Bến phà Lục Nam mùa xuân hơn ba mươi năm trước - năm 1994 với tôi là một bước ngoặt lớn của đời người. Có nằm mơ tôi cũng không nghĩ rằng mình đã trở thành một người lính trong tiểu đội tân binh của Trung đoàn 421 - Sư đoàn 306 - Binh đoàn Hương Giang anh hùng thấm đẫm chiến công...

Nhà văn Phùng Văn Khai

Xuân như rơi trên vai đám lính thôn quê vùng xứ nhãn nhiều cậu còn đôi má măng tơ núm đồng tiền bèn lẽn trên sóng nước Lục Nam trong xanh mấy cô thôn nữ chỉ trỏ xì xào. Mùa xuân ấy, cánh tân bình chúng tôi không chỉ “thử lửa” với hầm hào đá ong đồi dốc, những đêm báo động miên man mò súng dưới ao cá Trung đoàn mà còn tươi tắn nụ hoa cười trên trang báo tường, báo liếp thơ phú, truyện vui, xã luận nào có kém gì. Vật chất khi đó khó khăn lắm. Thú thật là ngày ấy chúng tôi còn chưa được ăn no. Khao khát từng tảng cháy dưới đáy chảo gang vàng ruộm nóng hôi hổi mà cánh hậu cần cứ như trêu ngươi bày ra trước mặt. Cơ mà sức vóc đôi mươi đồng đội ơi đừng trách bọn mình đã nhiều lần “thó” trộm “cháy chăn nuôi” giấu trong vạt áo binh nhì cỏ úa còn bỏng thịt da đến bây giờ.

Mùa xuân lính tráng chúng tôi quần quật kín mít lịch trình huấn luyện từ kẻng báo thức 5 giờ sáng tới kẻng báo ngủ 9 giờ tối vang lên cũng là lúc mặc kệ đất trời mưa xuân gió bụi ngoại trừ đồng đội trong phiên gác còn tất thảy ngáy pho pho không vẫy tai để ngày mai lại bắt đầu vòng quay lính tráng. Trong giấc mơ xuân là những cánh thư xuân cô bạn gái làng cùng học hôm tiễn đám trai làng nhập ngũ đã mạnh bạo ôm xiết từng người trong sắc hoa tươi thắm nơi Ủy ban xã đưa tiễn tân binh. Những câu chuyện từ làng quê xóm mạc chúng tôi đưa lên tờ báo xuân của Trung đoàn thêm mắm dặm muối cũng hương hoa lắm. Các thủ trưởng Trung đoàn đều là cánh lính chiến dày dặn trận mạc khuôn mặt ai nấy tươi tắn khác thường chỉ trỏ bình phẩm không ngớt gật gù từ những câu chuyện của chúng tôi.

Bao nhiêu năm tháng trôi qua là bấy nhiêu mùa xuân đậu lên vai người chiến sĩ. Khi trở thành phóng viên Truyền hình Quân đội nhân dân tôi nhiều lần đi công tác Trường Sa những ngày giáp Tết đều thấy mùa xuân dường như đến sớm hơn với người lính đảo Trường Sa. Thập kỷ 90 của thế kỷ trước, đầu những năm 2000, dù đất nước còn nhiều khó khăn thiếu thốn thì tấm lòng của đất liền với Trường Sa vẫn luôn đầy đặn, trọn nghĩa vẹn tình. Từ câu hát lời ru đất liền đến với đảo xa nghìn trùng sóng vỗ trong tà áo dài mềm như nước như trăng, chiếc áo bà ba tím biếc như câu hò miệt vườn Cửu Long giang tóc dài bay trong gió cũng là nguyện vọng của cánh lính đảo với các thủ trưởng rằng “chúng em nào dám mơ đến các nữ diễn viên văn công biểu diễn xa vời mà chỉ cần thủ trưởng “giắt lưng” mấy cô thôn nữ áo dài, áo bà ba đi lại trên đảo để chúng em chỉnh mắt chứ mắt chúng em sang vành hết cả rồi” khiến cánh quay phim báo chí cũng phải bật cười.

Đối với cánh lính đảo Trường Sa, văn công ra đảo chính là mùa xuân của người chiến sĩ. Trên mỗi vách phòng ở, hầm công sự, thậm chí vườn rau xanh, các chiến sĩ đều dán ảnh các cô văn công, diễn viên được cắt ra từ những trang họa báo. Thì đã làm sao? Bởi mùa xuân đến trước tiên là ở trong lòng người mở rộng, khao khát đâm chồi nảy lộc, thì cánh nam nhân ngắm nghía mỹ nhân cũng là lẽ thường tình mà đất trời tạo hóa đã sắp xếp từ khi có loài người. Người chiến sĩ ta trong đó có người lính Trường Sa đêm ngày canh đảo đều luôn hướng về nguồn cội, về tổ tiên, về cha mẹ và nhất là về người yêu dấu của mình. Người yêu trong trái tim người chiến sĩ luôn là mùa xuân đến sớm luôn mãi mãi ở lại trong tim.

Trong một chuyến công tác đến các đồn biên phòng phía Bắc thuộc tỉnh Lạng Sơn, tôi bỗng thấy nhà thơ Nguyễn Hữu Quý cứ đứng bần thần mãi bên cậu lính binh nhì trong cái rét gần 0 độ. Người lính đã nói gì với nhà thơ mà mắt anh như có ngấn nước? Phía xa kia, trên vách đá tai mèo dựng đứng thi thoảng vươn ra từng cụm hoa đào run trong rét mướt. Người lính bên cạnh nhà thơ như một chiếc cọc tiêu thẳng đứng cắm xuống góc con đường mòn ôm sát chân cột mốc chủ quyền. Người lính và nhà thơ đã im lặng khá lâu trong hơi sương lạnh đang phà ra mờ mịt. Mãi đến buổi trưa, khi ở trên chiếc u oát dã chiến leo dốc núi, nhà thơ xuất thân lính Trường Sơn mới từ từ kể lại câu chuyện về người chiến sĩ biên phòng dân tộc Nùng đã có đến năm đời (trong đó có hai đời đã hi sinh) kế tiếp nhau bảo vệ biên cương, cột mốc. Từ đời cụ Tổ, tộc Nùng ở nơi đây đã được triều đình nhà Nguyễn giao cho công việc đẽo dựng và trông coi bảy chiếc cột mốc thiêng phân định chủ quyền với nước bạn. Bất kể mưa lốc, bão gió, núi lở, đá lăn, lũ quét, động rừng, từ trên trăm năm trước, những cột mốc chủ quyền vẫn còn đó bền bỉ, kiên gan, vững trãi như trái tim của tộc Nùng cùng các dân tộc trao truyền cho con cháu đến hôm nay. Nhà thơ Nguyễn Hữu Quý rưng rưng cầm cành đào nhỏ mà cậu chiến sĩ người Nùng đã trèo lên tận vách đá tai mèo cao nhất hái tặng cho anh. Nhà thơ đã có những vần thơ thật hay về mùa xuân xứ Lạng và người chiến sĩ biên phòng không chỉ trong chuyến công tác năm đó mà thơ Tết hàng năm đều thấy sắc vóc, hình ảnh hoa đào xứ Lạng trong mỗi vần thơ của anh.

Mùa xuân của người chiến sĩ là mùa xuân đến từ bên trong như mỗi mầm cây đều bắt nguồn từ mạch đất. Người chiến sĩ của chúng ta, từ những ngày đầu non trẻ đã đều như những mầm cây được đất mẹ ươm trồng. Người chiến sĩ đều trưởng thành từ cội rễ, từ nghĩa nhân tiên tổ trao truyền. Mùa xuân của người chiến sĩ trong dấu mốc 50 năm Đại thắng mùa Xuân thống nhất đất nước cũng đến từ bên trong, đến từ trí tuệ và máu xương của lớp lớp cha anh vùng lên phá xích xiềng theo Đảng, theo Bác Hồ giành độc lập, thực hành các cuộc kháng chiến gian khổ, kiến quốc gian lao cho đến ngày núi sông liền một dải, Nam - Bắc sum họp một nhà. Dấu mốc 50 năm kể từ ngày thống nhất, đôi vai và khối óc người chiến sĩ, trái tim và nhịp đập của người lính cụ Hồ càng mạnh mẽ hơn, trưởng thành hơn với những thành tựu trong đất nước từng ngày nở hoa xuân.

Những đoàn quân nối nhau sắc vóc tươi tắn như hoa trên nền nhạc hùng tráng nơi thành phố mang tên Hồ Chí Minh vĩ đại, Thủ đô Hà Nội - Thủ đô của phẩm giá hòa bình trong các ngày đại lễ đã cho ta cảm nhận mùa xuân đến không phải từ dấu mốc thời gian mà chính là từ sâu thẳm lòng người mở rộng đón mừng thành tựu lớn lao của đất nước chúng ta. Mùa xuân từ người chiến sĩ trong đôi mắt em thơ mẹ bế bàn tay tý hon vẫy vẫy lá cờ trong nắng gió tươi xanh. Mùa xuân ùa trên tháp pháo lòng súng thép vươn cao bất tận lồng lộng mây trời. Mùa xuân hiện rõ trên sóng nước biển xanh lừng lững tháp tàu ngầm tăm tắp hàng quân phục trắng tinh tươm nắng mới. Mùa xuân vút bay khi đội ta xuất kích làm chủ bầu trời của ta, đất nước dài rộng của chúng ta. Mùa xuân đậu lên những mái đầu phơ trắng ngực áo lấp lánh huân chương đỏ như sắc hoa đào. Mùa xuân ơi! Với đất nước Việt Nam yêu quý, với người chiến sĩ hôm nay mùa xuân luôn ở mãi trong tim.

Người chiến sĩ của chúng ta chính là mùa xuân đất nước. Mùa xuân từ người chiến sĩ mãi bình dị, thảo thơm, cầm nắm được, luôn ở ngay trong mỗi góc phố, đường làng, mỗi việc làm có tên và không tên, đã có người chiến sĩ thời bình hôm nay đã hi sinh tính mạng của mình vì Tổ quốc.

Đẹp thay Tổ quốc ta! Vĩ đại thay nhân dân ta! Hạnh phúc thay người chiến sĩ chúng ta đã được nhân dân và Tổ quốc sinh ra, nuôi dưỡng và rèn luyện, chăm sóc và tin tưởng để người chiến sĩ góp phần mang lại những mùa xuân cho đất nước, cho nhân dân. Mãi mãi ở thật gần, một ngôi sao, ngàn vạn ngôi sao chính là trái tim người chiến sĩ chung nhịp đập với nhân dân, Tổ quốc.

Mùa xuân từ người chiến sĩ mãi vững vàng, là tường đồng vách sắt, là hoa thơm trái ngọt, là phù sa tươi mát đắp bồi ngàn vạn cánh hoa xuân.

Phùng Văn Khai