Sáng 19-3, tại TP.HCM, Hội Nhà văn TP.HCM đã tổ chức chương trình giao lưu, ra mắt tiểu thuyết "Vọng âm" của nhà văn Nguyễn Thu Hà. Chương trình thu hút sự tham dự của đông đảo nhà văn, nhà thơ, giới phê bình cùng các cơ quan báo chí.

Tham dự có nghệ sĩ Lê Nguyên Hiều – Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Múa TP. HCM, thường trực Liên hiệp các Hội VHNT TP. HCM; nhà văn Trầm Hương – Phó Chủ tịch Hội; nhà văn Bùi Anh Tấn – Phó Chủ tịch Hội kiêm Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ TP.HCM. Chương trình do nhà thơ Lê Thiếu Nhơn điều phối.

Nhà thơ, nhà LLPB Lê Thiếu Nhơn - người điều phối chương trình: "Hôm nay các MC của Hội đều bị viêm họng đột xuất nên tôi phải đứng đây"

Một tiểu thuyết “nặng ký” về đề tài chiến tranh

Vọng âm là cuốn tiểu thuyết được nhà văn Nguyễn Thu Hà hoàn thiện trong vòng hai năm, lấy cảm hứng từ cuộc đời thật của Anh hùng Lực lượng vũ trang Võ Văn Em, với nhân vật trung tâm Tám Thu – một chiến sĩ an ninh nội đô hoạt động trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ.

Tác phẩm tái hiện một giai đoạn lịch sử đầy biến động, từ chính trường Sài Gòn năm 1966 đến những nhà tù khét tiếng như Chí Hòa, Côn Đảo. Qua đó, số phận con người được đặt trong những thử thách khắc nghiệt, nơi ranh giới giữa sống – chết, trung thành – phản bội luôn mong manh.

Trong phát biểu tại chương trình, nhà văn Nguyễn Thu Hà chia sẻ cơ duyên đến với cuốn sách, đồng thời bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đối với thế hệ cha anh đã hy sinh trong chiến tranh – một động lực thôi thúc chị dấn thân vào đề tài này.

Nhà văn Nguyễn Thu Hà, tác giả tiểu thuyết "Vọng âm".

Những tham luận có chiều sâu

Mở đầu chương trình, nhà văn Phan Đình Minh đã mang đến một tham luận có tên “Không chỉ vọng âm… họ còn bằng xương bằng thịt” giàu cảm xúc, trong đó nhấn mạnh: “Có những cuốn tiểu thuyết khép lại ở trang cuối, nhưng câu chuyện thì không khép. Vọng âm là cuốn sách như thế”. Anh đánh giá cao khả năng tái hiện lịch sử thông qua những chi tiết sống động, đặc biệt là hành trình đầy bi kịch của nhân vật Tám Thu – “thước đo của lòng trung kiên” qua tám năm rưỡi tù đày.

Với tham luận “Vọng âm – một tiểu thuyết dày công tư duy và lao động quá khứ”, nhà văn An Bình Minh tiếp tục nhìn nhận Vọng âm từ góc độ công phu tư liệu và lao động nghệ thuật: “Cuốn tiểu thuyết không chỉ đứng vững bằng cảm hứng mà còn ở một nền tư liệu dày dặn… như cùng sống và bước đi trên nền gạch của thời cuộc”. Nhà văn đặc biệt nhấn mạnh đến quá trình dấn thân của tác giả – từ việc tiếp cận nhân chứng sống đến khảo sát thực địa – để tạo nên độ tin cậy và chiều sâu cho tác phẩm.

Những ý kiến đa chiều, thẳng thắn

Không khí buổi giao lưu trở nên sôi nổi hơn với phần góp ý của nhà văn Lại Văn Long. Anh ghi nhận những điểm mạnh của tác phẩm như việc tái hiện khá trung thực một sự kiện lịch sử, nhiều chi tiết giàu tính nhân văn, đặc biệt là những trang viết về thân phận gia đình người chiến sĩ.

Tuy nhiên, anh cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế, như cách dùng từ “hắn” cho nhân vật chính gây phản cảm, một số chi tiết hư cấu chưa thật thuyết phục, hoặc có thể gây hiểu nhầm về những nhân vật lịch sử cụ thể.

Những góp ý này đã tạo nên phần trao đổi khá trực diện. Nhà văn Nguyễn Thu Hà có những phản hồi, song cũng bộc lộ phần nào cảm xúc cá nhân. Sau đó, TS, nhà phê bình Hà Thanh Vân đã có những ý kiến chuyên môn sắc sảo, lên tiếng ủng hộ các ý kiến phản biện. Đặc biệt, chị lưu ý cách hiểu đúng về thể loại tác phẩm và tính chuẩn xác trong ngôn ngữ xưng hô, một yếu tố quan trọng đối với tiểu thuyết hiện thực.

Ở chiều ngược lại, nhà văn Nguyễn Minh Ngọc, PGS-TS Bùi Thanh Truyền và nhà thơ Phan Hoàng thiên về cảm nhận tích cực, đánh giá cao sự dũng cảm của tác giả khi tiếp cận đề tài chiến tranh – một lĩnh vực vốn đã có nhiều “đỉnh cao” từ các thế hệ đi trước.

Góc nhìn từ Hội Nhà văn TP. HCM và dư luận

Phát biểu cuối chương trình, nhà văn Bùi Anh Tấn chia sẻ một nhận xét đáng chú ý: anh có đọc và đánh giá cao thơ Nguyễn Thu Hà, nhưng cho rằng với văn xuôi, cụ thể là ở thể loại tiểu thuyết, tác giả vẫn cần tiếp tục nỗ lực để đạt độ chín và có các tác phẩm thành công hơn trong thời gian tới.

Nhà văn Bùi Anh Tấn - Phó Chủ tịch Hội Nhà văn TP. HCM: "Tôi đã đọc thơ Nguyễn Thu Hà và nhận thấy thơ của chị hay..."

Nhà văn Trầm Hương thay mặt Hội Nhà văn TP.HCM phát biểu tổng kết, ghi nhận nỗ lực của tác giả cũng như không khí trao đổi thẳng thắn, cởi mở của buổi giao lưu.

Nhà văn Trầm Hương - Phó Chủ tịch Hội Nhà văn TP. HCM - phát biểu kết luận buổi giao lưu.

Có thể nói, buổi ra mắt Vọng âm không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu một cuốn sách, mà còn là một diễn đàn trao đổi nghề nghiệp, nơi các ý kiến khen – chê cùng tồn tại, bổ sung cho nhau.

Như chính tên gọi của tác phẩm, những “vọng âm” của lịch sử không chỉ vang lên trong trang sách, mà còn ngân lên trong những tranh luận về cách viết, về trách nhiệm của người cầm bút trước quá khứ.

Và có lẽ, điều đáng quý nhất của một buổi ra mắt sách như thế, chính là việc nó khơi mở thêm những suy nghĩ – không chỉ về một tác phẩm cụ thể, mà về con đường văn học hôm nay khi đối diện với lịch sử.
 

MỘT SỐ HÌNH ẢNH BUỔI RA MẮT SÁCH 'VỌNG ÂM'

Anh hùng LLVT Võ Văn Em - nguyên mẫu nhân vật Tám Thu chia sẻ cảm nhận...

Bài: NGUYÊN HÙNG

Ảnh: Nguyên Hùng – Đậu Thanh Sơn