TIN TỨC

Đạo diễn Nguyễn Ngọc Hiến và những lời tri ân “tôi được sống”

Người đăng : vctphcm
Ngày đăng: 2023-04-24 15:19:53
mail facebook google pos stwis
1343 lượt xem

Đạo diễn Nguyễn Ngọc Hiến với những khoảnh khắc khó quên nhất trong cuộc đời qua tập truyện ký 'Tôi được sống’, vừa được Hội Nhà văn TP.HCM tổ chức tọa đàm sáng 24/4.

Đạo diễn Nguyễn Ngọc Hiến sinh ngày 1/4/1942 tại xã Phổ Châu, thị xã Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi. Ông có nhiều năm làm giám đốc hãng phim Nguyễn Đình Chiểu, TP.HCM. Ngoài một số phim truyện như “Người trong cuộc”, “Biển sáng” hoặc “Thiên đường cho cô gái nhảy”, đạo diễn Nguyễn Ngọc Hiến rất được đồng nghiệp nể trọng ở mảng phim tài liệu.

Sở trường làm phim tài liệu của đạo diễn Nguyễn Ngọc Hiến được thể hiện rất rõ trong 300 trang sách của tập “Tôi được sống” do Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM ấn hành. Đó là những quan sát tinh tế, những dữ kiện cụ thể và những chi tiết chắt lọc. Đạo diễn Nguyễn Ngọc Hiến không có ý định trở thành một tác giả văn chương, nhưng cuộc đời ông đã chính là một tác phẩm văn chương.

Sau khi tập kết ra Bắc tháng 10/1954, đạo diễn Nguyễn Ngọc Hiến được đào tạo ở Trường Học sinh miền Nam và khoa toán Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Năm 1964, ông xung phong vào chiến trường miền Nam. Những đứa con miền Nam trở lại chiến đấu trên đất mẹ kiên cường thời điểm khốc liệt ấy có không ít văn nghệ sĩ nổi tiếng, như nhà thơ Lê Anh Xuân, nhạc sĩ Thanh Trúc...

Ban đầu, Nguyễn Ngọc Hiến phục vụ trong đội chiếu bóng và chiến đấu ngoan cường như một bộ đội chính quy. Với thành tích tham gia bắn xe tăng Mỹ và giáp trận tiêu diệt biệt kích Mỹ, Nguyễn Ngọc Hiến được phong tặng danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ năm 1967. Thế nhưng, định mệnh oái oăm nhất và cũng kiêu hãnh nhất của Nguyễn Ngọc Hiến là vai trò phóng viên báo Khởi Nghĩa.

Khi đi viết về đội du kích xã An Tịnh, huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh, phóng viên Nguyễn Ngọc Hiến đã bị thương nặng vào tháng 10/1970. Khoảng khắc ấy, hơn nửa thế kỷ sau, Nguyễn Ngọc Hiến thuật lại: “Chắc viên đạn trúng mặt tôi là đạn đum đum (tức khi viên đạn chạm vào mục tiêu sẽ phát nổ, còn gọi là đạn phá) nên toàn bộ xương hàm và răng dưới bị bay mất. Máu ra nhiều. Nằm trên xe bò của chị Ba Ngai, tôi lịm đi”. Vì vậy, không có gì khó hiểu khi đạo diễn Nguyễn Ngọc Hiến trong tập “Tôi được sống” thú nhận: “Mỗi lần viết về nhân dân và du kích An Tịnh thì lòng tôi hồi hộp vì trong đó có cả máu thịt của mình”.

Đạo diễn Nguyễn Ngọc Hiến chia tập “Tôi được sống” thành ba phần: ký, truyện và hồi ức về học sinh miền Nam. Tuy nhiên, ba phần dù tồn tại độc lập vẫn không tách rời về mặt cảm xúc. “Tôi được sống” có bút pháp giản dị, tỉ mỉ và chân thành, đúng đặc trưng của văn học phi hư cấu. Đã từng làm phóng viên rồi lại làm đạo diễn, nên ông có được nhiều trang văn sinh động. Ví dụ, “Vài nét quang cảnh vùng giải phóng Củ Chi năm 1965” phác thảo cuộc sống thời chiến với các tình huống và các hình ảnh gây ấn tượng, như một bộ phim tài liệu bằng chữ.

Có lẽ cần nhắc lại, đạo diễn Nguyễn Ngọc Hiến không có ý định lấn sân sang lĩnh vực văn chương. “Tôi được sống” là những lời tri ân lặng lẽ, tri ân với đời, tri ân với người, tri ân với cách mạng, tri ân với số phận. Thế nhưng, “Tôi được sống” vẫn có khả năng tồn tại ung dung như một tác phẩm văn học đích thực, bởi giá trị tự thân của cuốn sách.

Giá trị văn chương của “Tôi được sống” thể hiện rõ nhất qua ngôn ngữ đối thoại. Tác giả có ý thức chuyên nghiệp, dùng đúng văn phong của từng nhân vật và giúp họ bộc lộ tính cách khác biệt. Bên cạnh đó, tác giả cũng chăm chút văn phong cá nhân, dùng đúng những chữ, những từ quen thuộc của người Nam bộ như “Bộ Tư lịnh” chứ không cần tuân thủ qui tắc chính tả chung là “Bộ Tư lệnh”.

“Tôi được sống” có nhiều tài liệu quý dành cho thế hệ sau. Có lẽ đấy là những tài liệu mà đạo diễn Nguyễn Ngọc Hiến chưa có điều kiện đưa lên màn ảnh. Những câu chuyện xoay quanh nhân vật “Thằng Kôn Sắc” như “Đụng độ với tướng Tô Ký” hoặc “Dạy điều lệ Đảng cho tù binh Mỹ” đều là gợi mở thú vị cho các tác phẩm văn chương và điện ảnh tiếp nối mạch cảm hứng về vẻ đẹp con người Việt Nam trong khốc liệt đạn bom.

Khép lại tập “Tôi được sống” không khó để nhận ra đạo diễn Nguyễn Ngọc Hiến là một tác giả tự trọng. Ông phân định “truyện” và “ký” không phải để đặt mục tiêu sáng tác, mà để kiểm soát giới hạn bản thân. Những gì ông viết hầu hết đều trên nền tảng sự thật, nhưng khi thấy trí nhớ của mình không đảm bảo tài liệu chính xác tuyệt đối thì ông chuyển thể loại “ký” thành “truyện”, hoặc vì lý do tế nhị không thể viết toàn bộ sự thật bằng một nửa sự thật thì ông xác lập “truyện” thay cho “ký” nhằm tránh những tổn thương ngoài tiên liệu cho đối tượng liên quan.

“Tôi được sống” có thể xem là một minh chứng nữa về sức hấp dẫn của thể loại văn chương tự sự. “Tôi được sống” có thể là một sự may mắn Thượng Đế ban tặng, thì “tôi được nhớ”, “tôi được kể” và “tôi được viết” là một thái độ do chính con người quyết định theo cách sòng phẳng và văn minh.

Theo Tuy Hòa/ Báo Nông Nghiệp

Bài viết liên quan

Xem thêm
Kiến tạo thành phố tương lai từ sức mạnh văn hóa và trí tuệ
Hội thảo bàn giải pháp phát huy vai trò trí thức, văn nghệ sĩ cho TP.HCM phát triển bền vững
Xem thêm
Ra mắt tập thơ Lời ru bão giông - Buổi giới thiệu thơ sôi nổi, nhiều màu sắc
Sáng thứ bảy 23/8, tại phường An Nhơn (TP. Hồ Chí Minh), Câu lạc bộ Thơ Phương Nam đã tổ chức lễ ra mắt tập thơ Lời ru bão giông của cựu chiến binh, nhà thơ Trần Xuân Hóa – Phó Chủ nhiệm CLB Thơ Hoa Bốn Mùa, hội viên CLB Thơ Phương Nam.
Xem thêm
Ra mắt sách: Hồi ức “Những ngày ở Paris” của PGS.TS.BS. Nhà văn Nguyễn Hoài Nam
Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh và Bệnh viện Quốc tế Minh Anh tổ chức ra mắt sách: Hồi ức “Những ngày ở Paris”- PGS.TS.BS. Nhà văn Nguyễn Hoài Nam.
Xem thêm
Bánh mì, nem rán, cafe phin... từ trang sách đến xứ Trung
Từ ngày 15-19/8, hai tác giả Vũ Thế Long và Đỗ Quang Tuấn Hoàng đến giao lưu với bạn đọc tại TP Quảng Châu (tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc).
Xem thêm
TP.HCM: Văn nghệ sĩ góp ý dự thảo báo cáo chính trị Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố
Chiều 15/8, Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị lấy ý kiến văn nghệ sĩ thành phố góp ý dự thảo báo cáo chính trị Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030.
Xem thêm
Văn nghệ sĩ TP. Hồ Chí Minh góp ý báo cáo chính trị Đại hội Đảng
Chiều 15-8, Thành ủy TP.HCM tổ chức hội nghị lấy ý kiến văn nghệ sĩ góp ý dự thảo báo cáo chính trị Đại hội đại biểu Đảng bộ TP.HCM.
Xem thêm
Ra mắt “Những tháng năm khốc liệt” – hồi ức lay động từ Côn Đảo
Phóng sự ra mắt tập truyện ký Những tháng năm khốc liệt của tác giả Hoàng Phương.
Xem thêm
Tọa đàm “Tác phẩm hay – Từ tiếp nhận và sáng tác”
Chiều 11/8/2025, tại Nhà sáng tác Đà Lạt, Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh tổ chức buổi tọa đàm “Tác phẩm hay – Từ tiếp nhận và sáng tác” trong khuôn khổ Trại sáng tác Đà Lạt 2025.
Xem thêm
Kết nối trái tim vượt qua biên giới
Trong một thế giới ngày càng được định hình bởi kết nối số và những thách thức toàn cầu, một diễn đàn thanh niên gần đây được tổ chức qua Zoom dành cho các bạn trẻ người Indonesia đã trở thành minh chứng sống động cho sức mạnh của đối thoại xuyên văn hóa và giáo dục.
Xem thêm
Tín hiệu vui…
3 ngày trước, vào thứ Năm (24/7), lần đầu tiên lãnh đạo Sở Văn hóa & Thể thao TP.HCM – cơ quan có chức năng tham mưu và giúp UBND TP quản lý nhà nước về nhiều lĩnh vực, trong đó có văn học nghệ thuật – có cuộc họp với lãnh đạo Hội Nhà văn và Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng văn học dịch - Hội Nhà văn TP.HCM về “Hoạt động giao lưu văn chương quốc tế và phát triển văn học dịch”.
Xem thêm
Tọa đàm Han Kang - Người hiện thực hóa giấc mơ Nobel văn chương của Hàn Quốc
Chiều thứ Bảy, 26/7 vừa qua, buổi tọa đàm “Han Kang – Người hiện thực hóa giấc mơ Nobel văn chương của Hàn Quốc” do Nhã Nam tổ chức đã thu hút sự quan tâm của đông đảo độc giả yêu văn chương.
Xem thêm
Con chữ – tấm lòng: Từ tác phẩm đến con người Phạm Trung Tín
Phóng sự cuộc ra mắt tập sách “Con chữ – Tấm lòng” – “đứa con tinh thần” thứ 7 của nhà thơ – cựu chiến binh Phạm Trung Tín
Xem thêm
Mời tham gia Cuộc thi tìm hiểu truyền thống “80 năm lịch sử vẻ vang của Quân khu 7”
Thực hiện Công văn số 05-CV/BTGDVĐU ngày 24/7/2025 của Ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy các cơ quan Đảng Thành phố
Xem thêm
Cuộc vận động sáng tác LÚA GẠO VIỆT - NGUỒN CỘI VÀ TƯƠNG LAI
Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam phát động Cuộc vận động sáng tác ‘Lúa gạo Việt – Nguồn cội và Tương lai’ lần thứ nhất.
Xem thêm
Dịch giả Nguyễn Lệ Chi nhận danh hiệu Người bạn của văn học Trung Quốc
Sáng 21.7 tại thành phố Nam Kinh (Trung Quốc), dịch giả Nguyễn Lệ Chi đã được Chủ tịch Hội Nhà văn Trung Quốc Trương Hồng Sâm trao tặng danh hiệu Người bạn của văn học Trung Quốc.
Xem thêm
Đại tá, nhà thơ Phạm Đình Phú ra mắt tập thơ “Ấm lòng những nụ hôn như thế”
Bài tường thuật về uổi ra mắt tập thơ “Ấm lòng những nụ hôn như thế” của Đại tá, Bác sĩ, Thầy thuốc ưu tú, nhà thơ Phạm Đình Phú.
Xem thêm
Giao lưu văn chương Việt – Hàn lần 3: Thi ca làm cầu nối văn hóa
Phóng sự Giao lưu văn chương Việt – Hàn lần 3
Xem thêm
Tin buồn: Nhà văn Nguyễn Đặng Mừng từ trần
Nhà văn Nguyễn Đặng Mừng – hội viên Hội Nhà văn TP.HCM – sau một thời gian bị trọng bệnh, đã từ trần lúc 01g47, ngày 9/7/2025 (nhằm ngày 15/6 năm Ất Tỵ), hưởng thọ 73 tuổi.
Xem thêm