TIN TỨC

Văn chương phòng chống tham nhũng?

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2022-07-27 18:44:10
mail facebook google pos stwis
107 lượt xem

Nhà văn NGUYỄN BẮC SƠN

Nhà nước có Luật Phòng chống tham nhũng. Năm nay, Đảng tổng kết 10 năm phòng chống tham nhũng. Trước đó, Trưởng ban Phòng chống tham nhũng Trung ương – Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đề xuất, phải thêm vào Luật này nội dung Tiêu cực. Quá đúng, nên dù chưa luật hóa, chúng ta cứ ghi nhận: Phòng chống tham nhũng, tiêu cực. Cũng theo quyết định của Ban này: Tất cả các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đều phải thành lập. Một số nơi đã làm. Các cơ quan công quyền: Công an, Tòa án, Viện Kiểm sát theo chức năng nhiệm vụ của mình phải trực tiếp tham gia. Các cơ quan báo chí (báo in, báo hình, báo nói, báo điện tử) với khả năng tinh nhạy trong việc nắm bắt thông tin, là một kênh tin cậy phát hiện kịp thời các vụ việc giúp cơ quan công quyền xử lí. Theo chúng tôi, kể cả báo mạng xã hội đích thực, với động cơ lành mạnh, trong sáng cũng có khả năng đóng góp tích cực dữ liệu để ta tham khảo.

Quần chúng nhân dân, với tai mắt của mình, sống gần các quan chức, dù kín cổng cao tường, trong cuộc sống hằng ngày, nhất là những dịp giỗ tết, việc hiếu hỷ… hằng ngày, hằng tháng, hằng năm không thể không để lại dấu vết gì trước tai mắt mọi người.

Cuộc sống hôm nay khẳng định vai trò của truyền thông đại chúng. Thậm chí có người còn coi là cơ quan quyền lực thứ tư. Bởi nó là cầu nối giữa nhân dân với các cơ quan công quyền. Khi truyền thông đại chúng đích thực vào cuộc sẽ gây áp lực như một tòa án – tòa án dư luận, có khả năng buộc một ai đó, muốn bao che một hành vi tham nhũng, tiêu cực cũng không thể làm được. Như giọt nước tràn li buộc những người có trách nhiệm phải xem xét đến tư cách một quan chức địa phương nào đó, một tư lệnh ngành nào đó phải thay thế là chuyện đã có không ít tiền lệ. Thế giới đã chứng kiến một nội các sụp đổ, một nguyên thủ quốc gia ngã ngựa cũng vì truyền thông đại chúng phanh phui.

Báo hình với sức mạnh riêng đánh trực tiếp vào thị giác công chúng qua những phóng sự ngắn, truyền hình trực tiếp, phim truyền hình nhiều tập cũng có khả năng cảnh tỉnh mọi người. Chưa ai đặt vấn đề văn chương Phòng chống tham nhũng, tiêu cực. Dù nhà văn với trách nhiệm công dân của mình cũng bức xúc chẳng kém ai trước những vụ tham nhũng lớn. Bản thân cũng thấy không ít những vụ tham nhũng vặt khi phải đối mặt với những nhân viên các cơ quan hành chính khi giải quyết các việc dân sự của mình.

Tham nhũng thế nào thì dễ phản ánh. Tại sao tham nhũng tiêu cực thì khó lí giải hơn. Khó hơn là tìm giải pháp khắc phục.

Tự xác định phải lí giải và tìm giải pháp nên tác giả tìm cách mổ sẻ cơ chế này. Hệ điều hành cơ chế này. Con người điều hành cơ chế này nên bộ tiểu thuyết Luật đời & Cha con và Lửa đắng mới ra đời. Thế nên trong Lửa đắng cả một hệ thống nhân vật của một thành phố trực thuộc Trung ương lên đến Trung ương mà cao nhất là nhân vật Tổng Bí thư. Cơ chế điều hành nước ta là “Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lí, nhân dân làm chủ”. Nhưng trong thực tiễn lại có chuyện này: “Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lí, hưu trí điều hành, lão thành chỉ đạo”. Thế nên 8 nhà xuất bản từ chối. Nhà văn Trần Dũng (NXB Lao động) nhìn thấy ruột gan tác giả. Phiếu thẩm định của anh viết: “Bản thào này được viết từ trái tim một người cộng sản, một người trong cuộc. Rất có ích cho đất nước, cho Đảng ta, không chỉ hôm nay… Tôi trực tiếp biên tập và hoàn toàn chịu trách nhiệm”

Vấn đề nhất thể hóa, tác giả chỉ là người đầu tiên đưa ra trong tiểu thuyết. chứ thật ra nó là chủ trương trong cải tiến phương thức lãnh đạo của Đảng, thời ấy (2008) đã thí điểm mà bây giờ Quảng Ninh đã làm thành công ở cấp cơ sở.

Trong Lửa đắng, tác giả còn hiến kế một giải pháp: Tòa án thành phố Thanh Hoa thí điểm truyền hình trực tiếp cho nhân dân theo dõi, để mọi người đều có thể nhận xét, phản biện, nhất là khâu tranh tụng trước tòa – một vấn đề mà nghị quyết của Ủy ban Cải cách Tư pháp Trung ương đặc biệt nhấn mạnh để thực hiện dân chủ, công lí của một chính quyền của dân, do dân, vì dân.

Trong Lửa đắng, nhân vật Tổng Bí thư còn trả lời báo chí phỏng vấn: “Việc này, tôi chịu trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân và trước cả pháp luật.” Vấn đề này là: “Tôi phải nhắc lại một khẩu hiệu: Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật. Pháp luật là trên hết. Không tổ chức nào, không cá nhân nào được cho mình cái quyền đứng trên pháp luật, đứng ngoài pháp luật. Pháp luật phải như sợi dây điện trần ấy. Ai động vào cũng bị giật. Đằng này, có người bị giật, có người không, mà người đó lại không có khả năng siêu nhiên gì thì nguy rồi… Công an, Tòa án, Viện Kiểm sát cứ theo phép công mà làm. Thẳng mực tầu, đau lòng gỗ.”

Đến Vỡ vụn & Cuộc vuông tròn, tác giả đã nâng lên một bước, dựng lên một tình huống chạy chức Chủ tịch tỉnh. Phó Chủ tịch Văn xã Lưu Minh Vương – bị dư luận ngầm gọi chệch đi là Lưu Manh Vương đút lót thẳng 500 triệu thân phụ Phó Chủ tịch Kinh tế. Ông vốn là cựu tù chính trị Sơn La, từng là Chủ tịch, Bí thư tỉnh này. Anh ta chơi bài ngửa, “bác bảo anh Chí Thành nhiệm kỳ này nhường ghế Chủ tịch cho cháu (5 năm nữa đến tuổi nghỉ hưu). Số tiền này đủ để bác dưỡng già.” Bao nhiêu người Vua lưu manh này sẽ chạy như thế và hơn thế nữa! Vậy là không thể không chạy. Anh ta chạy tiền thì ông già Sơn La chạy chân. Đến từng người trong Thường vụ, không chút quà cáp gì, nói thẳng: “Nếu thấy con tôi xứng đáng thì ủng hộ nó!” và trúng thật. Bí thư trên điều về, chưa được một nhiệm kì đã phải rút về rồi. Tân Chủ tịch Chí Thành quyết định dồn Trưởng ban Tổ chức (người địa phương này, công tác trên Trung ương, do Bí thư Tỉnh ủy kéo về) vào chân tường trong cuộc họp Thường vụ.

Anh nêu các trường hợp cán bộ cấp sở mới được ông ta đề bạt nhưng đều bị xử lí. Ông ta cãi:

- Có như thế thật. Nhưng tôi đã làm theo đúng quy trình. Đưa ra cơ sở lấy phiếu tín nhiệm. Đưa ra Thường vụ phân tích bỏ phiếu kín cho nên trách nhiệm là của tập thể chứ đâu phải mình tôi?

- Thế ai nắm chắc các nhân sự này? Ai nói hay nói tốt về các nhân sự này nhất? Mấy cán bộ ấy đều có họ hàng với đồng chí. Các bước theo đúng quy trình. Nhưng có đúng quy định bổ nhiệm cán bộ cấp ở sở không? Bổ nhiệm như thế có đúng người, đúng việc không? Vậy mà đồng chí chỉ nhận trách nhiệm như các đồng chí khác đã bỏ phiếu. Có nghe được không? Nếu bảo nghe được thì hãy làm đơn xin từ chức. Nếu bảo không nghe được thì tôi sẽ đề nghị Thường vụ bỏ phiếu chọn hình thức kỷ luật.

Ông ta nhận khuyết điểm nhưng cãi đây chỉ là sai lầm về phương pháp công tác đã nhìn nhận đánh giá không đúng cán bộ chứ động cơ, mục đích vẫn trong sáng, lành mạnh.

- Ai cũng biết câu này: Ông đưa chân giò, bà thò chai rượu. Giờ, không có bữa nhậu miễn phí. Không ai cho không ai cái gì. Đồng chí bảo động cơ mục đích đúng. Chỉ phương pháp sai gây hậu quả không tốt. Những vụ ấy, ai cũng thấy không ổn nhưng không chứng minh được. Đơn giản vì không ai tố cáo. Tố ra thì mình cũng mắc tội đưa hối lộ chứ gì? Giờ, ta sẽ làm một điều tra xã hội học nho nhỏ với các điều kiện: - Không cần ghi tên.

- Chỉ tính từ nhiệm kỳ này vì thừa biết các vị ngồi đây, ít nhiều tay đã nhúng chàm. Nhất là Lưu Minh Vương giới hạn thế mới phân hóa được.

- Đối tượng điều tra từ phó trưởng phòng trở lên ở tất cả các phòng, ban, ngành, tổ chức, chính quyền, đoàn thể.

- Bộ câu hỏi chỉ có 4 ô: Không tham nhũng – có tham nhũng. Tham nhũng ít, tham nhũng nhiều.

Việc này thế giới vẫn làm. Ban Tuyên giáo Trung ương cũng đã làm: xem ngành nào tham nhũng. Nhưng chưa làm với các cá nhân. Đề nghị biểu quyết có làm hay không. Bó phiếu kín, kiểm phiếu, công bố kết quả tại chỗ.

Kết quả 15 Thường vụ thì 13 đồng ý. 1 phiếu chống. 1 phiếu trắng.  Tình hình này buộc ông Quy trình – Trưởng ban Tổ chức phải phân tích, cân nhắc, lựa chọn.

- Đề nghị Chủ tịch không phải làm phiếu điều tra nữa. Tôi nhận là có vụ lợi trong việc bổ nhiệm cán bộ.

- Thế… đồng chí định… - Không nói sửa chữa sai lầm mà bảo - khắc phục hậu quả như thế nào?

- Tôi sẽ hoàn trả lại tất cả những gì đã nhận của mọi người. Đấy là tỉnh lược lại tình huống trong chương 14 “Ông Quy Trình (Cuộc vuông tròn)”. Sách ra năm 2017, tác giả có gửi tặng Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương. Nhưng không được hồi âm. Có thể là vì những lí do không rõ đã không đến tay người nhận.

Giờ tổng kết 10 năm Phòng chống tham nhũng mới biết số liệu này: Trước đó, chỉ thu hồi được 8% tài sản tham nhũng. Gần đây đã được 46% (61.000 tỉ). Yêu cầu đặt ra là làm thế nào để người ta không thể, không dám, không muốn, không cần tham nhũng. Tác giả tiên lượng, chỉ có thể hạn chế cao nhất có thể. Khi lòng tham lớn hơn nỗi sợ, để bỏ đời bố củng cố đời con thì hơi khó. Vì lòng tham không đáy mà. Nhưng khó cũng vẫn phải làm. Tác giả chỉ góp một tí chút, trước hết là đối với các Ban Phòng chống tham nhũng, tiêu cực ở Hà Nội.

Nguồn: Văn nghệ số 30/2022

Bài viết liên quan

Xem thêm
Phải kiêu hãnh làm người!
Người Việt Nam chúng ta, ngay trong ngày hôm nay, nếu không có đủ tự tin kiêu hãnh làm người thì đừng nói có thể làm được bất kỳ điều gì, dù nhỏ nhất như tự bưng bát cơm ăn, tự mặc quần áo, tự giải quyết vấn đề cá nhân lặt vặt mà người khác giới hoặc lú lẫn, hoặc mới sơ sinh cần phải hỗ trợ như một lẽ tất nhiên.
Xem thêm
Văn học chiến tranh cách mạng (phim tư liệu của NDCF)
Đây là cuốn phim tư liệu của Xưởng phim Nguyễn Đình Chiểu về đề tài chiến tranh cách mạng
Xem thêm
Liều vaccine cho tinh thần
Liều vắc xin cho tinh thần
Xem thêm
Cuộc chiến đấu thực sự vĩ đại – hay là trận đánh của tình thương
Văn chương thời nào cũng đòi hỏi tinh thần dấn thân, nhập cuộc của nhà văn, thiếu phẩm tính đó nó sẽ trở thành “tên hề đồng lóc cóc chạy theo đời sống”.
Xem thêm
Khi nhà văn dám dấn thân và nhà phê bình dám viết
Nếu Nguyễn Thị Tịnh Thy gọi nhà văn Lý Nhuệ là “phản tư của phản tư” thì chuyên luận “Dám ngoái đầu nhìn lại” cũng chính là một “tự sự của tự sự”. Tôi gọi đó là “tự sự kiểu Tịnh Thy”.
Xem thêm
Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng: Xây dựng, phát triển nền văn hóa Việt Nam trong thời kỳ mới
Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh 4 giải pháp cần quyết liệt thực hiện để thực hiện mục tiêu chấn hưng, phát triển nền văn hóa Việt Nam.
Xem thêm
Hội Nhà văn TP.HCM - Nỗ lực hoạt động và hoạt động hiệu quả trong đại dịch
Bài tổng kết tình hình hoạt động năm 2021 do Chủ tịch Hội Nhà văn đọc tại Lễ tổng kết, trao giải thưởng văn học và kết nạp hội viên năm 2021
Xem thêm
Được mất mỗi ngày | Bích Ngân
Tản văn của Trịnh Bích Ngân
Xem thêm
Đội ngũ nhà văn TP.HCM tiếp bước hành trình sáng tạo
Bài phát biểu của nhà văn Bích Ngân tại buổi họp mặt giữa lãnh đạo Thành phố với Văn nghệ sĩ mừng Xuân, mừng Đảng năm 2022, tổ chức vào sáng ngày 12/2/2022
Xem thêm
Ra mắt cuốn sách mới của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng
29 bài viết trong cuốn sách là sự phân tích biện chứng, lý giải thấu đáo của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đối với những câu hỏi lớn về chủ nghĩa xã hội và con đường lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Xem thêm
Chính những người cầm bút đã viết nên những trang đời lộng lẫy...
Chính người cầm bút đã viết nên những trang đời lộng lẫy...
Xem thêm
Nối linh thiêng - Bài hưởng ứng Cuộc vận động viết về chủ đề “Đền ơn đáp nghĩa”
(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - Yêu thương, lo lắng và lặng lẽ hi sinh, mẹ đã âm thầm nối tiếp sự sống của những người đã khuất. Chính những người như mẹ đã nối sự linh thiêng vào cuộc đời này.
Xem thêm
Sau tất cả là một trái tim phụ nữ
Các nhà thơ Huệ Triệu và Trần Mai Hường vừa được Hội Nhà văn Việt Nam trao giải “Nhà văn nữ ấn tượng” năm 2021.
Xem thêm
Trại sáng tác Trẻ ở Đà Lạt: Tiếp lửa cho nhà văn trẻ trên hành trình sáng tạo
Điểm nhấn của trại sáng tác trẻ lần này là buổi nói chuyện với nhà thơ - dịch giả Mỹ Bruce Weigl về Thơ Việt ở nước Mỹ
Xem thêm
Giao lưu – ra mắt sách “Lời nguyện cầu cho những linh hồn phiêu dạt”
Những hình ảnh về buổi giao lưu rất ấn tượng này.
Xem thêm