Bài Viết
Trong dòng chảy vô tận của thời gian, kiếp nhân sinh nhỏ bé của con người chỉ như một cõi tạm dừng chân. Đã có biết bao tâm hồn nghệ sĩ trăn trở trước cái ngắn ngủi, mỏng manh ấy của đời người, và nhà thơ, nhà giáo Nguyễn Ngọc Hạnh cũng góp vào thi đàn một tiếng lòng đong đầy triết lý qua bài thơ "Ở trọ” bằng ngôn từ bình dị, nhịp điệu lục bát tha thiết cùng những hình ảnh gợi nhiều suy tưởng, bài thơ không chỉ chạm vào nỗi niềm bất an muôn đời của cõi nhân gian mà còn thắp lên một thái độ sống bao dung, biết trân trọng và hòa mình vào trọn vẹn từng khoảnh khắc buồn vui của cuộc đời.
Bối cảnh “phục dựng” của Trước bình minh¹ gắn liền với hai giai đoạn quan trọng trong lịch sử dân tộc: giai đoạn chiến tranh chống Mỹ và giai đoạn hậu chiến sau 1975. Đây là hai giai đoạn có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống xã hội, tinh thần và quá trình hình thành bản ngã của một thế hệ người Việt.
Nhà thơ Xuân Diệu và nhà thơ Huy Cận là những đỉnh cao của phong trào Thơ mới, đồng thời là hai trong số những nhà thơ tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại. Ở giai đoạn sau, Xuân Diệu và Huy Cận đều có những tác phẩm có giá trị, đóng góp tích cực cho nền văn học nước nhà, nhưng khi đánh giá về hai ông, người ta chủ yếu nhắc tới thời kỳ Thơ mới. Trong lịch sử văn học Việt Nam, chân dung văn học của Xuân Diệu và Huy Cận đã được xác lập cụ thể, đầy đủ, chi tiết. Tuy vậy, gần đây có một vài ý kiến trái chiều, cho rằng thơ Xuân Diệu và thơ Huy Cận khác nhau ở chỗ: trong khi thơ Huy Cận ngắn gọn, súc tích thì thơ Xuân Diệu dài dòng, trùng lắp và chủ yếu dùng lý lẽ. Người này lấy câu thơ “Mây vắng, trời trong, đêm thuỷ tinh” của ông làm dẫn chứng chứng minh.
Đánh giá về Trần Mai Hường, nhiều cây bút lý luận phê bình cho rằng chị là nhà thơ đầy nội lực. Đặc biệt là tính nữ trong thơ. Người “đàn bà” trong thơ Trần Mai Hường luôn tự “mâu thuẫn”, luôn tự vấn, phản tư - đó là “bí mật” tạo nên một vẻ đẹp đàn bà.
Trong lịch sử dân tộc, hiếm có khoảng thời gian nào ngắn ngủi mà dồn nén nhiều biến động như từ cuối năm 1944 đến mùa thu năm 1945. Chỉ trong chưa đầy một năm, hành trình lớn mạnh của cách mạng đã khởi đi từ những cánh rừng Việt Bắc đến Quảng trường Ba Đình lịch sử. Khoảng thời gian ấy đã được nhiều công trình lịch sử ghi chép, nhiều tác phẩm văn học phản ánh, song mỗi người cầm bút đều phải đối diện với một thách thức không nhỏ, đó là làm thế nào để những sự kiện đã trở nên quen thuộc vẫn có thể sống dậy bằng hơi thở của văn chương. Tiểu thuyết Rừng Việt Bắc của nhà văn Lê Toán do Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân ấn hành gần đây là một nỗ lực theo hướng ấy. Tác giả đặt con người vào trung tâm của dòng chảy lịch sử, để từ những số phận, những cuộc gặp gỡ và những rung động rất đời thường, người đọc cảm nhận được chiều sâu của một thời đại đang chuyển mình.
Thấp thoáng trong mỗi trang viết là hình bóng con người, quê hương qua những giai đoạn khác nhau nhưng đều hiện lên những vẻ đẹp sáng ngời của lòng dũng cảm, kiên cường, nhân hậu hy sinh… Trong những bài kí đó không thể không nhắc đến Người Phùng Thiện, tác phẩm đạt giải Nhất trong cuộc thi viết Đất và người Quân khu Ba năm 2014.
Chương trình Ngữ văn lớp 10 tập 1, Bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” do thầy PGS.TS. Phan Huy Dũng chủ biên có trích đoạn: “ Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” của Tiến sĩ Thân Nhân Trung. Đây là văn bản thứ ba nằm trong chủ đề: nghệ thuật thuyết phục trong văn nghị luận của cuốn sách. Đoạn trích này, có thể coi là áng văn nghị luận mẫu mực của văn học Trung đại Việt Nam. Bên cạnh những giá trị về mặt nội dung lẫn nghệ thuật thuyết phục của đoạn trích, có lẽ, dư vị của văn bản này đọng lại trong lòng người đọc chính là tư tưởng trọng hiền đãi sĩ được cộng hưởng từ Thân Nhân Trung và vị vua tài cao, đức độ - Lê Thánh Tông.
Từ những bài thơ viết sau chuyến đi Trường Sa của Nguyên Hùng, nhà thơ Xuân Trường chia sẻ cảm nhận về hình ảnh biển đảo, người lính và cuộc sống nơi đầu sóng ngọn gió được tái hiện qua những vần thơ. Bài viết đồng thời đề cập đến cảm hứng sáng tác và một số nét nghệ thuật trong thơ Nguyên Hùng về đề tài biển đảo.
Đời thừa là một trong những tác phẩm xuất sắc và tiêu biểu của Nam Cao về để tài người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng tháng Tám. Đó là câu chuyện về sự giằng xé đến bị kịch của một nhà văn giàu khát vọng nhưng đồng thời cũng là một tuyên ngôn nghệ thuật có giá trị. Qua nhân vật Hộ - nhân vật nhà văn trong tác phẩm – Nam Cao đã gởi gắm những suy tư và những quan niệm sâu sắc của mình về nghề văn và sứ mạng của người cầm bút chân chính. Ông viết “Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay làm theo một vài kiểu mẫu đưa cho. Văn chương chỉ dung nạp được những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi, và sáng tạo những gì chưa có”.
Ngày 7/11/2026, tại Đại sứ quán Việt Nam ở Liên bang Nga, tuyển thơ “Về cùng nước Việt của ta” của 10 tác giả thuộc Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tại Liên bang Nga sẽ chính thức ra mắt. Gồm 154 bài thơ mang nhiều cung bậc cảm xúc của những người Việt xa xứ, tập thơ gợi lên những ký ức, nghĩa tình và suy tư về quê hương, cội nguồn. Qua bài viết dưới đây, nhà nghiên cứu Cao Thị Hồng khám phá chiều sâu văn hóa Việt được gửi gắm trong những trang thơ ấy.