Đặng Nguyệt Anh, sinh 1948 tại Nam Định, Việt nam. Tốt nghiệp ĐHSP khoa Ngữ văn. Kháng chiến chống Mỹ, vào chiến trường 4 năm. Sau giải phóng dạy văn ở trung học Marie-curie, TPHCM. Đã in 14 tập thơ. Tập thơ Trái tim không biết quỳ, được NXB Ukiyoto, Bắc Mỹ phát hành trên toàn cầu, với 4 thứ tiếng: Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha.

- Thưa nhà thơ đáng kính, hãy cho độc giả của chúng tôi biết nhà thơ nghĩ gì về đại dịch, và tương lai của Văn học sau đại dịch? 

- Đại dịch là thảm họa của toàn nhân loại. Nó tàn phá mọi mặt của đời sống xã hội. Đặc biệt nó cướp đi hàng triệu sinh linh! Nó là kẻ thù vô hình mà vô cùng hiểm độc. Nó để lại những di chứng khó khắc phục trên cơ thể con người. Đại dịch cướp đi của chúng ta nhiều nhà văn, nhà thơ! Văn học cũng sẽ phục hồi, nhưng phải chờ đợi thời gian.

- Hãy chia sẻ về điều tốt cũng như điều chưa tốt của nền văn học hiện tại? Ai là người chiến thắng hôm nay?  

- Điều tốt và chưa tốt của văn học hiện tại. Hầu hết những người cầm bút hôm nay được tự do sáng tạo. Họ cũng được trang bị kiến thức văn hóa và khoa học căn bản. Nhưng phần lớn họ dựa vào sách vở và những thông tin trên mạng. Họ ít được trải nghiệm thực tế cuộc sống về mọi mặt, vì vậy tác phẩm của họ ít vốn sống. Tất nhiên, chiến thắng thuộc về những người trẻ:  Họ thông minh, sáng tạo, năng động, nhạy bén, tiên phong, dũng cảm.

- Bà lấy nguồn cảm hứng từ đâu?

- Nguồn cảm hứng chính là cuộc sống cộng với sách vở. Đó là kho kiến thức vô tận không bao giờ khai thác hết.

- Đời sống bao gồm hiện tại, quá khứ, và cả tương lai: có lịch sử,văn hóa, truyền thống, phong tục tập quán, thuần phong mỹ tục và những cái rất giản dị hàng ngày. Không những của dân tộc mình, mà còn của nhân loại. Cùng với sách vở- người bạn thủy chung, người thầy vĩ đại nhất. Mỗi cuốn sách mở ra một chân trời. “Nếu tôi có quyền thế, tôi sẽ đem sách mà gieo rắc khắp mặt địa cầu như người ta gieo lúa trên luống cày” (Man Horace). Những cuốn sách quý cho tôi dạt dào cảm xúc.

- Mọi người có còn đọc sách nữa hay không?

- Hiện tại, mọi người vẫn còn đọc sách. Nhưng đang có cuộc cạnh tranh giữa sách điện tử và sách in (truyền thống). Phần lớn giới trẻ đã chuyển sang dùng sách điện tử.

- Bà đã xuất bản được bao nhiêu cuốn sách cho đến thời điểm này? Và làm thế nào để bạn đọc thế giới tiếp cận thơ của bà?  

 - Cho tới thời điểm hiện tại, tôi đã xuất bản được 13 tập thơ in trong nước, và một tập thơ in ở nước ngoài. Do NXB Ukiyoto Bắc mỹ phát hành với tựa đề “Trái tim không biết quỳ” song ngữ Anh-Việt, phát hành toàn cầu tháng 1 năm 2023. Và sau đó đã dịch thêm 3 ngôn ngữ nữa là Pháp, Đức, Tây ban nha, cũng phát hành toàn cầu.

Muốn bạn đọc thế giới tiếp cận được thơ của mình, tốt nhất là phải quảng cáo, giới thiệu thơ,in thơ ở nước ngoài. Trân trọng cảm ơn các bạn trong và ngoài nước đã làm cây cầu kết nối để thơ của tôi và một số tác giả Việt Nam đến được với độc giả thế giới.

- Bà có nghĩ rằng số phận của mình đã được định đoạt bởi Chúa, hoặc đấng tối cao nào đó, hay mình có thể thay đổi số phận theo ý chí của mình?

- Mỗi người sinh ra đều có số- số trời! Vì vậy ở Việt Nam (cả Trung Quốc) có môn Số Tử Vi.

Nhưng con người phải sống tích cực, không thể phụ thuộc, ỉ y vào số phận. Nếu cứ ngồi chờ thì kết quả sẽ là số “0”. Mà phải bằng ý chí, nghị lực kiên cường để thay đổi số phận. “Hãy nắm lấy định mệnh của mình trong cơn bão tố!”.

Đại thi hào Nguyễn Du trong Truyện Kiều nổi tiếng cũng viết: “Xưa nay nhân định thắng Thiên cũng nhiều”. Đó là một niềm tin sắt đá.

- Tôn giáo cũng đang gây ra những cuộc xung đột, chiến tranh- một số người nêu ý kiến như vậy. Bà có quan điểm về vấn đề này thế nào?

- Tôn Giáo từng có những cuộc Thánh chiến tang thương và đẫm máu. Hiện nay, Ki Tô giáo, tức Cơ Đốc Giáo là tôn giáo có số lượng tín đồ lớn, chiếm 1/3 dân số toàn cầu (Theo thống kê của “Time Almanach 2001). Do Thái giáo, Hồi Giáo cũng là những thế lực đáng chú ý. Còn phải kể đến Giáo Hội Vatican, là Giáo hội giàu nhất thế giới hiện nay, tài sản hàng ngàn tỷ Mỹ kim. Nhân loại vẫn phải lo lắng về những mâu thuẫn giữa các tôn giáo trong tương lai!

- Tiền có mang lại hạnh phúc?

- Tiền mới là điều kiện cần nhưng chưa đủ để con người có hạnh phúc. Con người Phải được sống trong môi trường trong sạch, lành mạnh của tự nhiên và xã hội.  Trong tình cảm ấm áp, yêu thương và chia sẻ của cộng đồng. Người ta có thể thiếu một chút, đói một chút, rét một chút, nhưng sẽ cảm thấy rất hạnh phút nếu được sự yêu thương, chăm sóc của những người xung quanh.  Và cũng muốn được chia sẻ trở lại với mọi người: “Mình vì mọi người”

- Sách điện tử hay sách in, loại nào được chuộng trong tương lai?  

- Trước mắt, hai loại sách này còn đang giằng co nhau. Nhưng đối với những nước tiên tiến, khoa học công nghệ phát triển mạnh thì sách điện tử sớm chiếm được ưu thế. Tương lai xa hơn thì sách điện tử được chuộng hơn. Với những nước kém phát triển thì sách in vẫn còn phải lưu dùng.

- Bà nghĩ gì về năm công nghệ? Liệu chúng ta có biến mất tăm tích trong các thiết bị như điện thoại thông minh, máy tính không? 

- Năm công nghệ, con người không biến mất tăm tích trong các thiết bị như điện thoại thông minh và máy tính. Nhưng nó đã cuốn hút quá nhiều thời gian vật chất của con người, thậm chí có người mất 8- 9/10 thời gian trong ngày ôm điện thoại di động, say điện thoại, nghiền điện thoại, làm tiêu hao rất nhiều thì giờ và sức lực. Đôi khi chểnh mảng công việc, có lúc quên công việc, nhất là giới trẻ quá đam mê.

Tất nhiên ích lợi của nó là rất to lớn. Cũng cần phải đề phòng tội phạm công nghệ -l ừa đảo.

- Về vấn đề môi trường, liệu tiến bộ công nghệ và con người có phải chịu trách nhiệm cho những thảm họa môi trường? Tại sao?  

- Về môi trường, tất nhiên con người phải chịu trách nhiệm chính về những thảm họa môi trường, vì tất cả do con người gây ra. Đốt rừng, phá rừng, ngăn chặn những dòng chảy tự nhiên để làm thủy điện, thủy lợi… Và lượng rác thải khủng khiếp mỗi ngày trên khắp hành tinh…Rồi các nhà máy thải chất độc hại ra môi trường, khói bụi làm ô niễm tầng ô zon. Cộng với khói bụi giao thông. Con người có khi cảm thấy nghẹt thở. Con người phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về những hành vi phá hoại môi trường của mình. Phải có những biện pháp cấp bách để cứu hành tinh xanh của chúng ta!

- Điều ước của bà cho năm 2023? 

- Tôi ước có một nhân loại hòa bình! Mọi quốc gia, mọi dân tộc, mọi tôn giáo đều bình đẳng, đoàn kết,  sống trong yêu thương và tha thứ, chia sẻ. Không oán gét hận thù. Đừng bao giờ xảy ra xung đột vũ trang.. .Tích cực phòng chống dịch bệnh, không để thảm họa tái diễn như covid 19.

Nguồn: Dang Nguyet Anh: “The main source of inspiration is life and books… Life includes the present, the past, and the future”