TIN TỨC

Khi nhà văn tự vẽ mình

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2022-06-09 06:04:27
mail facebook google pos stwis
172 lượt xem

Sáng nay 8/6/2022, Hội Nhà văn TP.HCM tổ chức ra mắt sách và tọa đàm “Nhà văn nói về nghề”. Buổi sinh hoạt chuyên đề này hứa hẹn sẽ rất hấp dẫn và bổ ích với sự góp mặt của các giáo viên ngữ văn một số trường phổ thông trung học và đại học tại TP.HCM, các nhà văn đoạt giải thưởng văn học thành phố và quốc gia trong thời gian gần đây cùng các khách mời văn chương từ Tiền Giang, Trà Vinh, Đồng Nai… Văn chương Thành phố Hồ Chí Minh xin giới thiệu dưới đây bài viết của PGS.TS Bùi Thanh Truyền, Chủ tịch Hội đồng Lý luận – Phê bình của Hội, về cuốn sách mới này.

BÙI THANH TRUYỀN

So với những nghề khác, nghề văn là một nghề đặc biệt. Đặc biệt ở hoàn cảnh đến với văn chương, ở quan niệm về nghề, ở cách sử dụng phương tiện sản xuất, nguyên vật liệu, cách quan hệ, ứng xử với bạn đọc, cách nuôi dưỡng tình yêu, sức bền để gắn bó với con đường đã chọn,… của từng tác giả. Mỗi nhà văn có một cách suy nghiệm về công việc nên mỗi người là một trường hợp đơn nhất, thú vị. Sự trăm hoa đua nở trong chuyện nghề của văn nhân cũng là lẽ thường tình, dễ hiểu.

Ta vẫn thường gặp những trăn trở, triết lí về nghề của nhà văn gởi gắm trong sáng tác. Đó là lúc cái tôi cá nhân của họ khuất chìm dưới mặt nạ nhân vật, mặt nạ tác giả. Lối hư cấu giúp nghệ sĩ thoải mái thể hiện quan niệm văn chương. Tiểu luận phi hư cấu lại đòi hỏi tác giả trực tiếp bộc lộ bản thân qua những trải nghiệm sống và viết. Sự chân thành từ những đam si, những chuyện người thực việc thực, những vui buồn nghiệp chữ, ý thức cá nhân và trách nhiệm xã hội, lối trải tâm lên chữ là nét riêng thú vị của mỗi bài viết, tạo thành cái duyên, sức hấp dẫn của cuốn sách này.

Chiếu văn thường không có chuyện trẻ già, cũ mới, chỉ có tác phẩm bảo chứng cho vị thế, sức bền của người trong cuộc. Việc chọn những gương mặt ít nhiều tên tuổi để chiết xuất tiếng văn của họ là một bảo chứng cho sự tin cậy của cuốn sách. Trên tinh thần đó, cách bố cục cũng không theo quy luật thời gian, tuổi tác. Chúng tôi cố tình sắp xếp bài viết theo tên tác giả như một cách tổng hòa các quan niệm, cách thế ứng xử với nghề, với chữ, với bạn đọc, với chính bản thân của từng văn sĩ. Hi vọng điều này sẽ góp phần làm nổi bật những tương đồng, dị biệt, chung và riêng trong quan niệm nghệ thuật của văn học hiện đại Việt Nam.

Sự thú vị của cuốn sách còn ở tính đa dạng trong thống nhất của nhiều quan điểm, nhiều thế hệ viết với những môi trường sống, làm việc, vạch xuất phát khi viết văn,... Ta không thấy ở đây cái lối “văn nhân tương khinh” thuở trước. Để thành người viết đúng nghĩa, nhà thơ, nhà văn phải không ngừng học hỏi, mải mê học hỏi từ tiền nhân, từ đồng nghiệp, từ cuộc sống, học trong nước và học bạn bè bốn phương. Cách hiểu, cách hành xử với nghề của nhà văn thể hiện rõ dấu ấn thời đại của một thế hệ biết mình biết người, nghiêm cẩn với nghề, luôn cởi mở, năng động để hoàn thiện, hội nhập. Đó là bản lĩnh của người có “màng lọc”, năng lực thẩm thấu những vang động của đời, có sự kiên trì cùng kĩ năng đãi chữ tìm văn. Đã qua rồi cái thời chỉ viết bằng bản năng và những cảm xúc nhất thời, với văn nhân hôm nay, để có chỗ đứng trong làng văn, ngoài thiên chất nghệ sĩ phải có tư duy khoa học, tính chuyên nghiệp cao để không lẩu hóa, hàng xén hóa tác phẩm của mình. Không sa đà vào lí luận hàn lâm, khô cứng, những đúc kết và gợi mở sống động của người trong cuộc sẽ dễ bám vào trí nhớ, thành kinh nghiệm quý cho người viết văn, học văn.

Cái cách nhà văn chăm bón cho khu vườn sáng tạo của mình, sự tinh tế và dũng cảm nhận ra những thôi thúc từ bên trong, hiện hình nó thành câu chữ cũng nhiều hình nhiều vẻ. Đó là lối tương kính như tân đối với độc giả, là sự gắn bó, trân trọng tiếng Việt, là nỗ lực viết sao cho tiếng mẹ đẻ vừa gần gụi, dễ hiểu vừa mới mẻ, sang quý, là tâm niệm chiêm cảm hiện thực bằng cả tấm lòng, phải trải nghiệm đời sống thật nhiều để câu chữ lên men, là ý hướng dấn thân, bản lĩnh chấp nhận buồn vui, được mất của nghề,… Những trang trải chân thành này sẽ không lạc điệu, luôn cần thiết đối với người viết văn. Lắng nghe tiếng nói của người trong cuộc, ta hiểu vì sao họ có được năng lượng, động lực tinh thần để vượt qua nghịch cảnh, khước từ những mê dụ nhất thời để thủy chung với nghề, để giữ mãi trạng thái “lên đồng” khi dang díu chữ nghĩa, xác lập thế đứng của mình. Qua đây, những người nuôi mộng văn chương sẽ khắc chế được những ám ảnh về sự cô đơn, thăm thẳm, vô tăm tích của đường văn để mạnh chân tiếp bước. Bạn đọc cũng sẽ thấu cảm sự hữu hạn và vô cùng của nghiệp chữ, quyền năng và hạnh phúc của người sáng tạo, đồng cảm và sẻ chia với gánh nặng của phu chữ đích thực.

Cuốn sách ra đời giữa lúc cả nước đang oằn mình chống đại dịch Covid-19 lại được sự cộng hưởng lớn từ người văn, từ dư luận qua việc tích cực góp bài, qua ý tưởng đặt tên sách, cách chung sức truyền thông và lan tỏa,… Những kinh nghiệm thiết thực, bổ ích đúc kết từ trải nghiệm sống và viết là sự kết nối, vẫy gọi nhiệt thành để những người yêu văn chương có thêm dũng khí, năng lượng mơ cùng chữ, bay cùng chữ, hạnh phúc cùng với chữ. Dĩ nhiên, từ học hỏi tri thức, kinh nghiệm của người  trước đến tiêu hóa, vận dụng được nó là cả một quá trình. Giữa cuộc đời nhiều xáo động với bao nhiêu chênh chao hoang hoải, so ngại, nản lòng, ai cũng cần tin yêu và hi vọng. Với người viết, sách là bạn đường tin cậy; với người yêu văn, sách là cơ hội để có thêm kiến văn bổ ích về chuyện bếp núc của nghề văn. Thấu cảm những trữ lượng yêu thương và khát khao sáng tạo mà người viết ân cần trao gởi, chúng tôi tin mỗi bạn đọc sẽ có một cuốn sách thú vị của riêng mình.

Bài viết liên quan

Xem thêm
Lê Văn Nghĩa trong cõi nhớ Sài Gòn
Hai cuốn truyện trào phúng về điệp viên Không Không Thấy – một nhân vật hấp dẫn của Lê Văn Nghĩa – vừa rời bàn biên tập để đưa tới nhà in. Một luận văn thạc sĩ nghiên cứu về tác phẩm của anh cũng đang triển khai. Vậy mà Lê Văn Nghĩa không chờ được, đã vội ra đi…
Xem thêm
Sài Gòn ơi! Đau đáu một nỗi niềm
Rất nhiều “mĩ từ” dành cho Sài Gòn trong những ngày nơi đây trở thành tâm dịch Covid-19: “Sài Gòn đau”, “Sài Gòn bệnh”… riêng tôi lại cảm nhận một nỗi niềm lo lắng không yên, bởi nơi đó tôi có nhiều người thân thương ruột thịt, nhiều bạn bè và cả những người tôi không quen nhưng cảm nhận về sự thân thiện và cởi mở của “người Sài Gòn” đã khiến lòng mình đau đáu… Sáng nay, vẫn những con số, hôm qua và những ngày trước vẫn những con số, những hình ảnh, những khu phố giăng dây… Em tôi nói, em đã phải đi xét nghiệm đến mấy lần mỗi khi nơi em ở có người nhiễm bệnh Covid-19. Bất chợt bắt gặp bài thơ “Gửi Sài Gòn” của nhà thơ Từ Kế Tường, tôi như bắt gặp sự đồng cảm, nỗi niềm.
Xem thêm
Ðạo thơ hay dụng điển?
Lâu nay, “đạo” văn “đạo” thơ vẫn là một câu chuyện dài bất tận không có hồi kết. Những câu hỏi luôn được đặt ra là: Thế nào là “đạo” (văn, thơ)? Ðâu là giới hạn của việc sử dụng sáng tạo những thành quả của ng
Xem thêm
Văn chương: Ðạo và không đạo?
Những bức tường như số phận chúng ta, bài thơ sáng tác năm 2019 của Thanh Thảo (Viết và Đọc mùa Đông 2020), với lời đề từ bằng câu thơ của Nguyễn Thụy Kha Nhìn tường nhà chúng ta từng ở lở lói. Buồn lạ. Thi sĩ cảm hứng từ câu thơ của người khác, tạo ra một không khí những bức tường hữu hình và vô hình của đời mình, riêng mình. Bức tường thời gian, và giới hạn…
Xem thêm
Nhà thơ và thi hứng sáng tạo
Nói đến thơ ca, người đọc nghĩ ngay đến tư tưởng tiềm ẩn, thi pháp vừa trực giác,
Xem thêm
Huệ Triệu và Đoản khúc trao mùa
Huệ Triệu qua tập thơ này mới mẻ và góc cạnh hơn; mềm mại, nữ tính mà mạnh mẽ và sâu lắng
Xem thêm
Trương Nam Hương - câu thơ trong trẻo nỗi buồn
Nhiều lần tôi có ý định viết về anh, nhưng một phần vì chưa đọc anh đầy đủ, phần nữa là anh em quen biết đã lâu, để viết về nhau không dễ.
Xem thêm
Nhà văn Sơn Tùng: “Ðạo là gốc của văn”
Nhà văn Sơn Tùng sinh ra trong một gia đình có truyền thống nho học và cách mạng.
Xem thêm
Những quả thơ của Ngọc Lê Ninh
Sở dĩ tôi đặt tên bài viết là Những quả thơ của Ngọc Lê Ninh, vì tôi và nhiều người thích bài Quả thơ
Xem thêm
Lê Quang Trang và những trang viết về lý luận phê bình
Sau khi học xong khoa Văn đại học Tổng hợp Hà Nội và dự một lớp viết văn do nhà văn Nguyên Hồng làm Giám đốc, Lê Quang Trang và các bạn cùng đi vượt Trường Sơn vào chiến khu Nam bộ, công tác ở Ban tuyên huấn Trung ương cục Miền Nam. Ấy thế mà đã qua 50 năm...
Xem thêm
Nhà thơ Tôn Nữ Thu Thủy: Giữ lại một ngày ta như lá
Cốt cách đằm thắm của một người phụ nữ Huế thể hiện trong thơ Tôn Nữ Thu Thủy chủ yếu tập trung vào sự chan hòa với thiên nhiên.
Xem thêm
Người lạc giữa “vòng tròn số phận”
Mỗi câu thơ viết ra là để tự ru mình, ru người. Nhưng suy cho cùng cũng là một cách mượn lời ru… để thức.
Xem thêm
Có một nguồn thi hứng về văn hóa Óc Eo trong thơ Đồng bằng Sông Cửu Long
(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) – 1. Văn hóa Óc Eo là di sản văn hóa vô giá góp phần minh chứng cho quá trình khai phá, mở mang, phát triển vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) có từ ngàn xưa. Nó chứa đựng những giá trị lớn cả về vật chất lẫn tinh thần trong đời sống của dân tộc Việt Nam nói chung và cư dân ở ĐBSCL nói riêng. Vì thế, từ sau năm 1975 đến nay đã có nhiều cuộc Hội thảo khoa học, nhiều công trình khảo cứu về nền văn hóa rực rỡ này, để trên cơ sở đó làm rõ những điều bí mật bị chìm lấp qua hàng ngàn năm lịch sử; đồng thời, góp phần khẳng định, tôn vinh và gìn giữ những gì cao quý mà các bậc tiền nhân đã làm nên. Trong bối cảnh đó, nhiều nhà thơ ở ĐBSCL, nhất là những nhà thơ ở An Giang đã có những vần thơ xúc động giãi bày tâm tình và tự hào về cái đẹp của văn hóa Óc Eo còn lưu giữ được nơi đây.
Xem thêm
Tình khúc phương Nam - Một bài thơ gợi nhiều cảm xúc
TÌNH KHÚC PHƯƠNG NAM – MỘT BÀI THƠ GỢI NHIỀU CẢM XÚCNhư là có duyên với nhà thơ Vũ Thanh Hoa vậy, trong số nhiều bài thơ của nhiều nhà thơ gửi dự thi trên trang vanchuongthanhphohochiminh.vn, tôi dừng lại ở bài thơ “Tình khúc phương Nam” của chị. Có phải vì tứ thơ? Có phải vì hình tượng thơ?
Xem thêm
Vũ Hồng ngân lên Đoản khúc số 8
(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) – Mấy năm trước, nhà văn Vũ Hồng ra mắt tập thơ với tựa đề mang ý tưởng rất lạ và thú vị, dễ gây sự tò mò cho bạn đọc: Đoản khúc số 8. Lại còn chọn khổ tập thơ 19x19cm, khá ngộ nghĩnh. Suy cho cùng đây thường là cái tạng của người nghệ sĩ đa tài khi đặt tựa dù là truyện ngắn hay thơ. Bởi “Nghệ thuật là không lặp lại chính mình và không lặp lại của người khác”. Ai đó đã từng nói như thế.
Xem thêm
Từ một khúc đồng dao
Kao Sơn viết Khúc đồng dao lấm láp năm 1976, trong gần một tháng tham gia trại viết của Hội Văn nghệ Hà Nam Ninh.
Xem thêm
Bài thơ “Một nửa bông hồng”... và những trăn trở nhân sinh
Một nửa bông hồng mắc ở dây thép gaitàn tích chiến tranh để lại
Xem thêm
Câu chữ vời vợi thanh âm
“Búp bê áo rách”, tựa truyện ngắn này của nhà thơ, nhà báo Bùi Phan Thảo khơi gợi tôi cảm giác tò mò lạ lạ, một bàng bạc buồn bảng lảng trắng mây bay.
Xem thêm
Phạm Trung Tín và đường chân trời
Người ta thường nói “Thơ là người” với nhà thơ Phạm Trung Tín thì đúng vậy.
Xem thêm
Thơ chọn Đặng Nguyệt Anh
Thơ là hình thái nghệ thuật cao quý và tinh vi, nữ thi sĩ Đặng Nguyệt Anh đã làm tròn sứ mệnh cao cả của mình với thơ
Xem thêm