Ông Nguyễn Phước Lộc, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP HCM, đánh trống khai mạc "Ngày thơ Việt Nam 2025" tại TPHCM.

Nhà văn BÍCH NGÂN

(Phát biểu khai mạc Ngày thơ 2025 tại TP. Hồ Chí Minh)

Nhà văn Trịnh Bích Ngân, Ủy viên Ban thường vụ Hội Nhà văn Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn TP. HCM

Lấy cảm hứng từ bài thơ “Nguyên Tiêu” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ngày Thơ Việt Nam đã ra đời cách đây 23 năm. Cứ mỗi dịp Rằm Tháng giêng, người Việt Nam thêm thân thuộc và thêm gắn bó với lễ hội thi ca được tổ chức khắp các địa phương trên cả nước.

Tại TP. HCM, Ngày Thơ Việt Nam được Thành ủy và UBND TP. HCM đưa vào chuỗi sự kiện các ngày lễ lớn của thành phố, càng khẳng định tình yêu thi ca và sức sống thi ca ở thành phố Hồ Chí Minh, một đô thị phương Nam có vị trí và tầm vóc đặc biệt của cả nước.

Ngày Thơ Việt Nam năm nay, Hội Nhà văn TP. HCM chọn chủ đề “Bài ca thống nhất” để đánh dấu 50 năm non sông liền một dải. Còn nhớ, 50 trước, vui mừng ngày thống nhất đất nước, nhà thơ Chế Lan Viên như đã reo lên “... Ôi năm nào nửa vầng trăng anh cách trở nửa trăng em/Đến sông núi cũng chia làm hai nửa/Nay Tổ quốc đã rằm. Cơn hội ngộ/ Người đoàn viên mà dân tộc cũng đoàn viên” (trích bài thơ “Ngày Vĩ đại”)

Nửa thế kỷ xây dựng và kiến thiết TP. HCM, chúng ta không chỉ chứng kiến sự hiện diện của những công trình hiện đại phục vụ dân sinh, mà còn minh chứng phẩm chất con người trong một thời đại văn minh với cầu thụ hưởng đồng thời còn góp phần chăm bồi các giá trị văn hóa mà văn học nghệ thuật giữ vai trò quan trọng, trong đó thi ca luôn có vị trí đặc biệt.  

“Bài ca thống nhất” là một cột mốc để chúng ta nhìn lại và tôn vinh thi ca Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh trong cội nguồn thi ca Việt Nam, trong đó có dòng chảy cuồn cuộn phù sa của thi ca phương Nam. Bởi lẽ, thi ca đã đồng hành chiều dài mở mang bờ cõi của cha ông chúng ta. Đất đai khẩn hoang đến đâu thì thi ca xuất hiện ở đó. Từ Tao đàn Chiêu Anh Các của Mạc Thiên Tứ đến “Gia Định tam gia” với Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định và Ngô Nhân Tịnh.

Mọi biến động lịch sử đều có sự dự phần của thi ca. Mỗi nhà thơ đều tuân theo mệnh lệnh từ trái tim mình, là sẻ chia vui buồn cùng mỗi thăng trầm của thời cuộc, của đời sống xã hội và của dân tộc.

Sau “Lục Vân Tiên” của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu, lại có “Chiêu hồn dân ruộng” của nhà thơ Nguyễn Quang Diêu. Và khi, nhà thơ Đông Hồ mở Trí Đức học xá để truyền bá chữ quốc ngữ, thì các nhà thơ Huỳnh Văn Nghệ, Bảo Định Giang, Viễn Phương cất lên tiếng nói chống thực dân Pháp. Và trong cuộc đấu tranh chống Mỹ cứu nước, nhiều bóng dáng nhà thơ đã đứng ngang tầm chiến lũy như nhà thơ Hoài Vũ, nhà thơ Lê Anh Xuân, nhà thơ Trần Quang Long, nhà thơ Chim Trắng, nhà thơ Diệp Minh Tuyền…

Trong nhịp sống hòa bình, thi ca tiếp tục làm chỗ dựa tinh thần không chỉ cho người sáng tạo nên thi ca mà còn cho cộng đồng, cho người dân Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh. Những câu thơ từ lực lượng thanh niên xung phong, những câu thơ từ giảng đường đại học, từ bệnh viện, những câu thơ từ đồng lúa, nhà máy, xí nghiệp…Thơ ca góp phần khơi dậy vẻ đẹp từ giọt sương, từ đốm nắng, từ dòng kênh, từ góc phố, từ mỗi buồn vui được mất; thơ ca âm thầm góp phần nhen lên, thắp lên ngọn lửa tin yêu nơi con người.

Sự sáng tạo lặng lẽ và bền bỉ của các nhà thơ từng ngày, từng ngày đã góp phần hun đúc sự hào hiệp, lòng nhân ái và nuôi dưỡng nghĩa tình cho thành phố năng động của chúng ta.

Ngày Thơ Việt Nam là một lễ hội thi ca không dành riêng cho những người cầm bút. Ngày Thơ Việt Nam là một lễ hội thi ca dành cho tất cả mọi người. Đây còn chính là một lễ hội văn hóa dành cho tất cả những ai biết yêu đẹp, yêu thơ ca và biết trân quý nâng niu những rung động trìu mến của người sáng tạo và của công chúng thưởng ngoạn.

Thi ca còn có giá trị cảm hóa và xóa nhòa những khác biệt sang hèn. Thi ca nối gần những khoảng cách xa lạ. Thi ca gắn kết trái tim với trái tim, để mỗi con người cảm nhận đầy đủ hơi ấm của tổ tiên và hương sắc của mùa xuân vẫn đâm chồi nảy lộc nơi tâm hồn mình.

Thay mặt Ban chấp hành Hội Nhà văn TP. HCM, tôi xin tuyên bố khai mạc Ngày Thơ Việt Nam 2025 với chủ đề “Bài ca thống nhất”.

Sài Gòn - TP. Hồ Chí Minh 12/2 (Rằm tháng Giêng, 2025)

MỘT SỐ HÌNH ẢNH NGÀY THƠ VIỆT NAM 2025 TẠI TP. HỒ CHÍ MINH

• Ông Nguyễn Văn Nên, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP. HCM cùng các lãnh đạo Thành phố tham dự Ngày thơ tại 81, Trần Quốc Thảo, Quận 3
   

• Giao lưu và trình diễn thơ nhạc
   

• Trao giải Cuộc thi thơ "Nhân nghĩa đất phương Nam" lần 2
   

• Giao lưu những tác giả có tác phẩm được giảng dạy trong nhà trường
   

• Hội diễn thơ nhạc và trao giải khối Câu lạc bộ 
   

Ảnh: Nguyễn Hoàng & N.H