TIN TỨC

80 năm ra đời “Đề cương về Văn hóa Việt Nam” (1943-2023): Giá trị sơ khai, sức sống hiện tại

Người đăng : vctphcm
Ngày đăng: 2023-04-21 11:20:49
mail facebook google pos stwis
326 lượt xem

Tại tọa đàm 80 năm ra đời “Đề cương về Văn hóa Việt Nam” (1943-2023) do Liên hiệp Các Hội văn học nghệ thuật (VHNT) TPHCM tổ chức ngày 20-4, PGS-TS Trần Luân Kim, Trưởng ban Lý luận phê bình Liên hiệp Các Hội VHNT, khẳng định: “Đề cương lấy 3 nguyên tắc Dân tộc - Khoa học - Đại chúng làm trụ cột và đó là khởi nguồn sinh động cho tính dân tộc và tính hiện đại - những đặc tính, nguyên tắc gốc rễ của nền VHNT nước ta”.

3 nguyên tắc trụ cột

Theo PGS-TS Trần Luân Kim, có thể hiểu 3 nguyên tắc vận động trong đề cương như sau: Dân tộc làm cho văn hóa trực tiếp phục vụ sự nghiệp dân tộc, làm cho trí thức có lòng tự hào, xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam; Đại chúng là văn hóa của nhân dân, phục vụ nhân dân, làm cho mọi người biết thưởng thức và tham gia sáng tạo nghệ thuật, dần dần chiếm lĩnh các giá trị tinh thần mà dân tộc và loài người tạo ra, chống mọi chủ trương, hành động làm cho văn hóa phản lại đông đảo quần chúng hoặc xa rời quần chúng; Khoa học là tạo điều kiện cho nền văn hóa dân chủ phát triển về mọi mặt trên cơ sở khoa học.

Về các lĩnh vực VHNT, nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Quốc Dũng (Hội Nhiếp ảnh TPHCM) chia sẻ: “Hình ảnh do người nghệ sĩ nhiếp ảnh sáng tạo ra, không chỉ tuân thủ mà còn cần vận dụng sáng tạo những nguyên tắc của đề cương đặt ra. Đảm bảo nguyên tắc dân tộc hóa, hình ảnh khi chụp ở Việt Nam cần mang tính dân tộc cao. Đó là ảnh về Việt Nam, cho Việt Nam và vì Việt Nam. Tiếp theo, ảnh phải dành cho số đông quần chúng trong xã hội, được số đông quần chúng tán thưởng và ảnh cần mang tính khoa học cao nhất. Chúng ta đều biết tính khoa học luôn gắn liền với sự tiến bộ của xã hội. Để đạt được điều này đòi hỏi người cầm máy phải tự hoàn thiện mình, nâng cao ý thức chính trị xã hội, có khả năng sáng tạo nghệ thuật, tinh thông kỹ thuật và biết về kinh tế. Đây cũng chính là những bước phát triển về nhân lực trong nhiếp ảnh”.​

Một tiết mục trong chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống tại khu vực trung tâm TPHCM

Vận dụng linh hoạt, hài hòa

Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu ngày càng mạnh mẽ, các chuyên gia lo ngại làn sóng tiếp biến văn hóa và sự bùng nổ của công nghệ dễ khiến giá trị sáng tạo nghệ thuật có nguy cơ bị lu mờ. Do đó, với khái niệm hài hòa, tổng hợp giữa tính nội sinh và ngoại sinh, tính cổ truyền và hiện đại, đòi hỏi người sáng tạo nghệ thuật phải biết tìm kiếm những nét điển hình, độc đáo, đặc sắc của dân tộc mình kết hợp với đặc điểm chặt chẽ, xu hướng sáng tác mới từ nước ngoài. Kiến trúc sư Phạm Tứ bày tỏ: “Thực tế đời sống xã hội cho thấy ở nhiều lĩnh vực VHNT, trong đó có nghệ thuật kiến trúc chưa thật sự phát triển tương xứng với tiềm năng của đất nước cũng như kỳ vọng của người dân. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, một mặt có nhiều cơ hội quảng bá văn hóa truyền thống, nhưng mặt khác cũng chịu không ít tác động làm mai một văn hóa truyền thống. Ở lĩnh vực kiến trúc, nhất là kiến trúc nhà ở, môi trường ở đô thị, môi trường ở nông thôn hay môi trường ở mỗi vùng miền khác nhau đang cho thấy bức tranh chung về văn hóa ít có sự khác biệt, kể cả bản sắc vùng miền”.

Bên cạnh lo lắng ảnh hưởng từ làn sóng văn hóa bên ngoài, nhà văn Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn TPHCM, cho rằng: “Lâu nay, chúng ta vẫn có những tác phẩm văn học, sân khấu hay điện ảnh đặt hàng từ cơ quan nhà nước, nhưng chúng ta vẫn chưa có những cuộc khảo sát sau đó. Liệu tác phẩm hoàn thành, công diễn hay công chiếu 1 lần rồi có những lần sau; công chúng có được tiếp cận rộng rãi không? Tác phẩm hoàn thành phải đến được với công chúng, chứ không thể làm cho xong, để báo cáo rồi thôi”.

Theo các chuyên gia, 80 năm hay nhiều hơn nữa, Đề cương về Văn hóa Việt Nam vẫn còn nguyên giá trị để chúng ta soi rọi. Nhưng tiến trình hội nhập và phát triển đã đặt ra những thách thức, đòi hỏi chúng ta phải biết vận dụng linh hoạt những giá trị của buổi ban đầu để hài hòa cùng dòng chảy đương thời. Và để nghệ thuật Việt Nam vươn tầm, cần có sự chung tay, cộng hưởng từ cơ quan quản lý, người làm nghệ thuật, công chúng… để nghệ thuật trong nước phát triển vững mạnh, trước khi bước ra bên ngoài cạnh tranh.

Nhiều tham luận tại tọa đàm nhận định, Đề cương về Văn hóa Việt Nam không chỉ là nền tảng tư tưởng soi đường cho quốc dân đi, mà những nguyên tắc sơ khai của đề cương vẫn còn nguyên giá trị; trở thành thước đo để những người làm văn hóa nghệ thuật hôm nay tiếp tục soi rọi và nhìn nhận lại những vấn đề tồn tại trong làn sóng tiếp biến văn hóa ngày càng mạnh mẽ.

Theo Thiên Thanh/ Báo SGGP

Bài viết liên quan

Xem thêm
Cuộc thi “Nhân nghĩa đất phương Nam lần 2” sẽ được khởi đầu từ Ngày Thơ 2024
Năm nay, sự kiện Ngày Thơ Việt Nam do Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức lần đầu được đưa vào Chương trình Lễ hội của Thành phố
Xem thêm
Thư mời của Ban Tổ chức kỷ niệm các ngày lễ lớn Thành phố Hồ Chí Minh
Như thường lệ, năm nay Ban Tổ chức kỷ niệm các ngày lễ lớn Thành phố Hồ Chí Minh cũng sẽ tổ chức đêm thơ Nguyên Tiêu. Kính mời các nhà văn nhà thơ tham dự.
Xem thêm
“Lửa thơ” Hòa Đồng xúc động qua một phần tư thế kỷ
Tối mùng 4 tết, dù trời mưa bay bay và se sắt lạnh, những người yêu thơ vẫn hội ngộ tại xã Hòa Đồng, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên háo hức chờ đón đêm thơ vừa tròn 25 mùa xuân. Trên khắp ba miền Bắc – Trung – Nam, hiếm có xã nào như Hòa Đồng, đã giữ lửa đêm thơ truyền thống suốt một phần tư thế kỷ!
Xem thêm
Thư mời dự Ngày Thơ Nguyên tiêu Giáp Thìn 2024 tại Thành phố Hồ Chí Minh
Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh xin trân trọng gửi tới các nhà văn nhà thơ và độc giả yêu văn chương Thư mời dự Ngày Thơ Nguyên tiêu Giáp Thìn 2024 tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Xem thêm
Vĩnh biệt Nhà thơ, Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Hồng Oanh
Nhà thơ, Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Hồng Oanh, hội viên Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh, bị đột quỵ và qua đời lúc 21g05 ngày 13/2/2024
Xem thêm
Vô cùng thương tiếc nhà thơ Từ Quốc Hoài
Nhà thơ Từ Quốc Hoài vừa qua đời lúc 17h20 ngày 12/2/2024 (nhằm ngày mùng 3 tháng Giêng năm Giáp Thìn), hưởng thọ 84 tuổi.
Xem thêm
Văn Chương Thành phố Hồ Chí Minh Chúc mừng năm mới
Chào mừng Xuân Giáp Thìn 2024, Hội đồng biên tập website Văn chương Thành phố Hồ Chí Minh – Diễn đàn Văn học của Hội Nhà văn TPHCM xin gửi đến tất cả các tác giả, các nhà văn, nhà thơ, nhà NC-PB, cộng tác viên và bạn đọc lời chúc sức khỏe, niềm vui, hạnh phúc và sáng tạo. Đồng thời qua đây, chúng tôi cũng xin gửi lời cám ơn đến các tác giả đã nhiệt tình và thường xuyên gửi tin bài cộng tác cùng Ban biên tập trong suốt thời gian qua.
Xem thêm
Đường hoa Nguyễn Huệ Tết Giáp Thìn 2024 mang chủ đề “Xuân Yêu thương, Tết sum vầy”
Đường hoa Nguyễn Huệ Tết Giáp Thìn 2024 với chủ đề “Xuân yêu thương, Tết sum vầy” sẽ chính thức khai mạc vào tối ngày 07/02/2024 tại đường Nguyễn Huệ, Quận 1, TP.HCM.
Xem thêm
Nhà văn Trần Văn Tuấn nhận huy hiệu 50 năm tuổi Đảng
Hôm nay, ngày 01/02/2024, Đảng ủy khối Dân - Chính - Đảng Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Lễ trao huy hiệu 50 năm tuổi Đảng cho các đảng viên lão thành.
Xem thêm
Biết nghe sự thật khó hơn
Nguồn: FB Lưu Trọng Văn
Xem thêm
Nhà văn - Đạo diễn, NSƯT Lê Văn Duy - “Nghệ sĩ đến chết mới hết sáng tác”
Có thể nói, đạo diễn - nhà văn, NSƯT Lê Văn Duy là một người lịch thiệp, chịu giao tiếp, thân thiện và rất gần gũi. Đặc biệt, vì quý mến thế hệ đàn em và xem họ như những người bạn vong niên nên ông được các thế hệ văn nghệ sĩ trẻ từ văn chương, sân khấu đến điện ảnh… quý mến, yêu thương và kính trọng.
Xem thêm
3 ngày 2 đêm với chuyến đi tình nghĩa
Chuyến đi thăm nhà thơ trẻ Trần Đức Tín và nhà văn Trương Thị Thanh Hiền.
Xem thêm
Nhà văn, đạo diễn, NSƯT Lê Văn Duy qua đời
Theo tin từ gia đình nhà văn, ông qua đời lúc 12h18 ngày 27/1 tại nhà riêng sau nửa năm điều trị bệnh nan y (nhằm ngày mùng 17 tháng Chạp năm Quý Mạo), hưởng thọ 82 tuổi.
Xem thêm
Nhà thơ Tống Kim Châu đã về đất mẹ
Nhà thơ Tống Kim Châu vừa qua đời lúc 0h45 ngày 27/01/2024 tại bệnh viện Chợ Rẫy do mắc chứng bệnh viên tụy hoại tử, sau 2 tháng điều trị, hưởng thọ 74 tuổi.
Xem thêm
Nhà thơ Trần Dzạ Lữ qua đời ở tuổi 77
(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - Thông tin từ gia đình cho biết, nhà thơ Trần Dzạ Lữ vừa qua đời vào lúc 22h54 ngày 25/01/2024, hưởng thọ 77 tuổi.
Xem thêm
Giới thiệu tập thơ “Anh đi giữa mùa hoa tam giác mạch” của Lương Minh Cừ
Chiều ngày 20.01.2024, tại Vĩnh Long, Trường Đại học Cửu Long đã tổ chức Chương trình Tọa đàm – giới thiệu  “Anh đi giữa mùa hoa tam giác mạch” – tập thơ thứ 4 của nhà thơ Lương Minh Cừ, do NXB Hội Nhà văn ấn hành và được Hội Nhà văn TPHCM tặng thưởng năm 2023.
Xem thêm
Hội Nhà văn TP.HCM: Phát huy tinh thần đoàn kết, sáng tạo vì văn học nước nhà
HTV Tin tức, kênh Tin tức chính thức của Đài truyền hình TP. Hồ Chí Minh (HTV).
Xem thêm
Nhà thơ Nguyễn Ngọc Hạnh ra mắt tập thơ Nắng dậy thì tại TPHCM
(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - Sáng ngày 13/01/2024, tại số 81 Trần Quốc Thảo, Quận 3, Thành Phố Hồ Chí Minh, diễn ra buổi ra mắt tập thơ “Nắng dậy thì” của nhà thơ Nguyễn Ngọc Hạnh.
Xem thêm
Hội Nhà văn TPHCM Tổng kết hoạt động năm 2023, Trao Giải thưởng văn học và Kết nạp hội viên mới
(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - Sáng ngày 12/01/2024, tại Hội trường Liên Hiệp Các Hội VHNT TPHCM, Hội Nhà văn TPHCM đã tổ chức buổi tổng kết hoạt động, trao giải thưởng văn học và kết nạp hội viên mới năm 2023.
Xem thêm