MINH HẠNH

Nhà thơ, nhà báo Trần Thế Tuyển không viết về chiến tranh mà là một bóng hình lặng lẽ đi bên đời người lính âm ỉ, day dứt. Bài thơ “Trở Lại Dấu Chân Mình” là một minh chứng hiếm hoi cho những bài thơ hậu chiến. Nơi quá khứ không được kể lại bằng tiếng pháo, mà bằng hơi thở nhẹ nhàng từ ký ức và ánh mắt người lính đã trải qua chiến tranh. Bài thơ mở đầu bằng những câu thơ: 

Thời gian chẳng là gì cả

Trở lại dấu chân mình.... 

Nhà thơ - nhà báo Trần Thế Tuyển

Tác giả không dẫn dắt người đọc vào một bản anh hùng ca, mà vào một trạng thái mang đậm chất lính: trở về với chính mình trong cơn khắc khoải thời gian. Những địa danh như Đường 20 Quyết Thắng, Tà Lê, đèo Phu La Nhích hiện lên như những vết cắt tâm lý, nơi tuổi hai mươi dừng lại vĩnh viễnvới “sốt rét vàng da” và “xương trắng phủ đầy”. 

Người lính trở lại đường 20  mang theo câu hỏi:

Nơi đâu bạn tôi nằm lại?

Nơi đâu chôn tuổi trẻ tôi chưa kịp sống?

Đó là những câu hỏi day dứt  đau đáu khôn nguôi hướng về đồng đội đã hy sinh.

Sau chiến tranh, với người người lính trở về là sự may mắn hơn đồng đội đã hy sinh. Bởi họ phải tiếp tục cuộc đối thoại với ký ức, làm sao để sống, làm sao để xứng đáng với đồng đội đã ngã xuống hóa linh hồn đất nước. Hình ảnh:

Đêm Ka Ròng mưa rơi 

Nước mắt của trời hay của người đang sống... 

Gợi nên sự giao thoa trời đất con người, giữa sự sống và cái chết, giữa ký ức và hiện tại. 

Trong mạch thơ ấy, người đọc cảm nhận trái tim  đang rỉ máu của người lính, những cuộc trò chuyện thâu đêm với người đã mất  như một liệu pháp chữa lành nội tâm, như một nghi lễ âm thầm của người lính già vẫn đang tiếp tục chiến đấu: lần này là chiến đấu với nỗi trống vắng của hậu chiến tranh. 

Điều làm nên chiều sâu  của bài thơ là sự tiết chế. Nhà thơ Trần Thế Tuyển lặng lẽ gọi tên từng đồng đội: 

Nhưng Thiềng, những Vô, những Vân, những Thạc…. Mỗi cái tên như một nốt nhạc lặng lắng sâu trong tâm khảm, như một lời cầu siêu bằng thơ đối với đồng đội đã hy sinh. Dù “thân ngã xuống thành đất đai Tổ quốc”, nhưng “hồn bay lên hóa linh khí quốc gia”. Đó là một cách nói đầy chất triết lý phương Đông: cái chết không kết thúc một đời người, mà chuyển hóa vào dòng chảy bất tận của dân tộc.

Khi chiến tranh kết thúc, không phải là mọi vết thương đều lành. Có những nỗi đau day dứt, dai dẳng suốt một đời người. “Trở lại dấu chân mình” là hành trình lặng lẽ nhưng khốc liệt ấy của một người lính mang trên vai không chỉ ba lô, mà là bóng hình của đồng đội, là tuổi hai mươi đã mất, là giấc mơ không thành..

Bài thơ "Trở Lại Dấu Chân Mình" của nhà báo, nhà thơ, người lính Trần Thế Tuyển là không gian tâm lý hậu chiến nơi những người sống gánh phần người đã mất, nơi ký ức không làm con người yếu đi, mà khiến họ tỉnh thức và biết trân quý những giá trị sống, giá trị  của  sự cho đi. 

Dù chiến tranh đã đi qua nhưng trong tâm khảm của những người đang sống những trăn trở, đau đáu về quá khứ.. Bài thơ là những câu hỏi:

Liệu chúng ta những người sau này  đã sống trọn phần tuổi trẻ mà họ gửi lại? 

Và có lẽ câu trả lời không nằm trong những lễ tưởng niệm, mà nằm trong cách sống, cách nhớ, và cách biết ơn, cách tri ân của những người đang sống.

Minh Hạnh 

TRỞ LẠI DẤU CHÂN MÌNH 

TRẦN THẾ TUYỂN 

Thời gian chẳng là gì cả

Trở lại dấu chân mình 

Trường Sơn ngàn mắt lá

Giọt sao trời lung linh.

Tìm lại dấu chân mình 

Cho tôi hỏi Trường Sơn

Đường 20 Quyết Thắng 

Nơi đâu phủ đầy xương trắng 

Nơi đâu sốt rét vàng da…? 

Ta đi tìm ta

Tuổi đôi mươi ngày ấy 

Chưa hề chạm môi bạn gái

Vẫn nồng nàn men say.

Ngày chúng tôi qua đường hai mươi

Chưa có hang” Tám Cô” huyền thoại 

Chỉ có ngầm Tà lê -Cua chữ A - đèo Phu La Nhích bom dội

Ngày đêm.

Hơn nửa thế kỷ sau, trở lại Trường Sơn 

Không chỉ tìm dấu chân một thuở

Chúng tôi xây đền ghi dấu ấn một thời hoa lửa

Nơi bạn tôi trê mãi tuổi 20. 

Đêm Ka Ròng mưa rơi

Nước mắt của trời hay của người đang sống 

Âm vang từ đền thờ tiếng chuông tiếng trống 

Và đồng đội tôi trò chuyện thâu đêm.

Trở lại dấu chân mình thầm gọi tên

Những Thiềng những Vô những Vân những Thạc …

Thân ngã xuống thành đất đai tổ quốc 

Hồn bay lên hoá linh khí quốc gia ! 

Tìm lại dấu chân mình, thời xa 

Để nghĩ gần những phút giây đang sống 

Thương đồng đội không trở về sau ngày chiến thắng 

Cho đất nước mình mãi mãi tuổi thanh xuân !

Đường 20 - Quảng Bình, 26/7/2025

T.T.T