TIN TỨC
  • Thế giới sách
  • “Điển tích văn học”- cuốn sách cần cho người làm văn học

“Điển tích văn học”- cuốn sách cần cho người làm văn học

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2021-09-30 09:09:20
mail facebook google pos stwis
1099 lượt xem

NGUYỄN TRƯỜNG

Cuốn “Điển tích Văn học”, tác giả Nhà văn Tố Hoài ra mắt bạn đọc vào Quý I/2021, Nhà xuất bản Thanh Niên, với độ dày trên 1000 trang. Cuốn sách chứa dung lượng lớn gần nghìn rưởi điển tích mang tính văn học đông tây, kim cổ. Thực ra cuốn Điển tích Văn học xuất bản lần đầu từ năm 2013, nhưng với số lượng khiêm tốn, nên nó đã dễ dàng rời kệ các hiệu sách trên toàn quốc một cách nhanh chóng.

 Sở dĩ nói cuốn “Điển tích văn học”, trước hết rất cần thiết cho nhà văn, sau mới đến giới nghiên cứu, những người quan tâm đến văn học, bởi tác giả là nhà văn, đã xuất bản hơn 20 tác phẩm, đáng chú ý  như các tiểu thuyết: Hoàng hôn dát đỏ; Giải trình của biển; Ký tự chìm trên bia đá cổ… bởi vậy ông biết nhà văn cần gì khi sáng tác. Khác với các cuốn từ điển bách khoa của nhiều tác giả; cũng như  khác với “ Chuyện đông chuyện tây” của An Chi ở sự phong phú của đủ mọi đề tài, “Điển tích văn học” chỉ chuyên chú vào những “ gia vị bếp núc” mà nhà văn cần để “chế biến món ăn tinh thần” cho người thưởng thức văn học. Tác giả đã bỏ ra hàng chục năm trời sưu tầm tư liệu. Lại đọc hàng ngàn tác phẩm của các nhà văn Việt Nam nên sau mỗi điển tích, tác giả lại trích một đôi câu trong tác phẩm đó để minh họa cho nhận định của mình, đây là cách làm mới, chưa ai làm, nó làm cho cuốn sách sinh động hơn.Ví dụ, trang 1016 điển tích “ Xe dành bên tả”, tác giả lý giải như sau: “Chiến quốc sách: Công tử nước Ngụy mời ẩn sỹ Hầu Doanh ra giúp mấy lần không được. Đem xe đến mời, Ngụy công tử luôn luôn dành chổ bên tả (Tỏ ý trân trọng) mời Hầu Doanh ngồi. Nguyễn Trãi – Bình Ngô đại cáo: Cố ư đãi hiền chi xa thường cấp cấp dĩ ư tả” (Cho nên xe đãi hiền để dành bên tả). Đặc biệt ấn tượng với sự giải thích của tác giả về điển tích “Số tử vi”, dùng hơn một trang sách bình giải về điển tích này thể hiện sự uyên bác của người viết về kinh dịch, âm dương lý số. Muốn giải thích được như vậy đòi hỏi tác giả đọc nhiều, biết được những điển tích đó xuất phát từ đâu, lại phải có vốn ngoại ngữ Anh, Pháp, Trung… nên mới rành rẻ đến chi ly như vậy.

Lần này, tác giả đã bổ sung hàng trăm các điển tích và được chỉnh lý chi tiết hơn. Ví dụ điển tích “Nàng Lilith”. Nàng đã bị che khuất bởi Kinh Thánh, Adam và Eve về nguồn gốc loài người. Nàng xuất hiện cùng Adam trước cả Eve cùng trông coi Vườn Uyển. Nàng không chịu nổi sự đè ép bởi Adam. Nàng đã kêu xin, cứu rỗi bởi Đức Chúa Trời. Nhưng Ngài tuyệt nhiên im lặng. Buộc nàng tự cứu mình nên đã bỏ theo quỷ Satan. Vì thế Eve mới được sinh ra từ xương thịt của Adam. Điển tích này ghi trong kinh Tamud, Zohar là kinh Cựu ước của người Sumerians, Akkadians, Assyria vas Babilon viết bằng loại văn tự cổ cách đây 3000-5000 năm chữ hình Nêm (Cumeiform tex).

Điển tích Văn học lần này, điểm nhấn là đã trích dẫn thêm nhiều tác phẩm văn học hiện đại của các nhà thơ, nhà văn: Trần Đăng Khoa, Hồng Diệu, Khuất Quang Thụy, Trần Nhương, Nguyễn Bình Phương, Lộc Bích Kiệm, Nguyễn Đức Hạnh, Trương Nam Hương, Phạm Phú Phong, Thai Sắc, Nhất Phương…tạo nên sự phong phú các thể loại văn học Việt Nam ở các thời đại.

Trong lời tựa cuốn sách, tác giả viết các điển tích có nguồn gốc từ “triết học, chính trị, thiên văn, thần học, tâm lý học… chỉ khai thác mặt văn học”. Nhưng sự khác biệt, khái quát, nó còn là cuốn “tiểu bách khoa…”. Điển tích không chỉ được nhìn dưới góc độ người xưa mà nay có khi được “nắn” lại dưới góc độ khoa học hiện đại như các điển Da Cam, Giao Chỉ, sao Bắc cực, sao Khuê, sao Hôm-sao Mai…Chẳng hạn sao Tua-rua (Taurus, kim ngưu, sao Mạ…). Trong bài Tụng Tây hồ (phú) khi vua Nguyễn Quang Toản kinh lý Bắc Kỳ, Tiến sĩ Nguyễn Huy Lượng có câu:

Chòm hủ thảo chưa qua tuần đom đóm,

Áng tường vân đà cách độ Tua - rua.

Câu này lấy tích trong Lễ ký-Thiên Nguyệt lệnh: “Hủ thảo biến vi huỳnh.”- Cỏ mục biến thành đom đóm. Điển tích của Tố Hoài đã giải thích theo khoa học: Đom đóm (Lampyndae) là động vật có tập tính phát sáng. Đó là tín hiệu tình yêu trong mùa sinh sản. Phản ứng sinh hóa quang Biolumiescence (bước sóng 510-670 nm), do chất enzym Luciferase hoạt động trên Luceferin với sự đóng góp của ion Magnesie, ATP và Oxy... tạo ra, còn Cỏ mục là thực vật, chỉ sinh mốc meo. Chất phát sáng là lân tinh.

Nội dung điển tích là sự lựa chọn công phu hướng tới văn học đích thực. Những điển tích trên cơ sở đã được kết cấu thành truyện cổ như: Ba sinh, Áo Mạnh Khương, Rửa tai, Gót chân A-sin…để tránh sự nhàm chán, tác giả đã co ngắn lại khúc triết, thật cần thiết cho nội dung điển tích. Nhưng các điển tích như: Án đổ, Mạc phủ, Tam kiệt, Thỏ khôn ba hang... trích dẫn từ các điển cố. Để phong phú và hấp dẫn, tác giả đã hướng tới như một câu chuyện văn học.

Các điển tích như: Mọc sửng, Cá tháng Tư, Ném đá giấu tay… có nhiều thông tin, dị bản tác giả chọn những nội dung phù hợp trên các cơ sở khoa học, lịch sử… để đưa vào sách.

Ngoài các trích dẫn bằng thơ văn diễn giải điển tích còn có các “giai thoại nhà văn”, các “thư giãn” tăng thêm sự thanh thản nhẹ nhàng cho độc giả. Bởi vậy “Điển tích văn học” của một nhà văn là nguồn tư liệu, một công cụ quý giá cho người làm văn học, đặc biệt là người sáng tác văn học.

N.T.

Bài viết liên quan

Xem thêm
Gửi đây chút duyên tình đọc: Những ngọn lửa ủ kín...
Hiếm có cuốn sách nào mà lời mở đầu của chính tác giả lại mời gọi người đọc chân thành đến thế:
Xem thêm
Tái bản hai tiểu thuyết “sóng gió” của nhà văn Lê Lựu
Thời xa vắng và Sóng ở đáy sông đều là những tác phẩm nổi bật trên văn đàn, được cho là đã mạnh dạn đi trước thời đại, mạnh dạn nhìn vào những ấu trĩ, bê bối, giáo điều của thời xã hội chuyển giao với những tàn dư dai dẳng trong tư tưởng và tâm hồn con người trong xã hội Việt Nam ở cả nông thôn và thành thị. Hai tiểu thuyết gắn với tên tuổi của nhà văn Lê Lựu vừa được “gặp mặt” bạn đọc thế hệ hôm nay với một diện mạo mới.
Xem thêm
Mua sách góp Quỹ vaccine phòng dịch Covid-19
NXB Văn học triển khai chương trình bán combo sách “Tinh hoa văn chương Việt” gồm các tác phẩm văn học có giá trị vượt thời gian của những nhà văn tên tuổi: Ngô Tất Tố, Nam Cao, Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Công Hoan, Nguyên Hồng...NXB Văn học triển khai chương trình bán combo sách “Tinh hoa văn chương Việt” gồm các tác phẩm văn học có giá trị vượt thời gian của những nhà văn tên tuổi: Ngô Tất Tố, Nam Cao, Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Công Hoan, Nguyên Hồng,
Xem thêm
Tình người cách ly mở đầu dòng văn xuôi thời sự về COVID-19
Tình người cách ly là truyện dài của nhà thơ - nhà báo Từ Nguyên Thạch, do Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành.
Xem thêm
Có gì độc đáo ở 2 cuốn sách vừa đoạt giải Wainwright
James Rebanks với cuốn sách English Pastoral đã giành giải Wainwright tôn vinh cuốn sách xuất sắc viết về thiên nhiên, được ban giám khảo giải ca ngợi là “tác phẩm tiêu biểu sẽ vẫn được tôn vinh trong 50 năm nữa”.
Xem thêm
Đưa sách Việt ra thế giới: Hành trình đầy triển vọng
Dù bộn bề khó khăn do ảnh hưởng của dịch Covid-19, nhưng thời gian qua, giới xuất bản vẫn có những nỗ lực chuyển động đáng ghi nhận.
Xem thêm
Dịch giả Nguyễn Lệ Chi: Tôi không muốn thành công quá dễ dàng
Nguyễn Lệ Chi từng là Phó giám đốc xuất bản công ty Văn hóa Phương Nam,
Xem thêm
Trần Lê Hoa Tranh đọc, viết trong tâm thế tự do
Tính báo chí in rõ trên trang viết về đối tượng, nội dung, bút pháp. Về đối tượng, hầu hết những tác phẩm, nhân vật đều mới, là vấn đề của hôm nay.
Xem thêm
Sự trỗi dậy của sách nói
Sách nói đã phát triển trong khoảng ba năm gần đây và trỗi dậy ngoạn mục từ năm 2020.
Xem thêm
Tác giả viết sách thiếu nhi ủng hộ các bà mẹ đơn thân
Phương Huyền trích nhuận bút từ truyện thiếu nhi đầu tay mang tên Cái tai và cuộc phiêu lưu kỳ thú để góp vào quỹ giúp các bà mẹ một mình nuôi con.
Xem thêm
Tìm hiểu đời sống xã hội Sài Thành và các tỉnh qua tác phẩm của Lương Minh & Các Ngọc
Bài viết về tác phẩm ĐỜI CHỢ (Nxb Trẻ, tháng 2 năm 2000) và tác phẩm CHỢ TỈNH, CHỢ QUÊ (Nxb Hội Nhà văn, tháng 10/ 2012).
Xem thêm
Lửa sống đẹp soi chiếu những ngày buồn
Sau hơn 6 tháng phát động và diễn ra, cuộc thi đã nhận được 418 bài tham gia. Ban giám khảo vòng sơ khảo (của Báo Thanh Niên) chọn 40 tác phẩm vào vòng chung khảo.
Xem thêm
Văn học Việt Nam 2021: Sự trở lại của các tác phẩm kinh điển
Dịch bệnh và giãn cách khiến cho hoạt động xuất bản chịu nhiều ảnh hưởng. Văn học năm 2021 cũng chìm lắng hơn so với mọi năm. Nhưng dù khó khăn bủa vây, các đơn vị xuất bản vẫn nỗ lực tiếp cận độc giả bằng nhiều “lá bài”, trong đó có xu hướng tái bản các tác phẩm kinh điển.
Xem thêm
Bộ tiểu thuyết dài nhất với tốc độ viết nhanh nhất ở Việt Nam
Doanh nhân – nhà văn nhà thơ Nguyễn Phúc Lộc Thành vừa thông báo cho bạn bè biết, “bộ trường thiên tiểu thuyết Cõi Nhân Gian 8 tập đã ra trọn bộ”
Xem thêm
Những bức tình thư gửi “Em Hà Nội” từ tâm dịch
Bài viết của Võ Hồng Thu về cuốn sách Sài Gòn, em thương anh của Hoài Hương
Xem thêm
Những sợi chỉ tâm hồn nối kết thành những bông hoa trong vườn thơ ‘Khát vọng’
(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) – Cơn đại dịch lịch sử, mang tầm thế kỷ đang hấp hối. Vài con Virut 19 còn lẫn quẩn đâu đó. Thành phố Sài Gòn cũng bắt đầu mở cửa hoạt động và đón mùa Xuân mới trong tình hình bình thường mới.
Xem thêm
Món quà quý hiếm - Bộ sách Cõi nhân gian của Nhà văn Nguyễn Phúc Lộc Thành
Bộ trường thiên tiểu thuyết 4 cuốn (mỗi cuốn 2 tập, dày 450 trang khổ lớn) cùng tên Cõi nhân gian của Nhà văn Nguyễn Phúc Lộc Thàn
Xem thêm
Tiếp bước Mùa thu rồi ngày hăm ba
Bài giới thiệu Dòng biên viễn và Sài Gòn thở chậm hít sâu
Xem thêm
Đọc Phù sa châu thổ của Hoài Hương
Tác phẩm Phù sa châu thổ của nhà văn Hoài Hương gồm có 12 truyện ngắn và 5 tạp văn.
Xem thêm
Bạch hóa hành trình sinh tử đời và thơ Nguyễn Bính!
Bà Nguyễn Bính Hồng Cầu bày tỏ mục đích viết cuốn sách ký sự “Cha tôi – nhà thơ Nguyễn Bính” là nhằm cung cấp thêm những dữ liệu đáng tin cậy về cuộc đời Nguyễn Bính...
Xem thêm