TIN TỨC

Phong thư cũ niêm mối tình thơ dại

Người đăng : phunghieu
Ngày đăng:
mail facebook google pos stwis
1130 lượt xem

Lê Xuân

(Vanchuongphuongnam.vn) – Nhà thơ Đoàn Vị Thượng được bạn đọc yêu thích từ những ngày trước giải phóng với nhiều bài thơ viết về tình yêu tuổi học trò. Anh dạy học, làm báo, viết văn. Vừa nghỉ hưu ở báo Giáo dục và Thời đại được thời gian ngắn thì bị bệnh hiểm nghèo, anh từ giã cõi tạm về miền cực lạc. Bạn bè yêu thơ anh đã sưu tầm thơ trước và sau giải phóng in thành tập “Thơ Đoàn Vị Thượng” (NXB Hội Nhà văn T12-2020). Sau lần giỗ đầu, nhà văn Từ Nguyên Thạch (tức Trần Quang Ân – anh trai Đoàn Vị Thượng) đã sưu tầm và bổ sung thêm in thành tập “Thơ tình và những bài áo trắng” (NXB Hội Nhà văn – Quý 1- 2022). Tôi bình bài “Trước cổng trường con gái” của anh như một kỷ niệm đẹp những ngày cùng anh làm báo ở Giáo dục và Thời đại.


Nhà thơ Đoàn Vị Thượng.

 

Trước cổng trường con gái

                                       Đoàn Vị Thượng

Khi các em ùa ra như đàn bướm
Bao anh chàng đứng dựa dưới hàng cây
Tôi, ngoài cuộc, đứng bên và thấy hết
Nhiều thư tình vội vã lén trao tay.

Tôi cũng có một phong thư muốn gửi
Suốt mười năm lỡ thất lạc số nhà
Nào các em hãy nhận dùm tôi với
Cũng cổng trường này, cô gái ấy đi ra.

Cô gái ấy đi ra… mười năm không thấy lại
Chỉ các em vẫn lũ lượt tan trường
Phong thư cũ niêm mối tình thơ dại
Tay tôi cầm muốn gỡ ngại tơ vương.

Nên cứ mỗi buổi chiều tan lớp học
Khi các em đang rối rít hẹn hò
Mắt lơ đễnh thoáng ngạc nhiên bắt gặp
Có một người đãng trí đứng buồn xo.
Tp HCM – 1986

Lời bình của Lê Xuân:

PHONG THƯ CŨ NIÊM MỐI TÌNH THƠ DẠI

Đoàn Vị Thượng là nhà thơ gốc Huế, lớn lên ở Quảng Ngãi trong những năm khói lửa chiến tranh chống Mỹ ác liệt. Sau giải phóng anh dạy học rồi làm báo – Phó trưởng ban Biên tập báo Giáo dục – Thời đại và Tạp chí Tài Hoa Trẻ tại TP Hồ Chí Minh. Anh đã xuất bản các tập: “Ngôi trường, hoa phượng và tôi” (Thơ 1987), “Thơ Đoàn Vị Thượng” (1988), “Chuyện tình chim hót” (Truyện dài – 1989), “Môi thơ” (Truyện dài – 1990), “Tóc em còn thả mùa đi học” (Truyện dài- 1991)… Nhiều bài thơ anh viết về nhà trường như: Bụi phấn, Ánh mắt trường, Hồn nhiên áo trắng, Lời ru của thầy, Một ngày cô giáo về… được thầy cô giáo và học sinh nhiều thế hệ yêu thích.

Năm tháng trôi mau, và cứ mỗi khi qua ngôi trường cũ, kỷ niệm xưa lại ùa về. Anh đã kịp ghi lại cảm xúc khá chân thành và lãng mạn về một phong thư tình mười năm về trước mà anh chưa kịp gửi Trước cổng trường con gái… Bài thơ như một đoạn phim ngắn quay cận cảnh, tái hiện cảnh tan trường thật đáng yêu:

Khi các em ùa ra như bướm trắng
Bao anh chàng đứng dựa dưới hàng cây.

Tác giả nhập vai một người quan sát, vô tình đã thấy hết, cảm hết khi: Nhiều thư tình vội vã lén trao tay.

Tuổi học trò với bao kỷ niệm đẹp về tình thầy nghĩa bạn, về mái trường và hàng cây yêu dấu. Nhưng có lẽ không có kỷ niệm nào đẹp và ngọt ngào bằng sự rung động đầu đời của con tim ở tuổi đầy mộng mơ. Tình yêu ở lứa tuổi học trò có khi chỉ là tình cảm về bạn khác giới, muốn nói mà không dám cất lời, phải mượn những phong thư nói hộ. Nhà thơ sống lại với kỷ niệm xưa Cũng cổng trường này, cô gái ấy đi ra. Anh vẫn giữ mãi môt phong thư mười năm chưa kịp gởi. Tác giả chỉ viện cớ thất lạc số nhà thôi, vì không có địa chỉ của người mình yêu, cũng là cái cớ để tự an ủi lòng. Có lẽ đó là một tình yêu đơn phương? Nó vừa khấp khởi lo âu, vừa hồi hộp chờ đợi mà không dám tâm sự, giãi bày, ngập ngừng kiểu Cởi ra khó cởi, trao lời khó trao (Xuân Diệu). Cô gái ấy đã đi ra từ cổng trường này mười năm không trở lại. Còn tác giả thì cứ hy vọng, cứ cầu mong Nào các em hãy nhận dùm tôi với. Cảnh vẫn còn đó, người xưa đâu thấy. Đây là tứ thơ từ đông, tây, kim, cổ nhiều người đã viết. Nhưng Đoàn Vị Thượng đã vượt lên cách diễn đạt ước lệ ấy bằng một câu thơ đẹp, rất dân tộc mà hiện đại:

Phong thư cũ niêm mối tình thơ dại
Tay tôi cầm muốn gỡ ngại tơ vương.

Tác giả khẳng định đó là mối tình thơ dại, nhưng nó có một mãnh lực lớn, khắc đậm trong tim sợi tơ lòng quấn quýt “muốn gỡ ngại tơ vương”. Đó là cái tình Thuở chẳng ai hay thầm lặng mối tình đầu (Đỗ Trung Quân). Thế mới biết tình yêu bao giờ cũng bất tử trước thời gian. Câu thơ đã gắn quá khứ với hiện tại, gắn sự thơ ngây đầu đời với nhận thức lý trí khi ta đã trưởng thành, gắn tình yêu vi mô mong manh với không gian, thời gian vĩ mô vĩnh hằng. Có thể xem câu thơ trên là điểm sáng thẩm mỹ, là thần cú, là hồn vía của cả bài thơ.

Khổ cuối bài đưa người đọc trở về với cảnh tan trường như ở khổ đầu, nhưng đã được nâng lên ở cấp độ cao hơn về thời gian: trưa, chiều tan lớp học. Cảnh các em đang rối rít hẹn hò thật hồn nhiên, trong sáng, đáng yêu. Chỉ có nhân vật trữ tình ở đây là mang đầy tâm trạng khi các em lơ đễnh bắt gặp: Có một người đãng trí đứng buồn xo. Nói đãng trí mà không phải đãng trí, vì anh đang sống lại với kỷ niệm xưa. Nỗi nhớ nhung và hoài vọng ấy đồng điệu với chàng thi sĩ nọ trong bài Phượng hồng của nhà thơ Đỗ Trung Quân: Ai cũng hiểu chỉ một người không hiểu/ Nên có một gã khờ ngọng nghịu đứng làm thơ. Đúng là nỗi nhớ của một gã khờ với cái buồn xo thật đáng yêu, không đáng trách chút nào. Một nỗi buồn lâng lâng khó tả choán ngợp tim anh nhưng không một chút bi luỵ. Nỗi buồn ấy đong đầy kỷ niệm đẹp của tình yêu thuở học trò đã trải qua hơn mười năm mà vẫn tươi rói, vẫn rung lên bao cung bậc vui, buồn, lưu luyến nơi trái tim ngời đọc.

L.X
(Hội viện Hội Nhà văn VN)

 

Bài viết liên quan

Xem thêm
Nơi sâu thẳm trái tim vị tướng
Bài viết của Trung tướng, PGS-TS NGUYỄN ĐỨC HẢI, Nguyên Viện trưởng Viện chiến lược quốc phòng, Bộ Quốc phòng
Xem thêm
Đan Thanh - nghệ sĩ kết nối thi ca và hội họa
Với hiểu biết khiêm tốn của một nhà giáo hâm mộ văn học nghệ thuật, tôi được biết thầy giáo - nhà văn Nguyễn Thanh. Thầy Nguyễn Thanh tên thật là Nguyễn Tấn Thành sinh ra tại xã Tân Quới, quận Bình Minh, Cần Thơ (nay thuộc Vĩnh Long). Khi làm văn nghệ, thầy Nguyễn Thanh còn dùng những bút danh khác để viết cho nhiều thể loại bài khác nhau : Thanh Huyền, Ngũ Lang, Đan Thanh, Phương Đình, Tương Như, Diễm Thi, Minh Khuê, Minh Văn, Lan Đình, Chàng Văn… Thầy tốt nghiệp Đại học Sư phạm - Cử nhân Văn khoa và đã qua 3 năm chưong trình Cao học Văn chương và Ngoại ngữ tại Đại học Văn khoa Sài Gòn (1975).
Xem thêm
Giao hưởng Điện Biên – thành tựu mới của nhà thơ Hữu Thỉnh
Chiến thắng Điện Biên là một chiến thắng vĩ đại của chúng ta “Lừng lẫy Điện Biên chấn động địa cầu” (Tố Hữu). Chiến thắng đó làm rạng danh nước Việt trên thế giới. “Nước Việt Nam từ máu lửa/ Rũ bùn đứng dậy sáng lòa” (Nguyễn Đình Thi). Ngày 7 tháng 5 năm 1954, lá cờ Quyết chiến Quyết thằng bay trên nóc hầm tướng Đờ cát, ngày 12 tháng 5 Bác Hồ đã có bài thơ dài đăng trên báo Nhân Dân : “Quân ta toàn thắng ở Điện Biên Phủ”. Rồi sau đó Tố Hữu mới có bài thơ nổi tiếng “Hoan hô chiến sĩ Điện Biên”. Điện Biên còn được các nhà thơ, nhà văn Việt Nam nhắc đến nhiều trong các bài thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết. Điện Biên cũng được nhắc đến trong các cuốn sách của đại tướng Võ Nguyên Giáp và các tướng lĩnh, nhà báo của ta và phương Tây.
Xem thêm
“Chia lửa” với chiến dịch Điện Biên Phủ
Bài đăng Tạp chí Văn nghệ TP. Hồ Chí Minh số 122, thứ năm 2-5-2024
Xem thêm
Nhà thơ lê Đình Hòa chỉ thấy hoa phượng trắng
Bài viết của Lê Thiếu Nhơn về nhà thơ khiếm thị Lê Đình Hòa ở Phú Yên
Xem thêm
Lãng tử trong đời, chí thú trong văn
Bài viết về nhà văn Nguyễn Hoàng Thu trên báo Văn nghệ, Hội Nhà văn Việt Nam
Xem thêm
Trong màu xanh Vàm Cỏ
Nhà văn Hào Vũ, sinh năm 1950. Quê quán: An Hải, Hải Phòng. Dân tộc: Kinh. Hiện thường trú tại 6/3 Cư xá phường 3, thành phố Tân An, tỉnh Long An. Vào Hội Nhà văn Việt Nam năm 1984.
Xem thêm
Đỗ Thành Đồng và chuyển động đường thơ
Sau gần 15 năm đắm say đến điên cuồng với thi ca, nhà thơ Đỗ Thành Đồng, hội viên Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Bình, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam đã xuất bản 7 tập thơ.
Xem thêm
Chuyện tình khó quên của Trịnh Công Sơn
Bài viết của nhà thơ Lê Thiếu Nhơn
Xem thêm
Nhà văn Di Li: Tôi bị hấp dẫn bởi người đàn ông nhân văn, tử tế
Tôi nghĩ rằng, là người văn minh thì phải chấp nhận sống chung với sự khác biệt, tuy nhiên, sự khác biệt đó nếu không tốt, muốn người ta thay đổi thì mình sẽ góp ý. Và cách góp ý của mình cũng khá hài hước nên người nghe không mấy khi khó chịu.
Xem thêm
Người tốt trại Vân Hồ
Nhà văn Trung Trung Đỉnh, Giải A cuộc thi tiểu thuyết Hội Nhà văn, 1998 – 2000) với tiểu thuyết Lạc rừng. Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2007.
Xem thêm
Nhớ nhà báo Phú Bằng
Đọc bác Phú Bằng từ lâu, khi tôi còn trực tiếp cầm súng ở Trung đoàn 174 Sư đoàn 5 thời chống Mỹ. Lúc ấy bác Phạm Phú Bằng là phóng viên báo QĐND được tăng cường cho báo Quân Giải phóng Miền Nam.
Xem thêm
Nhà văn - dịch giả Trần Như Luận với tác phẩm “Tuyển tập 12 truyện ngắn Anh - Mỹ kinh điển, lừng danh”
Tháng Sáu 2022, trên Báo Thanh Niên rồi Tạp chí Văn nghệ Hội Nhà văn Việt Nam, nhà báo Hà Tùng Sơn và nhà phê bình văn học Vân Phi giới thiệu tác phẩm thứ 7 của nhà văn Trần Như Luận (TNL): tiểu thuyết Gương Mặt Loài Homo Sapiens. Trước đó, anh từng gây tiếng vang nhờ giá trị đáng kể của bộ tiểu thuyết Thầy Gotama và 8000 Đệ Tử dày tới 1.200 trang, trình làng năm 2014. Chúng tôi cũng biết tới cả trăm tác phẩm dịch của anh, cả thơ và truyện, xuất hiện trên các tạp chí Văn nghệ Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh, Văn nghệ Quân đội, Non Nước, Sông Hương, v.v… Xuân Giáp Thìn 2024, nhà văn ra mắt một “dịch phẩm” hoàn toàn mới: Tuyển tập 12 truyện ngắn Anh – Mỹ kinh điển, lừng danh. Sách dày 320 trang, bìa bắt mắt. Sách được Liên hiệp các Hội Văn học-nghệ thuật Việt Nam thẩm định chất lượng và hỗ trợ kinh phí; NXB Hội Nhà văn cấp phép. Nhân một cuộc hẹn thú vị tại Quận 7, TP Hồ Chí Minh, trong một quán cà phê tao nhã, không bỏ lỡ cơ hội, tôi đã thực hiện cuộc phỏng vấn này.
Xem thêm