NGUYỄN THANH

Không gian văn nghệ đa chiều sau ngày thống nhất đất nước từ năm 1975 đến nay ngày càng khởi sắc trên mọi miền đất nước tự do thanh bình. Từ số lượng đến chất lượng tác phẩm đủ thể loại xuất phát từ đông đảo những người cầm bút có chân tài với nghiệp vụ vững vàng ngày một đông thêm không khác nào gặp thời tiết thích hợp cho muôn hoa đua nở. Trong đội ngũ văn nghệ sĩ tài hoa đã làm phong phú cho đại ngàn văn chương dân tộc thêm sắc màu xán lạn đó hiện diện không ít những tác giả trẻ - hiểu theo quan niệm phổ thông là trẻ về tuổi tác - họ thực sự có tiềm lực văn chương đã lưu lại những dấu ấn tích cực thật đáng trân trọng.

Mùa xuân của cuộc đời là tuổi trẻ - khoảng thời gian quí báu nhất của mỗi con người. Nhưng bên cạnh đó hồn trẻ và sức xuân bất diệt của con người trong đó có cả người cầm bút không tính đến tuổi tác cũng được coi là tài sản quí báu vô giá của nhân loại. Do vậy ở đây, ta khu biệt người viết trẻ theo quan niệm phổ thông là những người cầm bút còn ở trong khoảng chưa đến tuổi băm, cái tuổi sung mãn nhất về thể lực và tinh thần mà  bất cứ ai cũng đều ước mong sở hữu.

Trên lĩnh vực văn học nghệ thuật, những người viết trẻ với với sự thể lực sung mãn, đầu óc nhạy bén và tinh thần năng động trước hết cần ý thức phải luôn tiếp xúc với thế giới bên ngoài, tinh thần cá nhân cao độ cọng với tinh thần độc lập tự biểu đạt tư tưởng. Những bạn viết trẻ có trình độ hiểu biết khoa học tự nhiên và khoa học xã hội, luôn nắm vững công nghệ thông tin phục vụ sáng tác.Trong hoàn cảnh một đất nước kinh tế vững vàng, có điều kiện tiếp xúc với văn học văn hóa trong và ngoài nước, các bạn đã tự tin với nỗ sáng tạo không ngừng nghỉ, với kiến thức chuyên môn sâu đậm tích lũy và tài năng đặc trưng của mình.

Tuy nhiên, những cây bút trẻ thiết nghĩ cũng nên phải luôn nhận thức rằng, thế giới ngày nay chẳng còn không gian để văn hóa viết thống trị. Văn hóa đọc đang càng ngày bị văn hóa nghe nhìn tấn công quyết liệt và có khuynh hướng lấn át đè bẹp trong giới độc giả bình dân. Do đó, để thành đạt trong môi trường văn học viết, các bạn hải kiên trì theo tiêu chí Chân-Thiện-Mỹ và chấp những việc không may xảy ra trên con đường sáng tạo của mình. Thuận lợi nhiều hiển nhiên là tốt, nhưng đôi lúc khó khăn càng lớn lại là cơ may để giúp các bạn trẻ làm quen với thử thách để vượt qua nguy hiểm gian nan tiến đến thành tựu đỉnh điểm. Những nhà thơ lớn nước Pháp há chẳng đã từng nói: “Tiếng hát hay nhất là tiếng ca tuyệt vọng nhất ”! ⁽¹⁾  (Nhà thơ tượng trưng Alred De Musset (1810-1857 ) hoặc: “Chiến thắng không nguy hiểm là chiến thắng không vẻ vang” ⁽²⁾ (nhà thơ Pierre Corneille: 1606 1684).

Chủ tịch Hồ Chí Minh, danh nhân văn hóa thế giới đã dạy chúng ta: bài học triết lý có giá trị vĩnh hằng “Gian nan rèn luyện mới thành công” (Nghe tiếng giã gạo); hoặc bài học về nghệ thuật sống nội dung sâu sắc rút ra từ những bài thơ tuyệt bút bằng chữ Hán của Người trong thi tập Nhật ký trong tù: Đường đời gian khổ, Chiều (Mộ)... Tôi là một nhà giáo cầm bút đã qua nhiều trải nghiệm cuộc đời, vẫn cảm thấy còn phải học cái tích cực ở những người viết trẻ tuổi. Các bạn có những cái hay của tuổi xuân ngoài óc sáng tạo là tính năng động dấn thân, tinh thần dám nghĩ quyết làm. Các bạn luôn hăm hỡ gắn kết nghiệp vụ chuyên của mình với những chuyến đi thực tế ở những nơi xa xôi.  Các bạn còn biết chịu khó tiếp thu, học hỏi ở người đi trước, luôn tự giác nghe ngóng lời khuyên của bậc đàn anh giàu kinh nghiệm, có uy tín trong đô thành bút mực.

Nhưng cái khó khăn ở những cây bút trẻ là tự thân cần biết cảm nhận cái đúng, phải ngộ ra được trách nhiệm, sứ mệnh vô cùng to lớn mà thế hệ người viết uy tín có tuổi tin cậy ký gửi cho mình. Vì những người đi trước đã có chỗ đứng trong lịch sử văn học nước nhà lúc nào cũng kỳ vọng vào tài năng và sức trẻ của tầng lớp văn nghệ sĩ đàn em như các bạn. Họ mong sao thế hệ đàn em sẽ đưa được con thuyền văn hóa vượt qua hỏi bao khó khăn trở lực để văn học nước nhà không sớm đi vào thẳng vào viện Bảo tàng văn hóa. Người ta còn nhớ lại, tại mỗi thời điểm không gian văn hóa nghệ thuật nước nhà trong giai đoạn:  trước 1930, 1930 - 1945, 1945-1954, 1954-1975, 1975-1986, 1986-2023 và... đều có những cây bút trẻ tài hoa tiêu biểu sớm tạo được dấu ấn thời đại đáng ghi nhận trong văn học sử. Những Hàn Mạc Tử (1912-1940), Thạch Lam (1910-1942), Tố Hữu (192-202), Nguyễn Bính (1918-1966), Phạm Công Thiện(1941-2011), ... Trần Đăng Khoa (sinh 1958), Nguyễn Ngọc Tư (sinh 1976), Trịnh Bửu Hoài (1952-2022), Lê Trúc Khanh (sinh 1948)... mà dấu tài hoa đã rất sớm hằn in dấu chân trên thảm đỏ của kinh đô nghiên bút nước nhà. Văn nghệ sĩ thế giới cũng không thiếu những trang thanh thiếu niên tài hoa đã thể hiện tiềm năng nghệ thuật văn chương mãnh liệt như những mạch nước ngầm chưa được khám phá. Những Rimbaud (1854-1891), Goethe (1749-1832), Puskin (1799-1837), Picasso (1881-1973),Thôi Hiệu (704-754)... là những ví dụ điển hình.

Trong lịch sử văn chương đương đại ba miền hiện nay, đã có những trang tài tuấn trẻ tuổi trong xã hội văn chương nước nhà mà bất cứ ai yêu thích nghệ thuật văn chương cũng đều ngưỡng mộ. “Tương lai thuộc về tuổi trẻ”. Văn đàn cả nước hiện tại đã sáng lên không hiếm những tiêu biểu... Ví dụ trong không gian văn nghệ hạn hẹp tôi biết: Nguyễn Đức Phú Thọ, Phát Dương, Hoàng Khánh Duy... được xem là nhân tố năng khiếu, trong thế hệ cùng trang lứa trẻ tuổi, khác hơn những thợ thơ, những người tập làm văn. Nhưng các bạn trẻ có cá tính ưu việt ấy qua thời gian, cũng vẫn phải chịu sự sàng lọc nghiêm khắt của chiêc rây Chân - Thiện - Mỹ. Làm vậy để cho lịch sử văn học nước nhà chỉ còn giữ lại những văn nghệ sĩ thứ thiệt từ cái không gian văn chương mịt mùng như một ma trận: “Văn chương tự cổ vô bằng cứ”.

Trong thực tế mọi người đều phải công nhận chân dung thật của những nhà văn, nhà thơ có chân tài là chẳng dễ tìm. Huống chi là những người viết trẻ - những cây bút mà tiềm năng còn đang cần phải chịu qua nhiều phép thử gian nan ở lò cao văn học mới trở thành thép tôi văn chương đích thực. Vì việc viết lách là tự thân và rất tự nhiên đến với mọi người chẳng khác nào một nghiệp chướng mà không phải là một nghề. Vì trên thế giới xưa nay, không một cơ quan Văn học quốc gia nào chính thức mở trường lớp đào tạo nghiệp vụ chuyên môn cho người viết văn!

 01.12. 2023

1. Les plus désespérés sont les chants les plus beaux. (Bài thơ La mort du Pélican (Cái chết của con chim bồ nông)
2. À vaincre sans péril, on triomphe sans gloire - (Anh hùng ca Le Cid )
3. L’Avenir appartient à la jeunesse - Tư tưởng phương Tây