- Tin tức - Hoạt động Hội
- PGS.TS. Ngô Minh Oanh: Anh muốn làm lá biếc
PGS.TS. Ngô Minh Oanh: Anh muốn làm lá biếc
Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng:
2024-09-15 08:00:08
1358 lượt xem
Qua một nhà thơ ở TP. Hồ Chí Minh, tôi biết đến Phó giáo sư, tiến sĩ (PGS.TS.) Ngô Minh Oanh, một người gốc Quảng Bình. Ông là hội viên Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh. Cũng qua nhà thơ này, tôi biết đến "Tổ quốc mình đất biển mãi hòa nhau", tập thơ thứ 3 của nhà giáo, nhà thơ Ngô Minh Oanh.
Tiếng thơ chất chứa nỗi niềm
Trước đó, PGS.TS. Ngô Minh Oanh đã cho ra mắt độc giả hai tập thơ “Đêm nằm nghe ký ức” (2022), “Đất hóa miền thương” (2023). Vẫn dung dị, nồng nàn và trải nghiệm, như nhận xét của nhà thơ Nguyên Hùng, “Tổ quốc mình đất biển mãi hòa nhau”, gồm 50 bài thơ, gồm các nhóm đề tài chính: Quê hương, đất nước, những nơi ông có dịp đặt chân đến; biển đảo, người lính; nghề giáo. Đề tài rộng lớn về quê hương Quảng Bình xuất hiện khá nhiều trong các bài thơ: “Tiếng gà quê”,“Kiến Giang sông”, “Trước Quảng Bình quan”, “Cơm tấm của mạ”... Ông viết “Thơ tôi trằn trọc đêm dài/Ruột mềm máu chảy trong ngoài nhân gian” (Thơ tôi)-có thể hiểu đó là “mạch cảm” của thơ ông.
“Trước Quảng Bình quan” là bài thơ khá dài, có 8 khổ, gồm 44 câu thơ. Quảng Bình quan là một biểu tượng văn hóa, lịch sử không chỉ là niềm tự hào của người Quảng Bình. “Trước Quảng Bình quan”-bài thơ của Ngô Minh Oanh gần như là một tráng ca vừa cô đọng, vừa gợi bằng thơ của một nhà nghiên cứu lịch sử, một người con quê hương.
...
Ai dặm dài thiên lý vượt Hoành Sơn
Đường cái quan xuyên miền cát bỏng
Một Việt Thường biển dài, sông rộng
Chất keo đầu kết miền biên viễn
Văn Lang
(Trước Quảng Bình quan)
Phải am hiểu quá trình dựng nước, giữ nước, mở mang bờ cõi của ông cha; phải hiểu huyền sử và chính sử của dân tộc mới ngộ ra thông điệp mà nhà thơ gửi gắm qua thi phẩm.
PGS.TS. Ngô Minh Oanh (bìa trái) tại lễ trao tặng sách ở xã Cam Thủy (Lệ Thủy).
PGS.TS. Ngô Minh Oanh sinh ra trong một gia đình làm nông thuộc xã Cam Thủy (Lệ Thủy). “Mẹ đội sương sớm mom sông/Mớ tôm mớ cá đòng đòng nuôi con/Cha tôi chiêu chén trà om/Thuốc lào khói cuộn sáng bon đường cày” (Tiếng gà quê). Ông tự hào về gốc gác nhà quê; ám ảnh bởi tiếng gà quê; hay nói cách khác, đó là một phần ký ức: “Tiếng gà đồng vọng đêm đầy/Đã nghe lúa chín hương bay thơm mùa”; “Người quê chân chất thật thà/Tình người hòa lẫn tiếng gà và quê” (Tiếng gà quê).
PGS.TS. Ngô Minh Oanh là người giàu có về hoài niệm. Quá khứ luôn chảy trong tâm hồn ông, kết nối cùng hiện tại; qua thơ gửi thông điệp tới tương lai. Quảng Bình nói chung, Lệ Thủy nói riêng và cả Cam Thủy nơi ông sinh ra cũng vậy, sau gần 40 năm đã thay đổi. Tuy nhiên, nhà thơ luôn nhớ về bát cơm tấm ngày xưa của mạ, dẫu cơm tấm bây giờ đã thành sang chảnh; bát cơm tấm thơm cho lòng rưng rức: “Thương hạt gạo quê mình vỡ vụn để mà ngon” (Cơm tấm của mạ). “Hạt gạo”, “cơm tấm”, “vỡ vụn” là những ẩn dụ thi ca của quá khứ, của lam lũ, của phẩm chất con người một vùng đất.
Lệ Thủy vùng “địa linh nhân kiệt”, nơi có dòng sông Kiến Giang. Ngô Minh Oanh tự hào về dòng sông sự sống, dòng sông văn hóa này. “Lặng lẽ giấu mình vào ngô, lúa mướt xanh/Sông chảy ngầm tự lọc mình qua cát/Hòa Nhật Lệ giọt giọt nguồn tươi mát/Góp tinh khôi Lệ Thủy quê mình” và ông cảm thấy có lỗi với dòng sông:
...
Ôi Kiến Giang muôn đời trôi lặng lẽ
Ta vô tâm cứ vậy lớn khôn
Ta đâu biết sông tự phân thân mà chảy
Một tinh khiết mạch nguồn
qua biết mấy đớn đau
(Kiến Giang sông)
Không chỉ yêu quê hương, nơi sinh ra và lớn lên; “Tổ quốc mình đất biển mãi hòa nhau” xác tín tiếng thơ Ngô Minh Oanh là tiếng thơ gắn bó với đất nước, Tổ quốc. Ở mảng đề tài này, có thể kể đến “Trước Dinh Độc Lập”, “Đừng gọi Tổ quốc mình hình chữ S”, “Mùa thu”, “Bến Ngự ngày Bác trở về”, “Gửi bạn ở Trường Sa”, “Cồn Cỏ”, “Linh diệu thay những giọt máu giống nòi”, “Có một huyền thoại”, “Bên nấm mộ người chiến sĩ vô danh”, “Ghi ở nghĩa trang biên giới”, “Những bờ lau dọc đường biên”, “Lau trắng Bình Liêu”, “Viết gì đây ngày mười bảy tháng hai”...
Nếu tính đủ các bài thơ nhà thơ Ngô Minh Oanh sáng tác khi anh đến Hà Giang, Điện Biên, Sơn La và viết về Tây Nguyên thì có thể nói, “Tổ quốc mình đất biển mãi hòa nhau” là một tập thơ trữ tình cách mạng. Nói như nhà văn Kao Sơn, tập thơ thể hiện tấm lòng thủy chung trong sáng với Tổ quốc.
Tấm lòng với quê hương
PGS.TS. Ngô Minh Oanh là Nhà giáo ưu tú. Ông có hơn 40 năm dạy học ở nhiều địa phương; nguyên Trưởng khoa Lịch sử; Viện trưởng Viện nghiên cứu Giáo dục, Trường đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh; hiện nay, công tác ở Hội Khoa học Lịch sử TP. Hồ Chí Minh, Ủy viên Ủy ban Giải thưởng Trần Văn Giàu.
Ông tốt nghiệp Khoa Lịch sử (Trường đại học Sư phạm Vinh) và Khoa Triết học (Trường đại học Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh); là chuyên gia của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong nhiều dự án đổi mới giáo dục; từng giữ các trọng trách: Là ủy viên (năm 2017) và Phó Chủ tịch Hội đồng thẩm định quốc gia chương trình giáo dục phổ thông tổng thể (năm 2022); 4 năm liền là Chủ tịch Hội đồng quốc gia thẩm định sách giáo khoa Lịch sử-Địa lý bậc trung học cơ sở (từ lớp 6 đến lớp 9) của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Với tư cách là một nhà sử học, cả đời gắn với nghiên cứu và giảng dạy; đến nay PGS.TS. Ngô Minh Oanh đã xuất bản 15 công trình và hơn trăm bài báo nghiên cứu từ lịch sử thế giới, lịch sử văn minh nhân loại, lịch sử Việt Nam và những nghiên cứu về đổi mới giáo dục Việt Nam.
Ông yêu nghề giáo, đam mê lịch sử và dấn thân với nghề. “Nghề thầy giáo cũng là nghề có “ma lực” đặc biệt, dù cho cuộc sống có khó khăn, áp lực nghề nghiệp rất nặng nề, nhưng những ai đã bước chân vào nghề giáo thì phần lớn vẫn bám trụ với nghề cho đến khi về hưu. Tài sản lớn nhất của nghề giáo là nhân cách và một tấm lòng với khát vọng trao truyền tri thức cho học trò…”, ông trải lòng sau hơn 40 năm gắn bó với giảng đường.
RabinDranath Tagore, nhà thơ lớn của Ấn Độ đã nói đại ý: Khi ta đào tạo một người đàn ông, chúng ta sẽ được một người có ích; khi ta đào tạo một người phụ nữ, chúng ta sẽ được một gia đình; và khi đào tạo một người thầy thì chúng ta sẽ được một thế hệ. Đào tạo người thầy có vai trò rất quan trọng, vì khi ra trường, đối tượng lao động của họ là con người, sản phẩm của họ cũng là con người. Nếu một giáo viên yếu kém về năng lực sẽ gây hậu quả cho xã hội rất lớn vì đây là hậu quả có tính dây chuyền.
PGS.TS. Ngô Minh Oanh từng trăn trở về nghề giáo, nhà giáo, môi trường sư phạm. Ông là người mang nặng tình cảm với quê hương, trăn trở với sự nghiệp giáo dục quê nhà. Tháng 4/2024, ông trở lại quê hương, trao tặng hơn 1.000 cuốn sách tham khảo các bậc học từ mầm non đến trung học cơ sở với các loại sách tham khảo lịch sử, địa lý, khoa học, truyện trẻ em… cho Trường tiểu học và trung học cơ sở Cam Thủy.
Tại buổi lễ, PGS.TS. Ngô Minh Oanh chia sẻ: “Là người sinh ra và lớn lên trên quê hương Cam Thủy nhưng sinh sống, công tác xa quê, tôi luôn mong muốn góp phần đưa sự nghiệp giáo dục của xã nhà ngày càng phát triển...Nhằm đền đáp công ơn dạy dỗ của thầy cô và nghĩa tình sâu nặng của quê hương, tôi xin gửi tặng quý thầy cô và các em học sinh yêu quý món quà nhỏ này với mong muốn các thầy cô và các em học sinh có được nguồn tài liệu tham khảo phong phú, đa dạng, phục vụ cho việc dạy và học trong thời gian tới”.
...
Anh muốn làm lá biếc
Góp màu xanh cho rừng
Nếu ngày mai rụng xuống
Được ủ mầm cây non
(Ủ mầm cây non)
Khổ cuối của bài thơ “Ủ mầm cây non” không chỉ là sự ám ảnh từ hiện thực rừng Tây Nguyên-nơi một thời gian dài nhà giáo Ngô Minh Oanh dạy học, bị tàn phá mà sau bài thơ còn là một “hiện thực tinh thần”, và là “tuyên ngôn” của phẩm hạnh.
Nguồn: https://www.baoquangbinh.vn/
Bài viết liên quan
Xem thêm
Chi hội nhà văn Bà Rịa – Vũng Tàu giới thiệu tác giả tác phẩm
Ngày 18/4/2026, Chi hội Nhà văn Bà Rịa -Vũng Tàu phối hợp với Bảo tàng -Thư viện Bà Rịa -Vũng Tàu và Câu lạc bộ Bạn đọc tổ chức chương trình giới thiệu tác giả, tác phẩm, hưởng ứng Tuần lễ Văn hóa đọc và Ngày Sách Việt Nam năm 2026.
Xem thêm
Tiến sĩ Christine Chen và Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand tại Hà Nội
Vào ngày 21/04/2026 tới đây, tại Thủ đô Hà Nội có sự kiện văn hóa đặc biệt với sự xuất hiện của Tiến sĩ (Danh dự) Christine Chen - một tác giả người New Zealand gốc Trung Quốc, đang tích cực hoạt động trong mạng lưới thi ca đương đại thế giới.
Xem thêm
Ghi nhận và lan tỏa giá trị sống của người cao tuổi qua “Dấu ấn đời người”
Hội Người cao tuổi (NCT) Việt Nam và Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp tổ chức Chương trình “Người cao tuổi & Kỷ nguyên vươn mình”. Chương trình vừa diễn ra tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Đồng Tháp, thu hút trên 1.400 đại biểu là NCT cùng đông đảo văn nghệ sĩ trên địa bàn tỉnh tham dự.
Xem thêm
Nâng cao “chất thép” trong ngòi bút bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Sáng 15/4/2026, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy Chính phủ tổ chức hội nghị tập huấn và tọa đàm chuyên đề về “Kỹ năng và định hướng sáng tác tác phẩm dự thi Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ 2, năm 2026”.
Xem thêm
Triển khai đồng bộ, hiệu quả các hoạt động lĩnh vực văn hóa, thông tin, thể thao và du lịch
Ngày 15/4/2026, tại Hà Nội, Bộ VHTTDL tổ chức họp báo thường kỳ Quý I năm 2026. Chánh Văn phòng, Người phát ngôn của Bộ VHTTDL Cao Lê Tuấn Anh chủ trì họp báo.
Xem thêm
Giải thưởng sáng tác – quảng bá văn học, nghệ thuật, báo chí
Căn cứ Kế hoạch số 50-KH/BTGDVTU ngày 01/4/2026 của Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM về việc phát động Giải thưởng sáng tác, quảng bá tác phẩm văn học, nghệ thuật, báo chí giai đoạn 2026–2030
Xem thêm
Đô thị mới và cảm hứng thi ca
Cuộc thi thơ với chủ đề “Tiếng gọi đô thị mới” do Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh tổ chức (nhận tác phẩm từ ngày 1-3 đến 31-12-2026) là một trong những hoạt động trọng điểm của văn học, văn hóa-nghệ thuật thành phố năm 2026. Cuộc thi không chỉ là sân chơi cho giới thi sĩ và người yêu thơ mà còn được kỳ vọng khơi nguồn cho dòng chảy của thi ca trong không gian đô thị mới...
Xem thêm
Thông báo về việc cập nhật thông tin hội viên theo địa chỉ mới sau sáp nhập
Để cập nhật danh sách hội viên theo địa chỉ mới sau sáp nhập, Văn phòng Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh đề nghị quý hội viên cung cấp thông tin địa chỉ nơi ở hiện nay (theo đúng tên phường mới) và số điện thoại liên hệ (trong trường hợp có thay đổi mà chưa cập nhật với Văn phòng Hội).
Xem thêm
Lời ngỏ từ Ban Tổ chức Cuộc thi thơ “Tiếng gọi đô thị mới”
Nếu còn một chút rung động với thành phố này – với những đổi thay, với những điều đang lớn lên mỗi ngày – xin các bác, các anh chị gửi về vài bài thơ hưởng ứng.
Xem thêm
Lịch sử thành phố hào hùng trong tim của một bác sĩ
Sáng 11-4, tại Đường sách TPHCM, Hội Nhà văn TPHCM tổ chức chương trình giao lưu ra mắt ấn phẩm Thành phố trong tim của tác giả, bác sĩ Huỳnh Thị Minh Tâm.
Xem thêm
Nhạc sĩ Ngô Tùng Văn đã lặng lẽ “ra đi”, để lại những bài ca tử tế
Thật bất ngờ và buồn bã khi hay tin nhạc sĩ Ngô Tùng Văn đột ngột ra đi, như một nốt lặng không lời. Mới đó thôi, chúng tôi còn ngồi với nhau, ăn uống, trò chuyện về âm nhạc, về thơ, về những dự định còn dang dở. Anh đã từng phổ cho tôi hai bài thơ bằng những giai điệu mộc mạc, nhưng ngọt ngào va chân thành như chính con người anh vậy.
Xem thêm
Vẻ đẹp của nhà văn nữ trên trang viết và trong cuộc đời
Sáng 10.4.2026, tại Hà Nội, Ban Nhà văn nữ Hội Nhà văn Việt Nam đã tổ chức chương trình gặp gỡ và giao lưu “Nhà văn nữ Việt Nam: Sống và Viết”, quy tụ nhiều cây bút nữ đến từ các vùng miền trên cả nước.
Xem thêm
Nhà thơ Nguyễn Đức Mậu trở về cánh rừng nhiều đom đóm bay
Nhà thơ Nguyễn Đức Mậu, một tác giả nổi tiếng từng được trao tặng Giải thưởng Nhà nước, vừa đột ngột qua đời ở tuổi 78, vào ngày 8/4/2026 tại Hà Nội.
Xem thêm
Nhà thơ Nguyễn Đức Mậu – tác giả bài thơ “Màu hoa đỏ” đột ngột qua đời
Nhà thơ Nguyễn Đức Mậu - tác giả bài thơ nổi tiếng Màu hoa đỏ đã đột ngột qua đời vào sáng 8/4 khi đang đi trên một chuyến xe bus.
Xem thêm
Bệ đỡ mới cho văn học sử
NXB Tổng hợp TPHCM vừa ra mắt hai tác phẩm chủ đề văn học sử với nhan đề Văn chương quốc âm về thế kỷ XIX và Môi trường kêu cứu, văn chương đáp lời.
Xem thêm
Phê duyệt Đề án “Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”
Ngày 4/4/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng ký ban hành Quyết định số 611/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.
Xem thêm
Thông báo về việc thành lập Ban Sơ khảo cuộc thi thơ “Tiếng gọi đô thị mới”
Một cuộc thi thơ hướng tới diện mạo tinh thần của đô thị mới – nơi truyền thống và hiện đại cùng cất tiếng.
Xem thêm
Họ Phùng miền Trung Tây Nguyên - Dòng chảy và hội tụ
Sáng 5/4/2026, tại TP Đà Nẵng, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và Hội Khoa học Lịch sử Đà Nẵng phối hợp với Hội đồng họ Phùng Việt Nam, Hội đồng họ Phùng miền Trung – Tây Nguyên tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Họ Phùng Việt Nam – các tỉnh miền Trung – Tây Nguyên trong tiến trình lịch sử”. Sự kiện thu hút đông đảo các nhà nghiên cứu, nhà khoa học, văn nghệ sĩ và đại diện con cháu họ Phùng từ nhiều địa phương tham dự.
Xem thêm
Thông báo về việc bổ sung bài viết để tái bản tập thơ văn “Viết về Mẹ”
Nhằm làm phong phú nội dung cho lần tái bản, bên cạnh các tác giả đã tham gia ấn bản năm 2025, Hội Nhà văn TP.HCM trân trọng mời toàn thể hội viên gửi thêm sáng tác với chủ đề về người mẹ.
Xem thêm
