BÙI PHAN THẢO
(Đọc tập thơ “Kiếm chữ trong thiền” của Lê Viết Hòa)

Nhà thơ Bùi Phan Thảo đọc bài viết tại buổi Ra mắt tập "Kiếm thơ trong thiền"
 

Nghe qua tựa đề tập thơ “Kiếm chữ trong thiền” là đã thấy rất gợi, khiến bạn đọc chú ý. Với chủ đề mang tính triết lý nhân sinh này, cũng có thể thấy, với người này là hấp dẫn nhưng với người khác là không dễ đọc.

Song Lê Viết Hòa biết đem đến cho người đọc sự dẫn dụ, bằng câu chữ nhẹ nhàng, một lối chuyện trò đặc trưng của người Huế và thể loại lục bát nhuyễn nhị. Từ khúc “Ru mình” bằng câu hỏi, hỏi em, hỏi đời, hỏi người:

“Hỏi người đạo mấy con đường/ trong ngoài không có tứ phương vô chừng/ hỏi hồn cây cỏ rưng rưng/ đi là về lại chưa ngưng luân hồi”

Những cơn gió tụ tan, tình như trái cù xoay theo gió, em áo trắng thơ ngây, mưa đan sợi nhớ tóc cài hoàng hôn, để giữ yêu thương, tĩnh tâm chàng thi sĩ:

“An nhiên kiếm chữ trong thiền/ gởi vào đời nụ cười hiền trẻ thơ”

Lê Viết Hòa trình diện một chân dung thơ, đi qua sóng gió cuộc đời vẫn vững chân nhẹ bước, vẫn yêu thương nồng nàn “hồng hoa một đóa thay lời” và giữ lòng từ ái giữa cuộc ngày đa đoan:

“Cù lao chín chữ nghĩa ân/ bão giông xin giữ lòng nhân với đời” (Sinh nhật).

Lê Viết Hòa những tìm tòi trong cấu tứ, những thủ pháp nghệ thuật. Bài “Dấu hỏi”, tôi đi nhặt nắng cuối trời; tôi đi gom nắng cuối đường; tôi đi thắp nắng biên thành; tôi tìm giọt nắng bâng quơ. Gom nhặt để nhóm, thắp; có rồi mất đó, lại đi tìm. Sắc sắc không không là vậy.

“Tôi đi, đi để đi tìm/ khúc ru buốt lạnh vô ngần/ rớt thành dấu hỏi có cần niềm tin?”

Với bài “Chắt tinh túy”, Lê Viết Hòa chọn những cảm giác để dắt dưa câu thơ lục bát đi theo một cách trữ tình: Chống chếnh, thày lay, lần khần, long đong, bồi hồi, bần thần, ngả nghiêng; bóc tách lớp vỏ ngôn từ, hành vi, nâng tầm bình thế sự, tình đời.

Lê Viết Hòa thường dùng thi ảnh liên quan đến hoa sen, một biểu tượng của Phật giáo. Hoa sen hồng thay lời tựa, cánh sen trên tay ở trang bìa và những mật ngữ cũng như lời lẽ khiêm cung, lắm khi quá đỗi dịu dàng.

Nhập tâm vào thiền, nương vào thiền với hữu duyên sẽ thấy cái đặc biệt, ""cái nhìn sâu sắc vào bản chất thực sự của thực tại" và có được cái tâm tĩnh lặng. Nuôi dưỡng, lan tỏa những rung động yêu thương, mong những điều tốt đẹp đến với con người, mong con người sống trong an lạc và hạnh phúc.

Trong bóng người đi với kiếp nhân sinh, muốn xả muốn buông gánh nặng một mình đa mang, bất chợt nhận ra:

“Thơm sen ngó vậy đã tàn/ còn thương mắt biếc mây ngàn tuổi xanh/ nắng mưa rớt xuống đầu gành/ sen hồng cuối bãi giăng mành khói sương/ đi qua mấy cuộc thăng trầm/ câu thơ trầy xước lặng thầm mà thương” (Lặng thầm mà thương)

Lắng hồn nghe lời kinh, tĩnh tâm những phút thiền định để lặng lẽ khơi dậy bản tâm lương thiện, dâng lên lòng vị tha trong mỗi con người.

“Ân tình giữ lại nơi đây/ thương đêm trăn trở thương ngày trở trăn/ Bước đi trong cõi nhân gian/ Có không không có mang mang tội tình” (Nghe kinh cầu nguyện)

Trong nhắm mắt nhìn thấu cõi người, bước trên hành trình vô lượng, Lê Viết Hòa nhặt nắng, rồi nhặt chữ, kiếm chữ trong thiền.

“Rằng an nhiên cũng tự tâm/ đêm ba mươi nhớ trăng rằm soi đêm/ chắt chiu kiếm chữ trong thiền/ biết yêu thương thấy một miền thương yêu” (An nhiên)

Gạn được từ trong câu chữ đổi lấy tâm thế như nhiên, cũng tự tâm mà thành, dù đôi khi bất ngờ sự mất còn vô lượng, nhưng đóa sen hồng đã nở:

“Mây mây mây trắng ngút ngàn/ từ em miên viễn tụ tan vô thường/ ta về lưu ký mùi hương/ tịnh tâm kiếm chữ dọc đường nhân sinh” (Sen hồng tịnh tâm)

Không gian thơ của Lê Viết Hòa đa số là thành Huế, dòng Hương, núi Ngự. Nhưng Huế hiện lên bảng lảng, có lúc mơ hồ, kể cả vườn hay phố đều nhuốm màu ảo ảnh:

“Phố xưa sương khói miệt mài/ cuộn vào chiếc lá một mai hư gầy”

Cả những ám thị từ tuổi thơ đeo đẳng đời người, mượn lời kẻ điên kể về những cột mốc trên hành trình văn chương, rồi tự mình đúc kết:

“Biển đời có cũng là không/ chảy qua đời tôi một dòng sông thương/ từ bùn sen tỏa ngát hương/ lắng nghe hồn trải con đường thiền tâm” (Lời của kẻ điên)

               Trong tập thơ này, tác giả có những tìm tòi, câu thơ, ý thơ khá đắt:

“Ta đi gần cuối đoạn đời/ gọi hoàng hôn hắt tứ thời sau lưng”

“Nhón chút nắng thả môi em/ thấy khao khát một góc đêm vỡ òa”

“Đốt ngọn lửa gặp cơn mưa/ hanh hao buổi ấy có vừa trăm năm”

“Có con bướm hóa hồng sen/ giấc mơ vỗ cánh ngút ngàn trùng khơi”

Cũng cần nói thêm rằng, giá tác giả chịu khó chắt lọc hơn nữa, làm mới hơn nữa, tập thơ sẽ còn hay hơn. Nhưng đến giờ đã có thể nói chúc mừng anh đã hình thành thi phẩm, đưa những trang thơ bước ra đời, như một tâm nguyện đẹp.

“Cũng là một kiếp tằm tơ/ nhả cho đời những ước mơ chân tình”.