Buổi lễ tại hội trường của Liên hiệp Các hội văn học nghệ thuật TP.HCM trở nên quá tải vì đây là buổi tổng kết năm đầu tiên sau sáp nhập, gặp gỡ các nhà văn, nhà thơ từ TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.

Siêu đô thị tạo nên cơ hội và thách thức

Báo cáo tổng kết hoạt động năm 2025 của Hội Nhà văn TP.HCM cho biết sau sáp nhập hội có thêm 110 hội viên từ Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, nâng số hội viên của Hội Nhà văn TP.HCM mới lên 650 người.

Theo bà Trịnh Bích Ngân - Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM, sự hội tụ đó khiến TP.HCM đang sở hữu những mạch nguồn văn hóa khác nhau. 

Sự đĩnh đạc sắc nét, tinh tế của một vùng văn hóa làng nghề (Bình Dương), sự trầm lắng, sâu sắc có sức lan tỏa của vùng văn hóa biển, văn hóa truyền thống, văn hóa tâm linh (Bà Rịa - Vũng Tàu), văn hóa của một đô thị lớn (TP.HCM) vốn giàu năng lực kết nối với các nguồn lực xã hội, nguồn lực kinh tế... hội đủ các yếu tố sáng tạo, mang tầm vóc quốc gia và quốc tế.

Hòa cùng niềm vui 50 năm thống nhất đất nước, hội đã có nhiều hoạt động như thực hiện công trình Thơ phổ nhạc - 50 năm TP.HCM; tham gia Những ngày văn học nghệ thuật TP.HCM; kết nối nhiều tổ chức xã hội, trường đại học, tăng cường giao lưu văn học quốc tế; tổ chức tọa đàm, gặp gỡ, giao lưu, giới thiệu tác phẩm mới với những nhà văn tên tuổi có nhiều cống hiến cho văn học nghệ thuật nước nhà...

Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM Trịnh Bích Ngân phát biểu trong buổi lễ tổng kết hoạt động của hội năm 2025 - Ảnh: LINH ĐOAN

Bà Bích Ngân cho biết thêm hiện nghị định 360 quy định về khuyến khích phát triển văn học sẽ thực thi vào giữa tháng 2 chỉ rõ mọi hỗ trợ gần như đầy đủ cho sáng tác và quảng bá văn học. Lần đầu tiên văn học được cụ thể hóa bằng hệ thống pháp lý của Nhà nước một cách rõ ràng, mạnh mẽ và thuyết phục.

Tiếp theo là nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam mà văn học luôn giữ vị trí quan trọng. Vị thế siêu đô thị cùng những chính sách đầy cởi mở đó khiến người làm văn hóa TP.HCM vừa có nhiều thuận lợi mà cũng đầy thử thách. Trong điều kiện đó nhà văn cần phải nỗ lực, vươn mình, viết hay hơn, tạo được sức mạnh nội sinh mới bắt kịp được sự phát triển trong kỷ nguyên mới.

Bà Bích Ngân chia sẻ niềm vui khi những cuộc ra mắt sách gần đây của tác giả Nhật Chiêu, Nguyễn Ngọc Thuần, Dương Bình Nguyên... được đón nhận nồng nhiệt. Đây là tín hiệu đáng mừng cần phát huy nhiều hơn nữa.

Một số tác phẩm đoạt giải Hội Nhà văn TP.HCM năm nay.

Bồi dưỡng, phát triển đội ngũ trẻ

Trong phần trao giải thưởng, tặng thưởng năm 2025 của Hội Nhà văn TP.HCM, lần đầu tiên xuất hiện một tác giả chỉ mới chớm tuổi 18 được nhận giải thưởng Văn học thiếu nhi. Đó là Cao Việt Quỳnh với bộ tiểu thuyết Lục địa rồng.

Việc trao giải thưởng lý luận phê bình cho tác phẩm Văn học thiếu nhi Việt Nam đầu thế kỷ 21 - những điều đọng lại trong con mắt nhắm của Văn Thành Lê cũng được hội xem như tái khẳng định vai trò của văn học thiếu nhi trong cuộc sống hôm nay. 

Đã đến lúc văn học thiếu nhi không còn mặc định "chiếu dưới" trong đời sống văn học. Cần có một đội ngũ lý luận phê bình thường xuyên và liên tục đồng hành văn học thiếu nhi để phát triển dòng văn học đặc thù này.

Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM Nguyễn Ngọc Hồi (trái) và Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM Trịnh Bích Ngân trao giải thưởng Văn học dịch cho dịch giả Hương Châu - Ảnh: LINH ĐOAN

Mảng văn xuôi trao cho tiểu thuyết Trùng khơi nghe sóng của tác giả trẻ Trương Anh Quốc. Đây được xem là tiểu thuyết đầu tiên của Việt Nam lấy bối cảnh chính là một giàn khoan, bởi tác giả có những trải nghiệm thực tế và sử dụng ngòi bút rất linh hoạt.

Giải thưởng văn học trẻ là hạng mục hội chăm chút nhất trong suốt nhiệm kỳ vừa qua, nhằm phát hiện và bồi dưỡng lực lượng kế cận, trao cho tác giả Giai Du sinh năm 2001 tại An Giang, đang học thạc sĩ tại TP.HCM. Lân tinh là tác phẩm thứ ba của Giai Du sau Chiều chiều quạ nói với diều và Kiện trời.

Khác với những cây bút cùng thế hệ thích viết những đề tài cuộc sống hiện đại, về công nghệ, Lân tinh của Giai Du đi vào những phong tục, tập quán, lễ hội... hình thành nên đời sống người dân Nam Bộ. Chính màu sắc khá riêng đó khiến Giai Du được chờ đợi sẽ có thêm những đột phá trong thời gian tới.