm mùi giấy mực. Ông nâng niu cuốn sách dày gần ngàn trang rồi chậm rãi nói: “Đây là di sản vô giá mà ba tôi để lại…”.

Tập sách ấy mang tên Chiến công từ trong lòng đất, do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản tháng 4-2026, dày 830 trang, khổ 16 x 24 cm, tác giả là Đại tá Lưu Phước Anh.

Tôi lướt nhanh những trang đầu. Đúng như lời giới thiệu của Đại tá, PGS.TS Hồ Sơn Đài – người tuyển chọn và biên tập tập sách – đây là tuyển tập các công trình, hồi ký, ghi chép, ký sự của cụ Tư Bình viết từ năm 1986 đến 2009. Một hành trình cầm bút kéo dài hơn hai thập niên, nhưng thực ra là kết tinh của cả một đời người lính.

Tôi quen cụ Tư Bình từ những ngày mới về công tác ở Báo Quân khu 7 năm 1977. Nhưng trước đó, tôi đã biết và đọc những tác phẩm của ông. Trong ký ức của lớp nhà báo quân đội chúng tôi, cụ Tư là một cán bộ quân sự từng trải, điềm đạm, sống nghĩa tình và đặc biệt có vốn sống chiến trường vô cùng phong phú.

Trung tướng, AHLLVT Lưu Phước Lượng ký tặng sách cho Đại tá, nhà văn Trần Thế Tuyển

Cụ cũng chính là thân phụ của Trung tướng Lưu Phước Lượng – người đồng đội thân thiết của chúng tôi. Hơn ba mươi năm trước, tôi, Anh hùng LLVT nhân dân Triệu Xuân Hòa (Ba Hòa, nguyên Tư lệnh Quân khu 7) và Năm Lượng từng gắn bó thân thiết như anh em. Trong những lần gặp gỡ ấy, cụ Tư Bình luôn dành cho chúng tôi sự quan tâm chân tình, ấm áp. Ở cụ có sự hòa quyện giữa phong thái của một người chỉ huy quân đội với cốt cách của một người Nam Bộ trọng nghĩa, giàu tình đồng đội.

Vì thế, khi cầm trên tay tuyển tập đồ sộ này, tôi không hề ngạc nhiên. Điều khiến tôi xúc động chính là chiều sâu và sức nặng của ký ức được lưu giữ trong từng trang sách.

Dưới bàn tay tuyển chọn, biên tập và sắp xếp rất công phu của PGS.TS Hồ Sơn Đài, những “mảnh ghép cuộc đời” của Đại tá Lưu Phước Anh đã được kết nối thành một bức tranh toàn cảnh về chiến tranh cách mạng miền Nam, đặc biệt là cuộc chiến đấu “từ trong lòng đất” đầy huyền thoại.

Đọc Chiến công từ trong lòng đất, người đọc không chỉ bắt gặp những trận đánh ác liệt, những căn hầm bí mật, những đường dây liên lạc trong lòng đất hay các cơ sở cách mạng kiên trung giữa vòng vây địch. Điều lớn hơn là ta cảm nhận được sức mạnh tinh thần của con người Việt Nam trong chiến tranh: lòng yêu nước, ý chí bất khuất, sự hy sinh âm thầm và niềm tin son sắt vào ngày toàn thắng.

Cuốn sách mở ra nhiều lớp không gian ký ức.

Đó là câu chuyện về một gia đình “cả nhà ra trận”, nơi mỗi thành viên đều coi vận mệnh đất nước là mệnh lệnh của trái tim. Đó là những trang viết về bệnh viện dã chiến giữa bom đạn – nơi người thầy thuốc vừa cứu người vừa chiến đấu. Đó còn là những hồi ức lắng đọng về đồng chí, đồng đội, về những người đã nằm lại trong lòng đất mẹ nhưng tên tuổi và phẩm chất vẫn sống mãi.

Có thể nói, đây không chỉ là một cuốn hồi ký chiến tranh thông thường. Nó là tư liệu lịch sử, là ký ức cộng đồng, đồng thời là một tác phẩm giàu giá trị văn hóa và nhân văn.

Điều đặc biệt là Đại tá Lưu Phước Anh không phải nhà văn chuyên nghiệp theo nghĩa thông thường. Ông là một chính ủy, một người chỉ huy quân sự trưởng thành từ thực tiễn chiến đấu. Nhưng bằng vốn sống dày dạn, trí nhớ đáng kinh ngạc và trái tim luôn đau đáu với đồng đội, ông đã để lại một “gia tài chữ nghĩa” đáng trân trọng.

Đọc ông, người ta không thấy sự lên gân hay tô vẽ chiến công. Văn phong của cụ Tư Bình giản dị, chân thành, nhiều đoạn mộc mạc như lời kể bên bếp lửa. Nhưng chính sự chân thực ấy lại tạo nên sức lay động mạnh mẽ.

Ông viết về chiến tranh không chỉ để kể lại quá khứ mà để nhắc hôm nay hiểu giá trị của hòa bình. Ông viết về đồng đội không chỉ để tưởng nhớ mà còn để giữ gìn đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Ông viết về nhân dân với tất cả lòng biết ơn của người chiến sĩ hiểu rằng cách mạng tồn tại được chính nhờ dân che chở, nuôi dưỡng.

Một điểm đáng chú ý nữa là trong phần lớn tác phẩm, cụ Tư Bình vừa là nhân vật trung tâm vừa là người kể chuyện. Chính điều đó tạo nên độ chân thực hiếm có. Người đọc có cảm giác như đang nghe một nhân chứng lịch sử trực tiếp kể lại những gì mình đã sống, đã đi qua, đã chứng kiến bằng máu và nước mắt.

Đại tá, nhà báo Trần Thế Tuyển và Trung tướng Anh hùng LLVT Nhân dân Lưu Phước Lượng

Ở nhiều trang sách, ta bắt gặp hình ảnh người lính Cụ Hồ với tất cả vẻ đẹp bình dị mà cao cả: dũng cảm trong chiến đấu, nhân hậu trong đời thường, thủy chung với đồng đội, son sắt với nhân dân.

Đó cũng chính là giá trị lớn nhất mà Chiến công từ trong lòng đất mang lại cho hôm nay.

Trong dòng chảy của đời sống hiện đại, khi nhiều người trẻ ngày càng xa dần ký ức chiến tranh, những cuốn sách như thế này có ý nghĩa đặc biệt. Nó giúp thế hệ sau hiểu rằng độc lập, tự do hôm nay không tự nhiên mà có. Đằng sau hai chữ “hòa bình” là biết bao máu xương, mất mát và hy sinh của cha ông.

Nói đến thành công của tuyển tập này, không thể không nhắc đến vai trò của PGS.TS Hồ Sơn Đài – người tuyển chọn và giới thiệu sách.

Với tôi, Hồ Sơn Đài không chỉ là một nhà khoa học lịch sử hay một nhà văn quân đội. Ông còn là người bạn văn chương, báo chí và đồng đội đã gắn bó gần nửa thế kỷ. Suốt nhiều năm qua, ông âm thầm làm công việc gìn giữ ký ức lịch sử bằng hàng chục công trình nghiên cứu, biên khảo, tuyển tập văn học và hồi ký chiến tranh.

Là tác giả và chủ biên của gần 100 đầu sách, chủ yếu về lịch sử và văn chương cách mạng, Hồ Sơn Đài luôn cho thấy sự cẩn trọng, nghiêm túc và tâm huyết với từng trang viết.

Trong vai trò “bà đỡ” cho Chiến công từ trong lòng đất, ông thêm một lần nữa khẳng định cái tâm và cái tầm của một nhà nghiên cứu lịch sử biết nâng niu ký ức cộng đồng.

Không chỉ biên tập về mặt kỹ thuật, ông còn góp phần định hình cấu trúc tư tưởng cho cả tuyển tập, giúp những trang viết vốn trải dài qua nhiều giai đoạn được kết nối logic, liền mạch và giàu sức truyền cảm hơn.

Có thể nói, sự gặp gỡ giữa ký ức chiến trường của Đại tá Lưu Phước Anh và tư duy khoa học – văn hóa của Hồ Sơn Đài đã tạo nên giá trị bền vững cho bộ sách này.

Đại tá Lưu Phước Anh nay đã về với tổ tiên nhiều năm. Nhưng qua những trang sách còn lại, người đọc vẫn cảm nhận được bóng dáng của một người lính Nam Bộ kiên trung, nhân hậu và giàu nghĩa tình.

Sự ra đời của tuyển tập hôm nay trước hết là nghĩa cử tri ân của gia đình, đặc biệt là của người con trai – Trung tướng Anh hùng LLVT nhân dân Lưu Phước Lượng. Đó còn là sự đồng hành đầy trách nhiệm của PGS.TS Hồ Sơn Đài cùng Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật trong việc gìn giữ một phần ký ức quý giá của dân tộc.

Từ những trang sách này, cuộc đời và sự nghiệp của người lính Cụ Hồ Lưu Phước Anh sẽ tiếp tục lan tỏa như một ngọn đuốc tinh thần soi sáng cho thế hệ hôm nay và mai sau.

Bởi lịch sử, suy cho cùng, không chỉ nằm trong viện bảo tàng hay những con số khô cứng. Lịch sử sống trong ký ức con người, trong những câu chuyện được kể lại bằng trái tim, và trong những cuốn sách như Chiến công từ trong lòng đất.

Đức Nhuận, tháng 5-2026

Đại tá, nhà báo Trần Thế Tuyển