Tôi rời Hòn Chồng, mang theo một chút nắng chiều và một miền ký ức đã ngủ yên gần 60 năm. Những cục đá vẫn còn đó, biển vẫn xanh, chỉ có người trở lại là đã khác xưa nhiều lắm. Và có lẽ điều đáng tiếc nhất không phải là Hòn Chồng đã đổi thay, mà là tôi không thể thêm một lần sống lại những ngày tháng cũ, dù chỉ để ngồi im lặng bên bờ biển, nghe sóng vỗ, để thấy mình còn trẻ.

Nhớ đến những mùa hoa Hà Nội, những người yêu mảnh đất này không thể không nhắc đến mùa hoa sữa. Đó là một mùa hoa nhưng cũng có thể gọi về cả mùa thơ, mùa nhạc khiến cho đất trời thủ đô khoảnh khắc cuối thu chầm chậm sang đông bỗng trở nên rạo rực, thao thức, nồng nàn với những vấn vương bởi cái hương thơm ngọt ngào, đằm sâu, quyến rũ đang dịu dàng gửi vào trong gió. Mùi hương ấy làm cho bao bước chân qua không khỏi ngập ngừng như thể đang bị níu lại. Có lẽ vì thế mà loài hoa này, từ lâu, đã được xem là tình yêu và nỗi nhớ của người Hà Nội.

Tôi quan niệm rằng sự hy sinh của những người con đất Việt không bị giới hạn bởi một thời đại, một cuộc chiến tranh hay một thế hệ. Tất cả những người đã hy sinh vì độc lập, tự do và sự trường tồn của đất nước đều xứng đáng được các thế hệ hôm nay và mai sau tưởng nhớ. Bởi vậy, khi bàn về Ngày Quốc giỗ, cần phân biệt rõ giữa việc lựa chọn một ngày tưởng niệm chung và việc bảo đảm sự tri ân đối với từng đối tượng, từng giai đoạn lịch sử. Hai việc này không nhất thiết loại trừ nhau.

Vừa qua tại Hội Nhà báo TP.HCM, các cựu học viên khóa IV Trường Bồi dưỡng những người viết văn trẻ của Hội Nhà văn Việt Nam đã tổ chức buổi họp mặt kỷ niệm 55 năm ngày lên đường vào Nam – một dấu mốc đặc biệt trong đời văn và đời người của một thế hệ cầm bút.

Sau hơn hai tiếng đồng hồ, từ TP. Hồ Chí Minh, hai chiếc xe ô tô du lịch loại 45 chỗ ngồi, đưa đội ngũ văn nghệ sĩ chúng tôi đến bến Lộc An, trong một buổi sáng đẹp trời của mùa mưa phương Nam. Nắng vàng óng ả như rót mật ong lên từng mái nhà và cây cỏ hai bên đường. Nắng tháng 9 là thứ nắng giao mùa đặc trưng, nó rực rỡ nhưng không gay gắt như nắng mùa khô, thỉnh thoảng trong ngày đan xen những cơn mưa chiều bất chợt. Bầu trời sáng nay như xanh trong và cao hơn.

Lâu lắm, có lẽ gần 30 năm sau tôi mới gặp lại Franco. Sau khi tốt nghiệp, mỗi người  mỗi ngả để mưu sinh. Ai cũng đều trải qua những thăng trầm về công việc, đổi nhà, gia đình con cái… thế là chúng tôi mất tin nhau.

Y học hiện đại có thể kéo dài một nhịp tim, giành lại một mạng sống từ ranh giới sinh tử. Nhưng chính Phục hồi chức năng mới là người trả lại cho nhịp tim ấy một lý do để đập, trả lại cho sự sống ấy một phẩm giá để tồn tại. Bởi cứu sống một con người đã là kỳ tích, nhưng giúp họ tự tay nâng một ly nước, tự bước đi bằng đôi chân mình và sống một cuộc đời độc lập — đó mới là sự hoàn thiện trọn vẹn nhất của y đức.

Tháng Chín, chùa Mỹ Hóa (xã Hòa Hội, tỉnh Gia Lai) rộn tiếng trẻ thơ. Ít ai biết, dưới mái chùa thanh tịnh ấy, 43 đứa trẻ mồ côi đang lớn lên trong sự chở che của sư Thích Nữ Minh Tâm. Mỗi em một phận đời, hết thảy đều chịu nhiều mất mát cùng gặp nhau dưới mái chùa này.

Năm nào cũng vậy, khi những đợt gió mùa đông bắc đầu tiên tràn về rét nhẹ cũng là lúc mẹ tôi cẩn thận lấy từ gác bếp xuống những ống nứa đựng hạt giống. Đó là những hạt cải thìa tròn lẳn, màu nâu bóng được chọn lựa kỹ càng từ những cây cải to nhất, khỏe nhất mùa trước. Khác với hoa cải bẹ hay cải nương có màu vàng tươi, hoa cải thìa lại mang màu trắng tinh khôi, dịu dàng như những vệt mây nhỏ đọng lại giữa vườn chiều. Khi những quả cải nhỏ như quả đỗ xanh chuyển từ màu xanh sang sắc vàng hanh, mẹ cắt cả chùm mang về bó lại, treo bên hiên nhà mươi hôm cho khô rồi mới vò lấy hạt phơi đem cất.  

"Bỉ ngạn" theo tiếng Hán có nghĩa là bờ bên kia (bỉ: bên kia, ngạn: bờ). Trong cách giải thích của Phật giáo, đối diện với bỉ ngạn là “thử ngạn” bờ bên này. Bờ bên này là thế giới con người đang sống, nơi còn sinh tử, phiền não và mê lầm. Bờ bên kia là cảnh giới vượt thoát khỏi những ràng buộc ấy, là bờ giác ngộ. Trong truyền thống Tịnh Độ tông Nhật Bản, “bỉ ngạn” còn được dùng để chỉ Tây phương Cực Lạc của Đức Phật A Di Đà.  Bởi vậy, nếu chỉ hiểu bỉ ngạn là “cõi chết” thì có lẽ chúng ta đã làm nghèo đi ý nghĩa của hai chữ ấy.