Ấn phẩm “Người câm biết nói” tập hợp những truyện ít được biết đến của cố nhà văn Nam Cao, mới đây đã được Nhà xuất bản Hội Nhà văn Việt Nam chính thức ra mắt độc giả. Đây là cuốn sách do nhà nghiên cứu, phê bình Lại Nguyên Ân tổng hợp, thực hiện.

Theo đó, ấn phẩm là tập hợp những  tác phẩm mới tìm thấy theo đặc trưng lối viết của Nam Cao. So với những truyện ngắn đã phổ biến (hầu hết truyện ngắn đăng Tiểu thuyết thứ bảy), các tác phẩm mới tìm lại là truyện (hàm ý truyện vừa, không phải truyện ngắn), có dung lượng khoảng 5.000-7.000 từ hoặc dài hơn, in vừa vặn trong hai tay sách, gọn trong một kỳ; nếu tác phẩm dài hơn sẽ đăng thành vài ba kỳ. Một số tác phẩm mới tìm lại có điểm khác biệt so với các truyện được biết tới nhiều của Nam Cao. Theo nhà nghiên cứu, phê bình Lại Nguyên Ân, truyện mới tìm lại vẫn theo hướng miêu tả phong tục. Song các truyện ngắn được biết nhiều trước đây nhấn vào cảnh ngộ đói khổ, thói tật của con người, các truyện mới tìm lại hướng tới nét tính cách lạ, hay, đáng khen của con người. Theo chia sẻ của nhà nghiên cứu lý luận phê bình Lại Nguyên Ân, Ngòi bút của Nam Cao như không ngại kiểu truyện luận đề, bởi biết thuyết phục bằng những trải nghiệm thực. Ta sẽ thấy rõ điều này qua truyện Áo vải (đăng trên tuần san Truyền bá ngày 29/3/1945). Đặc biệt, ông đánh gia cao các tác phẩm Người câm biết nói đánh giá cao hai tác phẩm Những trẻ khốn nạn (đăng năm 1942) và truyện Áo vải (đăng năm 1945). Những trẻ khốn nạn cho thấy lòng thương vô hạn Nam Cao dành cho những đứa trẻ nhà nghèo. Áo vải bộc lộ cái nhìn thiện cảm đầy trân trọng của Nam Cao đối với “người nhà quê”., Con mèo mắt ngọc là một sáng tác cổ tích đặc sắc, Đảo Hang Cọp (công bố năm 1942), Thám hiểm châu Phi (công bố năm 1942) đều là truyện phiêu lưu. Trong đó Thám hiểm châu Phi kể về câu chuyện có thật về các nhà thám hiểm Anh, Mỹ.

Được biết, đây hầu hết là những tác phẩm mới tìm lại được của nhà văn Nam Cao và từng được đăng tải trên Hoa Mai, Bọ Ngựa, Truyền bá, Nhi đồng họa báo hướng đến độc giả thiếu nhi. Nhà nghiên cứu, phê bình Lại Nguyên Ân cho biết khi sáng tác thể tài ấy, Nam Cao không chỉ mô tả, thể hiện đời sống đương thời ở làng quê mà còn mở rộng khả năng sáng tác sang phạm vi khác: Truyện cổ tích, truyện phiêu lưu, hình sự… Chính vì vậy, ấn phẩm Người câm biết nói hứa hẹn sẽ mang đến cho độc giả những khám phá mới, cách nhìn mới về tài năng kiệt xuất của nhà văn Nam Cao.

Theo Báo Văn Nghệ