Sự ra đi của nhà thơ Phạm Thiên Thư khiến nhiều khán giả tiếc thương. Ông là tác giả những bài thơ được Phạm Duy phổ nhạc thành các ca khúc nổi tiếng như Ngày xưa Hoàng Thị, Đưa em tìm động hoa vàng, Em lễ chùa này...

Nhà thơ Phạm Thiên Thư (trái) và nhạc sĩ Phạm Anh Cường - tác giả Tìm lại người xưa. Ảnh Tiểu Vũ

Có thể nói, bài Ngày xưa Hoàng Thị mang đậm dấu ấn nhất của nhà thơ Phạm Thiên Thư. Bài thơ bắt nguồn từ một mối tình học trò, với hình ảnh người con gái tên Ngọ đi trước và chàng trai lặng lẽ theo sau trên đường tan trường. 

Nhà thơ Phạm Thiên Thư qua hồi ức của nhà báo

Nhà báo Tiểu Vũ kể: "Lần đầu tôi gặp trực tiếp nhà thơ Phạm Thiên Thư là khoảng năm 2011. Khi đó, tôi cùng đạo diễn, nhạc sĩ Phạm Anh Cường muốn tổ chức một chương trình đêm nhạc họ Phạm, nhằm giới thiệu tác phẩm của những nhà thơ, nhạc sĩ nổi tiếng mang họ Phạm như Phạm Duy, Phạm Tuyên, Phạm Minh Tuấn và nhiều tên tuổi khác".

"Chúng tôi tìm đến Café Hoa Vàng, số Y1B đường Hồng Lĩnh, phường 15, quận 10, TP.HCM (cũ), trong khu cư xá Bắc Hải. Đó là một quán nhỏ của gia đình ông. Trước quán có giàn hoa vàng rất đẹp. Tên quán cũng gợi nhớ đến Đưa em tìm động hoa vàng, bài thơ nổi tiếng của ông, sau này được nhạc sĩ Phạm Duy phổ thành ca khúc quen thuộc với nhiều thế hệ. Hằng ngày, nhà thơ Phạm Thiên Thư vẫn ra quán ngồi tiếp khách, gặp bạn bè, trò chuyện văn chương. Khi tôi và nhạc sĩ Phạm Anh Cường đến, chúng tôi giới thiệu mình là người họ Phạm, xem ông như bậc cha chú trong dòng họ và trân trọng mời ông tham gia chương trình. Ông vui vẻ nhận lời. Cách nói chuyện của ông nhẹ nhàng, bình dân, không có khoảng cách của một người nổi tiếng", nhà báo Tiểu Vũ nhớ lại.

Nhà báo Tiểu Vũ (phải) có nhiều kỷ niệm với nhà thơ Phạm Thiên Thư. Ảnh Tiểu Vũ cung cấp

Đêm nhạc họ Phạm lần đầu sau đó được tổ chức. Nhà thơ Phạm Thiên Thư ngồi ở hàng ghế danh dự cùng các tên tuổi lớn như Phạm Duy, Phạm Tuyên, Phạm Minh Tuấn. Với những người họ Phạm có mặt hôm đó, sự hiện diện của ông là một niềm tự hào.

Trong chương trình, ca khúc Đưa em tìm động hoa vàng vang lên qua tiếng hát của ca sĩ Duy Quang, con trai nhạc sĩ Phạm Duy. Lúc đó, Duy Quang vẫn còn sống. Nhà thơ Phạm Thiên Thư xúc động khi nghe bài thơ của mình trở lại trong một không gian đầy tình thân.

Nhà báo Tiểu Vũ chia sẻ tiếp: "Sau đêm nhạc, hầu như mỗi tuần chúng tôi đều ghé thăm ông. Những buổi trò chuyện thường đi từ thơ ca đến triết lý Phật giáo, từ văn học dân tộc đến Đoạn trường vô thanh, tập thơ ông viết như một hậu truyện của Truyện Kiều, rồi đến chuỗi Đạo ca thi hóa kinh Phật. Qua lời ông, văn chương không tách khỏi đời sống tinh thần. Thơ với ông là một con đường tìm về sự an nhiên. Những đêm nhạc họ Phạm sau đó, ông đều tham gia với tư cách khách mời". 

Là một nhà thơ nổi tiếng, nhà thơ Phạm Thiên Thư vẫn đến rất giản dị, gần gũi và lặng lẽ. Năm 2014, nhạc sĩ Phạm Anh Cường qua đời, chương trình đêm nhạc họ Phạm không còn tiếp tục nữa. 

Nhà báo - nhà thơ Phùng Hiệu kể: "Tôi từng vài lần đến căn nhà của ông, nơi chất đầy sách, tranh và những câu thơ viết tay. Trong những buổi chiều chầm chậm ấy, ông đọc thơ bằng giọng nhỏ nhẹ, thong dong, như kể chuyện đời mình. Trong những lúc như thế, tôi nhận thấy nơi ông có vẻ gì đó như trông như đạo sĩ trong hồn cốt của thi sĩ. Ông sống giữa phố thị mà tâm hồn như đang ở 'động hoa vàng' xa xôi nào đó". 

"Những năm gần đây, sức khỏe ông yếu dần. Tôi và nhà thơ Trần Hữu Dũng thường ngồi uống rượu với người con trai của ông, và hỏi thăm tình hình sức khỏe của ông qua những câu chuyện đời thường. Mỗi lần nghe nói ông còn tỉnh táo, còn nhớ chuyện thơ ca, lòng lại thấy vui. Vậy mà hôm nay, tin ông mất vẫn khiến người yêu văn chương hụt hẫng như vừa tiễn biệt một phần ký ức đẹp của Sài Gòn xưa", nhà báo Phùng Hiệu xúc động.

Tác giả của những bài thơ sống mãi cùng âm nhạc

Nhà thơ Phạm Thiên Thư quê nội ở Thái Bình (cũ), quê ngoại Bắc Ninh. Ông sinh năm 1940 có tên thật là Phạm Kim Long từng đoạt giải nhất văn chương toàn quốc với tác phẩm Hậu Kiều - Đoạn trường vô thanh (năm 1973). Ông là tác giả của khá nhiều bài thơ tình nổi tiếng. Điều tạo nên tên tuổi lớn của ông là nhiều bài thơ được phổ nhạc và được công chúng vô cùng yêu thích như: Ngày xưa Hoàng thị, Đưa em tìm động hoa vàng, còn có Gọi em là đóa hoa sầu, Em lễ chùa này...

Ngoài ra, ông còn có những tác phẩm thấm đượm triết lý và âm hưởng Phật giáo như: Kinh Ngọc (thi hóa kinh Kim Cương); Kinh thơ (thi hóa kinh Pháp cú); Kinh Hiền (thi hóa kinh Hiền Ngu)… cùng 10 đạo ca do nhạc sĩ Phạm Duy sáng tác, dựa trên phần lời do ông chấp bút là tác phẩm đặc biệt trong kho tàng âm nhạc Việt Nam mà ông đã để lại. 

Nhà thơ Phạm Thiên Thư. Ảnh gia đình cung cấp

Nhà thơ Phạm Thiên Thư còn là tác giả của Đoạn trường vô thanh, một hậu Truyện Kiều viết bằng thơ lục bát, với hơn 3.000 câu thơ, từng được trao giải văn chương ở miền Nam trước năm 1975.

Khi vào nhạc Phạm Duy, Ngày xưa Hoàng Thị trở thành câu chuyện tình dễ thương, như nhà báo Tiểu Vũ nhận xét: "Đó là cả một thời tuổi trẻ. Có dáng người con gái ôm cặp đi trước. Có cơn mưa lất phất. Có con đường bụi đỏ. Có một chàng trai thương đến mức thở mạnh cũng không dám. Thơ tình Phạm Thiên Thư buồn mà không bi lụy. Bên dưới mỗi câu thơ tình luôn thấp thoáng cảm thức về kiếp người, về cuộc đời hữu hạn và về những cuộc gặp rồi xa".

Phạm Thiên Thư đã rời cõi tạm, nhưng ca từ và thi ảnh của ông có lẽ vẫn còn ở lại rất lâu. Ở đâu đó, "em tan trường về", hay bóng người lữ khách "đưa em tìm động hoa vàng" vẫn tiếp tục bước qua miền ký ức của bao người yêu thơ nhạc Việt.

Theo thông tin từ gia đình, ông mất lúc 16 giờ 15 ngày 7.5 tại nhà riêng trên đường Hồng Lĩnh, P.Hòa Hưng (TP.HCM). Linh cữu của nhà thơ Phạm Thiên Thư sẽ quàn tại nhà tang lễ chùa Vĩnh Nghiêm (P.Xuân Hòa) và lễ viếng bắt đầu từ ngày 8.5.

Lê Công Sơn

Nguồn: Báo Thanh Niên