TIN TỨC

Lựa chọn – vấn đề mới của văn học nghệ thuật

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2022-11-21 10:11:52
mail facebook google pos stwis
1537 lượt xem


(Mời click vào logo trên đây để truy cập chuyên mục)

Nhàn đàm của KABISHEV ALEXANDER KONSTANTINOVICH

JYKHANH (Dịch từ bản tiếng Anh)

Những tác phẩm của các tác giả ở cùng thời với chúng ta - những thể loại như văn xuôi, thơ, tất cả các loại hình nghệ thuật thường bị xem nhẹ và bỏ qua. Chúng hầu như không nhận được nhiều sự chú ý bằng những tệp video hào nhoáng, những bài nhạc phim ăn khách, hay những tiếng la hét thách thức. (*Ở đây chúng ta đang nói về những tác giả chưa nổi, không rõ tên tuổi).

Tuy nhiên, hàng năm các tổ chức văn học nghệ thuật cũng sẽ ủng hộ cho các tác giả mới. Trên báo chí mỗi ngày cũng có xuất bản một tác phẩm mới. Nhưng việc xuất bản những bản thảo này, việc đọc và lắng nghe chúng vẫn là một thách thức đối với cả tác giả lẫn độc giả.

Trong khi đó, các tác giả trẻ, hiện đại, tuy họ kém nổi hơn những tác giả kinh điển, nhưng cũng không vì thế mà họ không có điểm nổi bật và tài năng khác biệt, và do khuynh hướng khai sáng tự nhiên cho xã hội, có lẽ về điểm này họ còn giỏi hơn cả các nhà thơ thời cổ đại hoặc thời Trung cổ. Và cũng khá hợp lý khi nói rằng nghệ thuật đương đại sẽ sớm đạt đến một đỉnh cao mới của sự phổ biến và nhu cầu, nó như một phản ứng hợp lý của xã hội để tiến lên và phát triển. Ngoài ra, nhiều chủ đề đã được phản ảnh trong các tác phẩm của các tác giả hiện đại (như chủ đề về sinh thái, từ thiện, nhân đạo v.v...) có tính quan trọng hơn nhiều đối với hiện tại và tương lai so với các chủ đề trừu tượng hoặc cường điệu hóa của quá khứ.

Vậy ngày mai sẽ là một ngày như thế nào?

Câu trả lời hợp lý nhất cho câu hỏi này sẽ là sự lựa chọn một xu hướng mới trong nghệ thuật. Trong một thế giới mới có vô số khả năng và cơ hội cũng như thách thức đặt ra cho mỗi chúng ta, hầu như là quá tải cho một đời người, chỉ có lựa chọn đi tới quyết định hợp lý thì mới có thể giúp ta tiến lên phía trước.

Tại sao phải tiến đến phía trước và đó có phải điều cần thiết?

Ngoài những mục tiêu phổ biến của mọi hành động là hướng về lợi ích cho nhân loại, sự mới mẻ là vô cùng quan trọng trong những sáng tạo cá nhân của các tác giả, vì nó cho phép những tài năng mới được bộc lộ. Trước nay, để một cái tên dễ được công nhận trong làng nghệ thuật, thì hiểu theo nghĩa đen là anh ta cần phỏng theo phong cách các bài thơ của Pushkin hoặc sao chép các bức tranh của Van Gogh, những tác giả, nghệ sĩ kinh điển. Tuy nhiên, trong thời buổi hiện tại, chỉ cần có một xu hướng mới dám can đảm xuất hiện trong nghệ thuật, nó sẽ tạo ra một môi trường thân thiện cho các tác giả mới, cho phép họ lên tiếng trong những cuộc đối thoại và họ được thể hiện sự sáng tạo của mình.

Nhưng làm thế nào để có thể tạo ra một xu hướng mới và ai sẽ là người thực hiện điều này?

Từ lịch sử xa xưa, chúng ta có thể nhận thấy rằng phần lớn các xu hướng nghệ thuật và triết học mới được tạo ra bởi những người đương thời can đảm vi phạm các quy tắc, luật lệ đã được thiết lâp. Những xu hướng mới này thường ở dạng rất táo bạo, xa lạ và không đúng tiêu chuẩn thông thường. Không ngạc nhiên khi các tác giả của những đổi mới táo bạo như vậy sau này được hậu thế biết đến và được tôn vinh chính là vì họ đã dũng cảm bắt đầu một sự đổi mới, dám đương đầu với sự chống đối của những người bảo thủ, theo lối mòn cũ.

Điều gì thường thúc đẩy bạn tạo ra một điều gì đó mới mẻ trong nghệ thuật?

Tính hiện đại của chính nó. Động lực, tính cách mới, những ý tưởng mới, thách thức thực tế và nhu cầu được biết đến của lớp trẻ, trình độ công nghệ, tầm suy nghĩ của con người, họ muốn tìm kiếm câu trả lời cho những câu hỏi thú vị của riêng họ.

Ở mỗi tác giả mới, họ luôn mang trong mình màu sắc riêng biệt, họ sáng tạo theo cách riêng của họ, bằng những nỗ lực vô thức tạo nên những biến động mà mắt thường không thể nhìn thấy và do đó tác phẩm của họ được tạo ra để hướng tới tương lai.

Và tất cả những tác giả mới này đang làm gì (nhà văn và nhà thơ, nhà điêu khắc và họa sĩ)?

Họ phải đối mặt với thông tin, những quan điểm cũ, phong cách cũ đã định hình trong sáng tác của số đông tác giả, nghệ sĩ và đưa ra các lựa chọn riêng của mình. Lựa chọn về chủ đề, ý tưởng, phong cách, công cụ,... Vì vậy, triết lý làm việc của những nhà sáng tạo trẻ, tạo lập xu hướng mới là dựa vào sự lựa chọn. Tác phẩm của họ cần để mọi người đều hiểu được, và phản ánh rõ ràng bản chất của ý tưởng. Do triết lý này sẽ dựa trên “sự lựa chọn” nên nó có thể được gọi là Choism.

Làm thế nào để không lo lắng khi đưa ra sự lựa chọn?

Trong một tương lai chứa đầy các lựa chọn và quy tắc, thì việc vi phạm quy tắc, đưa ra các lựa chọn thay thế và đảo ngược quy tắc là điều hiển nhiên khi người trẻ muốn tạo xu hướng mới. Mặc dù, việc từ bỏ hoàn toàn cách sáng tác cũ, cách làm cũ sẽ khiến ta mất đi dữ liệu phân tích sơ bộ, dự báo sơ đẳng và khả năng tránh những sai lầm. Nhưng cũng không nên cho phép kinh nghiệm, thông tin hoặc những quy tắc cũ đó hạn chế nghệ thuật trong chính con đường phát triển của nó.

Vậy một khóa đào tạo năng lực lựa chọn sẽ là tự nguyện hay ép buộc?

Giờ đây, mọi chuyện đều có thể xảy ra, những lựa chọn sẽ mang lại nhiều cơ hội hơn cho nghệ thuật, nó như một trải nghiệm được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác bằng mọi hình thức sống trên đời. Chúng ta sẽ bắt gặp những thứ nghệ thuật xa lạ trong thế giới nghệ thuật, và nhớ lại những kỹ thuật và chuyên môn cũ, ta sẽ thấy được sự trì trệ và khủng hoảng của những ý tưởng và phát minh.

Vậy làm thế nào để bạn có thể đối phó với sự mở đầu và những mâu thuẫn?

Câu trả lời rất đơn giản - đó chính là lựa chọn. Chọn về quá khứ, chọn ở tương lai, chọn sự tương tác và sự hợp tác của chúng ta trong cùng một xu hướng và triết lý. Nghệ thuật của tương lai chính là nghệ thuật của sự lựa chọn.

Như thể bây giờ chúng ta đang đứng trước bình minh của một xu hướng nghệ thuật thực sự mới mẻ, (chủ nghĩa ấn tượng, chủ nghĩa tương lai, chủ nghĩa của sự biểu hiện, chủ nghĩa hiện thực,...), nhân loại đối mặt với cái mới và trải nghiệm nó, giữ lại một phần của quá khứ trong ký ức hoặc sẽ hoàn toàn quên đi... Nhưng đối với những người đương thời, nó quan trọng và đẹp đẽ, giống như chính cuộc sống mà mỗi người đang sống tại đây, bây giờ.

Chúng ta có thể hướng lại về những chuyện trong quá khứ, mơ tưởng về tương lai, ghen tị với những người cùng thời hoặc ngược lại, khoe khoang với họ, đau khổ và vui mừng, nhưng tất cả chúng ta đều sẽ làm theo điều này, ghép mọi biểu cảm và cảm xúc với bản thân và đưa ra sự lựa chọn cho chính mình. Suy nghĩ của chúng ta bước những bước về phía trước, nhưng cơ thể lại bất động ở hiện tại trong mỗi giây.

Với nghệ thuật cũng vậy. Đối với một điều gì mới mẻ sắp xảy ra, nó phải được sinh ra và sống vòng đời của nó, và điều này là rất quan trọng đối với chúng ta, vì nó sẽ là một phần của chính bản thân ta. Và trong thực tế, quyết định hợp lý nhất sẽ là chọn chủ nghĩa lựa chọn như một xu hướng mới trong nghệ thuật.

Bài viết liên quan

Xem thêm
Cho ngày 30 tháng 4: Chuyện bây giờ mới kể
Thời gian là cỗ máy mài vô tình và tàn nhẫn đối với ký ức cá nhân. Trong biển thông tin hỗn loạn và nhiều kênh hôm nay, ký ức lại càng gặp nhiều thách thức thường trực và dữ dội. Một cách cổ sơ và thủ công cưỡng chống lại sự bào mòn vô tình và tàn nhẫn ấy là tìm dịp nhắc lại, thường xuyên nhắc lại.
Xem thêm
Cần chấm dứt việc truy đuổi người vi phạm giao thông
Tết Bính Ngọ về thăm quê, mình chứng kiến một vụ tai nạn giao thông hơi vô lý. Một lão nông điều khiển xe máy đang chạy trên đường, chợt lão nghe tiếng còi hụ của xe CSGT phía sau, ngỡ là cảnh sát đuổi mình nên lão tăng tốc chạy nhanh hơn. Đến đoạn km 108, QL 20 thì bị lạc tay lái, xe lao vào lề đường té bổ nhào, khiến mặt mày và tay chân lão bê bết máu. Hai anh CSGT dừng xe đỡ lão dậy cùng với người dân mang dầu, băng cad sơ cứu. Trong lúc băng lại vết thương, hai anh cảnh sát nói với lão nông và mọi người rằng, các anh chỉ truy đuổi xe của nam thanh niên vi phạm chứ không phải đuổi xe lão nông này. Do lão hoảng quá, cố chạy nhanh nên gây ra tai nạn. Sau đó ông lão được đưa vào bệnh viện chữa trị. Rất may là ông già này chỉ bị thương nhẹ nên xuất viện một ngày sau đó.
Xem thêm
Biến ý chí thành hành động, biến quyết sách thành hiệu quả
Mọi thắng lợi vẻ vang của cách mạng Việt Nam từ trước đến nay đều khởi nguồn từ sự giao thoa tất yếu giữa ý chí của Đảng và khát vọng của nhân dân. Ý chí tại Đại hội XIV không chỉ đơn thuần là hệ thống văn kiện chính trị, mà là sự kết tinh cao độ giữa bản lĩnh chính trị vững vàng, năng lực dự báo chiến lược tài tình và khát vọng cháy bóng về một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng. Quyết sách của Đảng là thành quả của một quá trình tổng kết thực tiễn sâu sắc, dưới ánh sáng của lý luận khoa học và tinh hoa trí tuệ của toàn dân tộc.
Xem thêm
Biết không hay sao vẫn lao vào?
Trong lĩnh vực văn học, đã có trường hợp sử dụng AI để sáng tác đăng báo, thậm chí in thành sách. Dẫu biết, khi sử dụng AI, tác phẩm sẽ thiếu cảm xúc, khó tạo nên giọng điệu riêng, nhưng vì lợi nhuận, vì sốt ruột nổi tiếng, người ta vẫn lao vào.
Xem thêm
Chuyên đề: Chống AI lũng đoạn văn chương
Không còn là chuyện có nên hay không sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sáng tác văn học nữa, mà thực tế đang đặt ra yêu cầu ứng phó với việc lợi dụng, lạm dụng AI để tạo nên những sản phẩm mang tên tác giả cụ thể nhưng không thấm mồ hôi của lao động nghề nghiệp, không “đóng dấu” được bản sắc của người viết.
Xem thêm
Thời cơ mới cho sáng tạo văn học - nghệ thuật
Năm 2025 là một năm in dấu đậm trong lịch sử phát triển của đất nước, không chỉ bởi kỉ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9, mà còn là năm diễn ra nhiều sự kiện chính trị - xã hội quan trọng; kịp thời nhìn lại những tác động xã hội nhiều mặt, đồng thời rút ra nhiều vấn đề đáng và cần để tổ chức tốt hơn cho hoạt động kỉ niệm 100 năm ra đời của Đảng (1930 - 2030), 100 năm ra đời của chế độ mới (1945 - 2045) với nội dung thiết thực, nhiều hình thức mới mẻ, hiện đại, đậm đà bản sắc dân tộc.
Xem thêm
Học sinh “đánh thức” văn học bằng trải nghiệm sáng tạo
Không dừng lại ở việc học văn qua trang sách, học sinh Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa (TP.HCM) đã biến văn chương thành một hành trình trải nghiệm đa giác quan. Dự án “Tiếng tơ lòng” cho thấy một hướng tiếp cận mới: đưa văn học dân gian và văn học trung đại sống lại trong đời sống hiện đại, bằng chính sự sáng tạo và cảm xúc của người học.
Xem thêm
Thúc đẩy việc dạy và học tiếng Việt trong thế hệ trẻ kiều bào tại Hàn Quốc
Ngày 12/4, Tọa đàm với chủ đề “Thực trạng và giải pháp phát triển việc giảng dạy tiếng Việt và văn hóa Việt Nam trong cộng đồng người Việt Nam tại Hàn Quốc” đã diễn ra tại thành phố Gwangju, Hàn Quốc.
Xem thêm
Bốn văn nhân, một mạch văn chương
Bốn con người, bốn phong cách, nhưng cùng chung một mạch nguồn: đi ra từ chiến tranh, sống và viết bằng trải nghiệm thật, và giữ trọn sự tử tế với văn chương.
Xem thêm
Văn chương Việt trong vòng xoáy AI
Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đưa văn chương và người đọc vào thời khắc chuyển mình chưa từng có. Nó có thể được xem là công cụ hỗ trợ người viết, cũng gợi mở vô số thách thức cùng các áp lực mới cần đối mặt.
Xem thêm
Nỗi trăn trở của người làm chính sách trước những vấn đề nhân sinh
Những ngày gần đây, dư luận xã hội không khỏi bàng hoàng trước thông tin gần 300 tấn thịt lợn nhiễm bệnh bị tuồn ra thị trường, len lỏi vào cả bữa ăn học đường. Những mâm cơm tưởng như an toàn nhất - nơi trẻ em ăn uống mỗi ngày - bỗng trở thành tâm điểm của nỗi lo lắng. Phụ huynh hoang mang, nhà trường lúng túng, cơ quan quản lý khẩn trương rà soát, còn người làm chính sách thì không khỏi trăn trở.
Xem thêm
Nhà văn Nam Cao - nhìn từ khả năng kiến tạo di sản văn hóa vùng
Nhà văn có muôn nẻo lựa chọn bút danh cho mình (cội nguồn dòng tộc, kỷ niệm tuổi thơ, tình yêu, bè bạn, triết lý nhân sinh, thế sự, nghề nghiệp, phép chơi chữ…). Với Trần Hữu Tri (1917-1951), ông chọn bút danh Nam Cao bằng lối ghép địa danh quê hương với hai chữ đầu của tên tổng và huyện: tổng Cao Đà, huyện Nam Xang (nay thuộc xã Nam Lý, tỉnh Ninh Bình).
Xem thêm
Trại sáng tác cần tránh hình thức, lãng phí
Nhiều năm qua, các trại sáng tác văn học nghệ thuật được tổ chức đã góp phần quan trọng vào việc hình thành và phát triển đội ngũ văn nghệ sĩ, đồng thời cho ra đời nhiều tác phẩm có giá trị. Tuy nhiên, mô hình cũ đã bộc lộ những hạn chế về hiệu quả, cách tổ chức.
Xem thêm
Làm mới “chất Việt” trong trang văn trẻ thơ
Giữa “bão” giải trí số, văn học thiếu nhi Việt Nam đang âm thầm chuyển mình để không bị lãng quên. Từ việc cách tân ngôn ngữ đến mở rộng biên độ sáng tạo, mỗi trang viết hôm nay là một nỗ lực nhằm tìm lại vị thế trang trọng nhất trong thế giới tinh thần của độc giả nhỏ tuổi.
Xem thêm
Một chuyến xe, một câu nói, và chiếc gương soi vào nhân cách
Có những câu chuyện, thoạt nhìn rất nhỏ. Một chuyến xe. Một cuộc tranh cãi. Một câu nói buột miệng.
Xem thêm
Từ tâm sự của vợ chồng dịch giả tiếng Đức đến dấu ấn cổ tích của Anh Grimm
Qua thư giới thiệu của nhà văn Hồ Anh Thái, tôi đã có cuộc hẹn tại nhà riêng của hai dịch giả Đức ngữ nổi tiếng là GS.TS Günter Giesenfeld và Marianne Ngo. Thành phố Marburg của họ cách chỗ tôi ở chỉ một tiếng rưỡi tàu. Vì biết người Đức rất tôn trọng giờ giấc nên tôi đã đến sớm hơn 2 tiếng đồng hồ để vừa tránh chậm tàu, có thể vừa tranh thủ thời gian dạo quanh một trong những thành phố cổ kính và huyền bí nhất nước Đức.
Xem thêm
Vị thế của văn chương trong Công nghiệp Văn hoá Việt Nam
Đến vùng xa vùng đảo và lắng nghe ý kiến của người dân, tôi càng thấy rõ hơn, cái nghèo về đời sống tinh thần, đời sống văn hoá vẫn chưa được người dân quan tâm. Họ cần những ích lợi vật chất và gần như xa lạ với nhu cầu thụ hưởng thành quả văn học nghệ thuật.
Xem thêm
Vì sao người Việt lại đi khinh thơ của mình?
Từ một cuộc đối thoại hóm hỉnh nhưng không kém phần thẳng thắn, bài phỏng vấn của Nguyễn Văn Mạnh - Nguyễn Đình Minh đặt ra một câu hỏi khiến nhiều người làm thơ phải giật mình: Vì sao người Việt lại đi khinh thơ của mình?
Xem thêm
Đấu tranh, bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng
Nghị quyết số 29-NQ/TW về Chiến lược Bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng xác định: “... Bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia trên không gian mạng góp phần bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc và lợi ích quốc gia-dân tộc; giữ vững môi trường hoà bình, ổn định để xây dựng và phát triển đất nước...”.
Xem thêm
Nhìn lại năm 2025, ấn tượng văn hóa, và suy ngẫm văn học
Năm 2025 vừa khép lại với nhiều sự kiện quan trọng của đất nước, trong đó không thể không nhắc đến những hoạt động nổi bật kỉ niệm 80 năm Quốc khánh và 50 năm non sông liền một dải. Hòa trong không khí ấy, đời sống văn hóa và văn học có những ấn tượng gì đáng suy ngẫm?
Xem thêm