Quay trở lại chỗ đứng cạnh cửa sổ, tôi cảm nhận những cái gật gù hài lòng và cả ánh mắt tán dương như muốn thốt lên: “Ừ! Thanh niên trí thức nó phải thế! Đúng là niềm tự hào và tương lai đất nước!” Nếu hiện tại một nhà báo có mặt trên xe và chứng kiến từ đầu chí cuối hành động được cho là nghĩa khí vừa rồi, anh ta hẳn đã xin chụp ảnh phỏng vấn tôi và chỉ ngay trưa nay thôi, gương mặt tôi sẽ xuất hiện trong mục Đời sống – xã hội của một trang báo điện tử nào đó với tiêu đề: “Nghĩa cử cao đẹp của thế hệ trẻ giữa một thời đại dần chai dạn và thờ ơ”. À không, tôi nhất định phải xin (bồi dưỡng tí nếu cần) anh ta đặt tên tôi ngay tiêu đề, trước dấu hai chấm dẫn vào câu tít. Caps lock, in đậm. Đó có thể sẽ là cú chốt hoàn hảo cho màn lăng xê ngọt ngào của Hương về tôi ở công ty trong vài tiếng nữa.

Tác giả trẻ Hồng Luân Anh

Vì nể mặt ông bác họ của cậu hàng xóm – dù khi ấy đầu óc tôi đã tít tắp ở vương quốc Biêng-biêng rồi – tôi vẫn bấm bụng ngồi rốn làm thêm một chập nữa đến tận hai giờ sáng. Bốn tiếng sau, bắt gặp tôi ở hành lang, cu cậu vò mái đầu rối, lè nhè với cái miệng sủi bọt trắng xóa cùng cán bàn chải nhựa lòi ra.

– Bác em mừng vì lâu lắm mới có cốt nhậu cùng đẳng cấp, đúng là trăm nghe không bằng một thấy!

Tôi đoan chắc ý cậu ta là: Em mừng vì anh không làm vỡ lở cái lời quảng bá quá đỗi nhiệt tình của em về tửu lượng thần sầu của anh! Tức là: Ta không làm mất mặt nhau. “Hẹn chầu sau nhé”, cậu nói rồi nhổ đám bọt xuống cái hố ga, tôi còn chẳng chắc là bọt kem đánh răng hay bọt bia.

“Hẹn chầu sau nhé”, tôi mỉm cười và lặp lại lời cậu, thầm mong “chầu sau” sẽ không bao giờ tái diễn. Dẫu sao thì một chữ “mừng” của cậu ta cũng khiến tôi mừng, cái mừng kín đáo và kiêu hãnh. Kín đáo vì tôi chẳng muốn bị ai phát giác một sự mừng bắt nguồn từ lí do ngớ ngẩn không đáng mừng. Nhưng tôi vẫn thấy kiêu hãnh như thể chữ “mừng” trong từ điển của cậu ta chỉ để dành cho tôi vậy. Hay chính vì kiêu hãnh nên nó phải kín đáo, thế thôi.

Cái mừng này đáng mừng đã xốc tinh thần để tôi lạng khỏi cơn buồn ngủ chuẩn bị sụt lở và vùi cả ý thức của tôi vào cõi chỉ-mình-tôi. Trời đẹp và chẳng hề có dấu hiệu bão bùng gió rít. Ừ thì đi làm.

Sáu giờ mười phút sáng: một trong ba khoảng thời gian mà những chiếc cột gắn bảng kim loại ở bến xe buýt được săn đón và vây quanh nhiều nhất trong ngày. Nơi đây diễn ra cuộc tụ họp của đủ nhóm người: tuổi tác, thời trang, bộ dạng, biểu cảm, đôi khi là sắc tộc nữa. Họ hớt hải từ bên kia đường, bắt kịp lúc đèn giao thông chiều ngược lại chuyển đỏ rồi sải bước rộng nhất có thể băng sang. Nếu cái cột gắn bảng ấy là người, nó ắt sẽ kiêu hãnh lắm cho mà xem. Kiêu hãnh với cái vỉa hè chỉ để người ta chà đạp, với cái bốt điện hoen gỉ dòng chữ “Nguy hiểm, cấm lại gần” cô đơn lạc lõng.

Ừ, thế nên nó có để ý quái đâu ánh mắt những người chạy đến chỗ nó đang không ngừng dõi theo dòng xe cộ phía tít xa với sự phấp phỏng cầu rằng tuyến xe họ cần lên đừng tới vội. Sang được đến đây rồi, cái sự phấp phỏng ấy đột ngột trở thành “Sao mãi xe chẳng tới vậy?!” Nó ngỡ ngàng, nhận ra sự vồn vã chỉ là vội vã; những cái ngước nhìn của trăm kẻ mà nó vốn tưởng đang chiêm ngưỡng gương mặt mình hóa lại chỉ xem nó là một sự chỉ dẫn, tham khảo, xác nhận; và rồi bẽ bàng nhìn họ mất hút sau hai cánh cửa đóng sập của chiếc xe buýt.

Nó có nghĩ rằng cái xe buýt cũng kiêu hãnh như nó không nhỉ? Nhìn xem, họ chờ ta đến và vồ vập vào ta, lấp đầy ta như thể đây là lần cuối họ thấy ta. Thậm chí khi lòng ta đã chật cứng, những kẻ tới sau vẫn muốn chen lên nhưng bị hộ vệ của ta đuổi xuống. Ngươi chỉ là cái điểm định vị một phần trong ta để họ tìm đến và ngóng chờ ta mà thôi, ngươi hiểu chưa hả cột ơi?

Tôi xót thương cho chiếc cột gắn bảng đang dần trôi tuột khỏi khóe mắt và ô cửa sổ của xe buýt khi vừa yên vị trên cái ghế cuối cùng. Hay thế nào lại vừa khéo có người xuống ở trạm khi nãy, vừa khéo nó rơi vào tầm mắt lúc tôi chen chúc lách lên, vừa khéo thanh niên cùng lên sát tôi bước chậm sau vài phần trăm giây (cậu ta cũng hướng đến cái ghế, hiển nhiên rồi). Vừa khéo nó là chỗ yêu thích của tôi – chót xe, sát cửa sổ. Vừa khéo nó dành cho tôi.

Hành trình dài mười lăm cây số đến công ty lại bắt đầu. Đi lại xa xôi, làm bộ phận marketing của công ty nội thất trong khi bản thân tốt nghiệp loại Giỏi ngành Công nghệ thực phẩm, mấy quán cơm trưa văn phòng với giá cắt cổ, lão sếp tin cậy giao cho cả núi tài liệu để xử lí mỗi ngày. Nghe đã đáng để bất cứ ai cao chạy xa bay từ đời nào. Giả mà không vì những “Anh Tấn chăm chỉ chịu khó thật đấy”, “Tôi chưa thấy ai dũng cảm làm trái ngành siêu như anh Tấn đâu” hay “Anh Tấn lại bao nữa hả? Trời ơi hào phóng làm sao!”. Giả mà lão sếp không phải con trai của bạn đại học bố tôi.

Và đây, vì sự tin cậy đó của mọi người, tôi lôi máy tính xách tay khỏi cặp hòng hoàn thành nốt bài báo cáo dang dở bị tạm hoãn bởi màn chén thù chén tạc bất ngờ đêm qua. Những con số cùng biểu đồ láo nháo và bặm trợn đang công kích vào thành trì óc tôi, nơi toán lính nơ-ron cứ gà gật rồi sợ chạm nhau để tránh giật điện như thể chúng đang ngầm lên án tôi vì sự vụ đêm qua và rồi giờ ép chúng phải cực lực xung trận. Một sự đình công sâu cay hơn bất cứ cú búa bổ nào. Thà là búa bổ một cái đi là tôi có lí do chính đáng và đáng thương để xin nghỉ, cũng như có thêm thời gian phản kích và tất toán lũ số má táo tợn kia. Tôi nghĩ thế khi nhìn chăm chăm cái búa thoát hiểm nho nhỏ đính trên tường xe. Phải chi nó thình lình bung ra rồi rơi vào đầu tôi thì hay phải biết. Nhưng nhìn đoạn dây rút nhựa lạnh lùng ghim chặt cái búa vào tường, giả sử lúc xe lâm nạn thật, giằng ra còn khó thì nói gì sự việc nhiệm mầu như kia xảy đến.

Qua vài trạm dừng, sự (cố) tập trung của tôi vào màn hình máy tính khiến dòng người cứ lên và xuống chỉ như một hoạt cảnh phụ họa cho tiếng động cơ cứ thở ồ ồ và run lẩy bẩy sau lưng mình. Liếc ra cửa sổ: đã được phân nửa đoạn đường. Tôi day hai đầu lông mày, nhấn phải công tắc gây nhức nhối cả các vùng lân cận.

– Thanh niên nào nhường chỗ cho người già này!

Tiếng phụ xe vang lên khi tôi vừa khép một nửa cái máy tính lại. Tôi hơi nghểnh lên và nhìn quanh những chiếc ghế đang được làm ấm bởi các thân thể trẻ trung. Sinh viên, đa phần là vậy. Họ trẻ và khỏe, như tôi đôi năm về trước. Những bài giảng trên trường của bọn nhóc có khó không nhỉ? Bài tập nhiều không? Có áp lực học phí hay gia đình cấm cản vì không chọn ngành nào đó hot hoặc theo truyền thống nhà họ? Cũng đáng để đồng cảm, nhưng tôi đều đã kinh qua và thấm thía sâu sắc những nỗi gian lao ấy. Họ có nghĩ khi nhìn tôi – mặc cái vẻ ngoài cao và rắn chắc cùng cái kính dày vẻ học thức này – đại loại rằng: Anh ta trông tử tế và dường như có nỗi khổ tâm trong đôi mắt. Hơn hết là anh ta còn chắt chiu thời giờ đến mức làm việc cả trong không gian bức bách mà người ta chỉ muốn thoát xuống ngay. Anh ta đang cống hiến cho xã hội. Đừng làm phiền anh ta.

Phải rồi, chiếc máy tính. Những người ngồi kế tôi, đứng kín trước mặt tôi hay vừa mới bước lên xe – đều sẽ thấy chình ình vật thể 12 inch trên đầu gối tôi và lập tức chắp nối các chi tiết trong tổng thể bức tranh họ đang nhìn: người đàn ông với đôi mắt trũng sâu, thâm sì sau tròng kính ngả vàng, bàn tay đánh phím liên hồi trên chiếc máy cổ lỗ sĩ; và ngộ ra: Anh ta đang bận. Anh ta cần được ngồi, đáng được ngồi. Vậy nên một thanh niên hiểu chuyện trên tôi ba hàng vừa đứng phắt dậy nhường ghế cho ông cụ kia.

Tranh của họa sĩ Trần Thắng

Tôi lật máy lên. Tab đang mở ứng dụng C.GPT vẫn còn đang nhiệt tình soạn một danh sách đề xuất cho câu hỏi “Làm sao để có phần mở đầu báo cáo dự án hay?” của tôi. Tôi liếc sang thằng nhóc cấp một ngồi cạnh đang mê mải đọc truyện tranh, thấp giọng hỏi:

– Cháu từng thấy ứng dụng này bao giờ chưa?

– Dạ chưa. Ghêm lói chuyện giống Tác-kinh Tôm^[1] ạ?

– Chuẩn.

Tôi an tâm tiếp tục bận.

Sau một hồi, doanh trại tuyến đầu trí óc của tôi phải điều động thêm quân y để chạy chữa cho hàng trăm cậu lính nơ-ron trọng thương. Xem ra đã tới lúc tôi cũng phải đình chiến với đám hổ BÁO CÁO chồn kia và chờ quân tôi dưỡng thương, bao gồm cả đôi mắt sắp chảy nước vì cay xè này.

– Thanh niên nhường ghế cho thai phụ đi nào!

Người phụ nữ ôm chiếc bụng bầu như úp chiếc mũ cối dưới váy bước lên. Bây giờ xe vãn hơn chút vì vừa qua một trạm dừng ở trường đại học và các sinh viên đã lục tục đi xuống. Dù vậy tất tật các mặt ghế vẫn chưa được thấy cái trần xe một phút nào. Tôi mới tắt máy và nhét nó vào lại cặp da của mình. Dựa đầu vào cửa sổ, tôi khép mắt lại suy nghĩ. Chờ chút, cớ sao phụ xe cứ chỉ nhắm đến “thanh niên” thôi nhỉ?

– Cậu kia, đừng có mà giả vờ ngủ. Phiền cậu cho cô này ngồi chút.

Tôi giật thót tưởng người ta nói mình. Thân thể tôi thậm chí còn chuẩn bị bật dậy ngay tắp lự nếu tôi mở mắt ra và đối diện mình là ánh nhìn chán chường của chủ nhân câu nói đó. Hóa ra phụ xe đang lay một cậu bạn ngồi ở ghế ngoài hàng đầu sát cửa.

Là thanh niên. Cậu ta nom trạc tuổi tôi, hoặc có thể hơn tôi lắm. Cậu như vừa bị phá bĩnh khỏi giấc ngủ đáng ngàn vàng, hé đôi mắt sưng sưng nghếch nhìn hai người họ. Vẻ mặt trông đến tiều tụy. Bắt được nét tiều tụy ấy, lòng tôi chợt nổi lên chút xót xa. Có lẽ người phụ nữ kia cũng nghĩ như tôi.

– Thôi bác ạ, em xuống ở điểm tiếp theo đây rồi. Em cảm ơn bác!

Quả thực thai phụ ấy đã xuống ở điểm dừng kế. Và đó là một điều may. Vì tôi đoan chắc cậu bạn với nét mặt xanh lét vẫn ngồi dính trên ghế như thể nó là cái buồng dưỡng khí của cậu, sẽ không kham nổi những cái liếc xéo khinh bỉ như mũi tên vô hình hung ác bay vút tới và những cái bặm môi chỉ chực ca thán đại loại mấy câu “Trai tráng mà sao hèn đến thế là cùng!” từ phụ xe và chục chú thím ngồi quanh. Và chắc gì chính chị ta đã không nghĩ thế, nhưng chị bao dung hơn và giảm tối thiểu sát thương lên cậu trai vì một điều trùng hợp là chị đã tới điểm cần xuống thật sự.

Có lẽ mỗi tôi nghĩ cậu không diễn chỉ để giữ cho mình một chỗ ngồi trong suốt quãng đường dài. Ai mà muốn đứng mãi trên cái cỗ quan tài bay này cơ chứ? Thế nếu không phải vì ghế của cậu ở ngay sát cửa, mà ở tít cuối xe như tôi, hoặc chẳng còn ai trông như trong độ tuổi chúng tôi trên xe, thì ai là người sẽ đứng dậy và nhường phần ghế quý giá trong khung giờ cao điểm như thế này nhỉ? Tài xế à? Tôi bật cười với ý tưởng của mình khi mắt vẫn đang nhắm nghiền.

Hay vấn đề không nằm ở tuổi của cậu ta hay vị trí ghế, mà ở bộ đồ cậu đang mặc thì sao? Tôi ti hí mắt vừa đủ để nhìn lại dáng vẻ của cậu. Áo phông hình sói hú, quần jeans rách, tay cầm hờ cái mũ lưỡi trai bạc màu.

Trong mắt tôi, cậu ta là dân chơi có nhiều tâm sự.

Trong mắt những vị ngồi trên kia, cậu là thành phần nổi loạn.

Rồi nhìn lại tôi đi: đeo kính, mặc vest, tay ôm cặp da bong tróc một góc. Nếu tôi có bày ra vẻ hốc hác với đôi mắt lờ đờ đầy tia máu vì vừa trải qua một cuộc hoan lạc thì người ta cũng nhói lòng thương cảm cho một vị làm công ăn lương kiệt sức vì ngày đêm lao lực. Cùng tuổi, cùng ngủ, nhưng rõ ràng họ để tôi yên (có phần kính nể nữa cũng nên). À à, lập luận của tôi sắc bén quá thể. Phải nói tư duy này của thằng Tấn đã xức cho cuộc sống cấp ba của nó thứ dầu lóng lánh đáng thèm thuồng và ngưỡng mộ. Tiền rút từ lợn đất của con em gái với danh nghĩa “anh vay” ngọt xớt – đều đập cả vào mấy hộp quà kim tuyến. Nó nhịn đói đến lớp lúc chưa có ma nào tới, đặt hiên ngang hộp quà trên bàn mình. Canh giờ gần trống, nó ưỡn ngực khoác cặp bước vào, rẽ đám bạn nhớn nhác bu quanh bàn, còn mình mắt trợn to miệng há hốc. Bên trong khi thì nước hoa Victoria’s Secret, khi sịp Calvin Klein. Tuần cứ dăm bữa như thế, những đứa từng chẳng coi Tấn ra gì lân la làm bạn, mua quà sáng cho nó; lũ con gái cũng dần dà bị thuyết phục bởi sức hút của nó. Nào ai kịp soi cái lọ ghi Viotoria’s Seret, dòng Calwin Kleni nằm ềnh trên viền quần. Áp dụng hoàn hảo cho đại học và đến bây giờ, tôi thấy cần phải chép thành một cuốn bí kíp.

Qua tiếng thông báo từ máy phát tự động trên xe, tôi biết chỉ còn cách ba điểm dừng nữa là tới công ty. Tiếng cửa xe mở ra và đóng lại, lần đóng này thì lâu hơn bình thường.

– Ai nhường ghế cho người khuyết tật với!

Tôi tỉnh như thể bất chợt thức giấc ngay lúc sắp đến điểm cần xuống. Ô kìa, đằng sau vị khách đặc biệt kia chẳng phải là Hương ấy sao? Thánh nữ phòng Thiết kế, người như tên, ánh mắt lơi lả cùng mười ngón tay ngọc ngà lướt trên bản vẽ khiến lũ đàn ông trong công ty thi nhau trồng cây si. Nàng ý nhị từ chối cả thảy. Không phải bởi Hương đã có chủ, mà vì đám kia kém quá thể. Tôi thích nàng, nên tôi phải có chiến thuật. Chậm mà chắc, C.GPT khuyên vậy. Mình phải có thế của mình. Có điều chưa lúc nào cơ hội trao tay. Giờ thì hay cho, nàng đã hiện diện đúng thời điểm vàng!

Vuốt phẳng cái cà vạt vài phát, tôi xách cặp đứng lên, tiến thẳng về phía bà cô với chiếc chân giả dưới gối đang thập thững bước, dáo dác tìm chỗ. Xe bỗng tới khúc cua khiến bên trong nghiêng ngả, tôi liền một tay nắm chặt tay cầm treo bằng nhựa, tay còn lại đỡ lấy bà đang loạng choạng mất trọng tâm. Khi xe ổn định, tôi còn cẩn thận dìu bà ấy ngồi vào cái ghế đã được tôi làm ấm cả chặng và ân cần hỏi thăm bà.

Quay trở lại chỗ đứng cạnh cửa sổ, tôi cảm nhận những cái gật gù hài lòng và cả ánh mắt tán dương như muốn thốt lên: “Ừ! Thanh niên trí thức nó phải thế! Đúng là niềm tự hào và tương lai đất nước!” Nếu hiện tại một nhà báo có mặt trên xe và chứng kiến từ đầu chí cuối hành động được cho là nghĩa khí vừa rồi, anh ta hẳn đã xin chụp ảnh phỏng vấn tôi và chỉ ngay trưa nay thôi, gương mặt tôi sẽ xuất hiện trong mục Đời sống – xã hội của một trang báo điện tử nào đó với tiêu đề: “Nghĩa cử cao đẹp của thế hệ trẻ giữa một thời đại dần chai dạn và thờ ơ”. À không, tôi nhất định phải xin (bồi dưỡng tí nếu cần) anh ta đặt tên tôi ngay tiêu đề, trước dấu hai chấm dẫn vào câu tít. Caps lock, in đậm. Đó có thể sẽ là cú chốt hoàn hảo cho màn lăng xê ngọt ngào của Hương về tôi ở công ty trong vài tiếng nữa.

Đến trạm dừng, cửa xe lập cập mở bung, tôi lưng eo thẳng tắp lững thững bước xuống, tuồng như có tấm thảm nhung đỏ oạch trải từ cửa xuống mặt đường. Bình thường tài xế và phụ xe hay réo những ai đủng đỉnh như thế lắm, mà nay họ kiên nhẫn chờ tôi đứng oai vệ trên vỉa hè mới cuộn thảm, khép cổng và đánh ngựa rời đi. Hít thở không khí thông thoáng, tôi sảng khoái lạ thường. Lũ nơ-ron trong đầu được chiêu đãi một bữa toàn các món khoái khẩu được dọn lên ào ào. Chúng nhanh chóng hồi sức thậm chí sung sức sẵn sàng lâm trận. Ừ thì tôi vừa làm một việc tốt đấy thôi. Và tôi chợt thấy, niềm kiêu hãnh của tôi còn hơn cả cái xe buýt tự nghĩ về nó. Ngươi xem, chúng ta từng dài cổ mong ngóng, từng tranh nhau mà lấp đầy ngươi, nhưng chỉ cần đến ngươi trong một quãng đường nhất định mà thôi. Ôi chao, biển số của ngươi, ai mà đếm xỉa! Cái điệu bộ lù đù chẳng nịnh mắt được ai sẽ lại hòa tan vào đám bản sao của ngươi, bụi bặm và lao tâm khổ tứ. Phải chi ngươi có cái còi phát nhạc jazz hay áo ngươi vằn vện lục sắc thì mặc ngươi thích hay không, ngươi chí ít vẫn chen được vào khóe mắt của chúng ta mà thỏa chí rồ máy lên chứ.

– Anh Tấn, trưa nay lại ăn cùng chúng em nhé?

Nàng tiên yêu kiều chạm vào lưng tôi và cất tiếng hỏi. Ôi chao, lần đầu Hương rủ tôi đi ăn riêng. Những bữa vung năm bảy trăm bao đồng nghiệp chẳng bằng một lần nhường ghế miễn phí. Nàng đã rung rinh bởi tấm lòng nhân ái của tôi, điều này không cần bàn cãi. Tạm ngưng phác viễn cảnh ngôi nhà và những đứa trẻ cùng Hương trong đầu, tôi quay người lại vờ giật mình:

– Ôi Hương à? Làm anh hết hồn… Nay có chuyện vui nên rủ anh đi ăn hả? Hừm… anh không hứa trước, vì còn vài việc cần trao đổi với sếp sợ qua trưa. Tình hình thế trước nhé!

Chậm mà chắc, C.GPT khuyên vậy. Mình phải có thế của mình.

Chào nàng và đợi cho thang máy ngậm lấy nàng xong, tôi sải những bước dài và tự tin về phía một quán cafe khuất sau công ty. Trời đẹp và không có dấu hiệu bão bùng gió rít, nhưng tôi có câu chuyện chính đáng làm lí do để đến muộn. Còn ngay bây giờ tôi cần khoảng ba mươi phút để ngoáy nhanh bản báo cáo chết tiệt này.

H.L.A