TIN TỨC

Tiễn biệt thầy Hồ Thi, nhà phê bình, lý luận sắc sảo của sân khấu Việt Nam

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2022-09-24 11:53:37
mail facebook google pos stwis
675 lượt xem

BÍCH NGÂN

Hôm nay thân xác thầy Hồ Thi trở về cát bụi nhưng có lẽ linh hồn thầy Hồ Thi vẫn còn bịn rịn cõi trần thế, nơi ông dành gần cả cuộc đời cho bục giảng, sân khấu, cho trang viết, cho những giáo trình về sân khấu…

Thầy Hồ Thi được đồng nghiệp đàn em, nhà phê bình Ngô Thảo viết dòng chữ báo tin ông từ giã cõi đời, “Hồ Thi, nhà phê bình, lý luận sắc sảo của sân khấu Việt Nam”. Hồ Thi viết và biên soạn hơn 10 đầu sách về sân khấu. Một số đầu sách được in nhiều lần (Nghệ thuật viết kịch, Xây dựng cốt truyện kịch, Sân khấu và cuộc đời). Hồ Thi, bút danh Hồ Ngọc là tác giả nhận giải thưởng Nhà nước ở lĩnh vực phê bình lý luận sân khấu.


Bìa cuốn sách Tìm hiểu nghệ thuật viết kịch của nhà phê bình, lý luận sắc sảo của sân khấu Việt Nam Hồ Thi

Muốn viết đôi dòng thay nén hương tiễn biệt thầy Hồ Thi, tôi tìm kiếm hình ảnh ông, thông tin về ông trên Google, trên nhiều trang mạng và trên cả những trang cá nhân của những người từng là đồng nghiệp của ông, học trò của ông…thì cái tên “Nhà phê bình sân khấu Hồ Thi (Hồ Ngọc)" không thấy hiện ra, như thể ông không hiện diện được trong thế giới kỹ thuật số, như thể ông đã rời xa thế giới nhộn nhạo này từ lâu rồi.

Chỉ một trang cá nhân có hình ảnh của ông. Đó là trang facebook của NSND Lê Tiến Thọ, nguyên Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam. Tuy nhiên đó là hai tấm ảnh được ghi lại trong những ngày cuối cùng của thầy Hồ Thi trên giường bệnh. Trông ảnh, thầy Hồ Thi chỉ còn là một cái xác còm cõi, vô hồn.

Những kỷ niệm không thể nào quên

Tôi đã từng có bài viết Giữ hình ảnh đẹp nơi ký ức in trên Thời nay cuối tuần. Tôi luôn ái ngại và chạnh lòng khi nhìn nhiều hình ảnh thảm thương của những người từng ít nhiều đóng góp tài năng, tâm lực cho văn học nghệ thuật, cho cộng đồng, cho xã hội, lại được “phơi bày” một cách hồn nhiên dù người đăng tải trên trang cá nhân chỉ với mục đích tốt đẹp là muốn thông tin, chia sẻ với bè bạn gần xa về một người bạn, một người thân sắp lìa xa cõi trần.

Vì vậy, tôi gọi cho một người bạn đang làm việc ở lĩnh vực sân khấu, nhờ bạn tìm xem có tấm ảnh chân dung nào của thầy Hồ Thi lúc ông còn phong độ không? Bạn ấy nói, chắc đợi đến ngày hôm nay, sẽ có ảnh chân dung của ông đặt nơi tổ chức tang lễ. Thế là, tôi không thể tìm được chân dung đẹp đẽ của thầy Hồ Thi khi viết những dòng tiễn biệt này. Tuy nhiên, trong tủ sách của tôi có đến hai quyển sách của ông với dòng chữ đề tặng của tác giả. Nhìn hai quyển sách, vài hình ảnh về thầy Hồ Thi chầm chậm quay về như những thước phim cũ. Rời rạc và chậm chạm. Những hình ảnh đó lại cho thấy thật rõ tấm lòng của một người thầy.


Giờ thì, thầy Hồ Thi có thể hồn nhiên lang thang gặp gỡ những linh hồn cũng hồn nhiên sống và hồn nhiên chết, không chỉ của nền sân khấu Việt Nam

Tôi được gặp thầy và được thầy “phụ đạo” về kỹ năng viết kịch ở vài lần cùng các đồng nghiệp dự trại sáng tác kịch bản sân khấu do Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam tổ chức. Tôi nhớ, có lẽ là một học trò hay hỏi, nên sau khi bế mạc trại sáng tác chừng nửa tháng, tôi được nhân viên bưu cục mang lại một phong bì dày, mà người gởi là thầy Hồ Thi. Đó là hai quyển giáo trình dày cộm được photocopy từ quyển sách của thầy Tìm hiểu nghệ thuật viết kịch. Cầm hai tập sách trên tay, tôi xúc động vô cùng.

Với tôi, những giáo trình về nghề là rất cần cho nghề. Tuy nhiên, tôi luôn tiếp cận với một cự ly nào đó. Bởi, với mỗi người sáng tạo (dù sáng tạo ở loại hình nghệ thuật nào đi nữa), cũng còn là người làm nên “giáo trình” cho riêng mình. Tuy vậy, giáo trình mà thầy Hồ Thi biên soạn, đã khơi gợi cho tôi nhiều ý tưởng, nhiều thôi thúc và tôi gọi để được nói lời cảm ơn chân thành của mình.

Sau đó, sách giáo trình được tái bản, thầy Hồ Thi lại gởi qua bưu điện tặng cho học trò chịu nghe, chịu đọc. Và, lần sau cùng tôi gặp thầy ở trại sáng tác Sân khấu, cũng do Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam tổ chức tại Nhà sáng tác Đà Lạt, thầy được mời làm người “phụ đạo” như những lần trước. Lần này, thầy cũng mang theo sách để tặng học trò. Và lần này, tôi nhớ mãi, sự hồn nhiên lạ thường của một ông lão đã hơn tám chục xuân xanh.

Lần đó, vào chiều. Đà lạt lạnh mà hửng nắng. Hội trường tràn nắng. Lòng người cũng nắng. Bất ngờ nhà lý luận sân khấu Hồ Thi không “lên lớp” theo giáo án như kế hoạch. Thầy hùng hồn đề nghị các trại viên dành ít phút nghe ông được đọc một bài viết không dính gì với sân khấu, một bài ca tụng một bộ phận sinh dục của đàn bà, bộ phận nhạy cảm, mê hoặc con người nhưng luôn được giấu kín dưới ánh nắng ngày. Thầy đọc và diễn cảm. Gương mặt thầy rạng rỡ, hồn nhiên và như trẻ lại.


Sách thầy Hồ Thi ký gởi tặng nhà văn Bích Ngân


Nhà văn Bích Ngân có rất nhiều kỷ niệm với Thầy Hồ Thi


Và dường như, chính cái giây phút hăm hở hồn nhiên không đúng chỗ không đúng lúc đó, mà sau này, những trái viết kịch bản tiếp theo, vắng mặt thầy.

Giờ thì, thầy Hồ Thi có thể hồn nhiên lang thang gặp gỡ những linh hồn cũng hồn nhiên sống và hồn nhiên chết, không chỉ của nền sân khấu Việt Nam.

Xin cúi đầu tiễn biệt thầy Hồ Thi, người hồn nhiên sống và lặng lẽ ra đi…

Nguồn: https://thanhnien.vn/

Bài viết liên quan

Xem thêm
Giao hưởng Điện Biên – thành tựu mới của nhà thơ Hữu Thỉnh
Chiến thắng Điện Biên là một chiến thắng vĩ đại của chúng ta “Lừng lẫy Điện Biên chấn động địa cầu” (Tố Hữu). Chiến thắng đó làm rạng danh nước Việt trên thế giới. “Nước Việt Nam từ máu lửa/ Rũ bùn đứng dậy sáng lòa” (Nguyễn Đình Thi). Ngày 7 tháng 5 năm 1954, lá cờ Quyết chiến Quyết thằng bay trên nóc hầm tướng Đờ cát, ngày 12 tháng 5 Bác Hồ đã có bài thơ dài đăng trên báo Nhân Dân : “Quân ta toàn thắng ở Điện Biên Phủ”. Rồi sau đó Tố Hữu mới có bài thơ nổi tiếng “Hoan hô chiến sĩ Điện Biên”. Điện Biên còn được các nhà thơ, nhà văn Việt Nam nhắc đến nhiều trong các bài thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết. Điện Biên cũng được nhắc đến trong các cuốn sách của đại tướng Võ Nguyên Giáp và các tướng lĩnh, nhà báo của ta và phương Tây.
Xem thêm
“Chia lửa” với chiến dịch Điện Biên Phủ
Bài đăng Tạp chí Văn nghệ TP. Hồ Chí Minh số 122, thứ năm 2-5-2024
Xem thêm
Nhà thơ lê Đình Hòa chỉ thấy hoa phượng trắng
Bài viết của Lê Thiếu Nhơn về nhà thơ khiếm thị Lê Đình Hòa ở Phú Yên
Xem thêm
Lãng tử trong đời, chí thú trong văn
Bài viết về nhà văn Nguyễn Hoàng Thu trên báo Văn nghệ, Hội Nhà văn Việt Nam
Xem thêm
Trong màu xanh Vàm Cỏ
Nhà văn Hào Vũ, sinh năm 1950. Quê quán: An Hải, Hải Phòng. Dân tộc: Kinh. Hiện thường trú tại 6/3 Cư xá phường 3, thành phố Tân An, tỉnh Long An. Vào Hội Nhà văn Việt Nam năm 1984.
Xem thêm
Đỗ Thành Đồng và chuyển động đường thơ
Sau gần 15 năm đắm say đến điên cuồng với thi ca, nhà thơ Đỗ Thành Đồng, hội viên Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Bình, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam đã xuất bản 7 tập thơ.
Xem thêm
Chuyện tình khó quên của Trịnh Công Sơn
Bài viết của nhà thơ Lê Thiếu Nhơn
Xem thêm
Nhà văn Di Li: Tôi bị hấp dẫn bởi người đàn ông nhân văn, tử tế
Tôi nghĩ rằng, là người văn minh thì phải chấp nhận sống chung với sự khác biệt, tuy nhiên, sự khác biệt đó nếu không tốt, muốn người ta thay đổi thì mình sẽ góp ý. Và cách góp ý của mình cũng khá hài hước nên người nghe không mấy khi khó chịu.
Xem thêm
Người tốt trại Vân Hồ
Nhà văn Trung Trung Đỉnh, Giải A cuộc thi tiểu thuyết Hội Nhà văn, 1998 – 2000) với tiểu thuyết Lạc rừng. Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2007.
Xem thêm
Nhớ nhà báo Phú Bằng
Đọc bác Phú Bằng từ lâu, khi tôi còn trực tiếp cầm súng ở Trung đoàn 174 Sư đoàn 5 thời chống Mỹ. Lúc ấy bác Phạm Phú Bằng là phóng viên báo QĐND được tăng cường cho báo Quân Giải phóng Miền Nam.
Xem thêm
Nhà văn - dịch giả Trần Như Luận với tác phẩm “Tuyển tập 12 truyện ngắn Anh - Mỹ kinh điển, lừng danh”
Tháng Sáu 2022, trên Báo Thanh Niên rồi Tạp chí Văn nghệ Hội Nhà văn Việt Nam, nhà báo Hà Tùng Sơn và nhà phê bình văn học Vân Phi giới thiệu tác phẩm thứ 7 của nhà văn Trần Như Luận (TNL): tiểu thuyết Gương Mặt Loài Homo Sapiens. Trước đó, anh từng gây tiếng vang nhờ giá trị đáng kể của bộ tiểu thuyết Thầy Gotama và 8000 Đệ Tử dày tới 1.200 trang, trình làng năm 2014. Chúng tôi cũng biết tới cả trăm tác phẩm dịch của anh, cả thơ và truyện, xuất hiện trên các tạp chí Văn nghệ Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh, Văn nghệ Quân đội, Non Nước, Sông Hương, v.v… Xuân Giáp Thìn 2024, nhà văn ra mắt một “dịch phẩm” hoàn toàn mới: Tuyển tập 12 truyện ngắn Anh – Mỹ kinh điển, lừng danh. Sách dày 320 trang, bìa bắt mắt. Sách được Liên hiệp các Hội Văn học-nghệ thuật Việt Nam thẩm định chất lượng và hỗ trợ kinh phí; NXB Hội Nhà văn cấp phép. Nhân một cuộc hẹn thú vị tại Quận 7, TP Hồ Chí Minh, trong một quán cà phê tao nhã, không bỏ lỡ cơ hội, tôi đã thực hiện cuộc phỏng vấn này.
Xem thêm
Nhớ anh Mai Quốc Liên
Bài viết của nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam
Xem thêm
Nhà văn Trầm Hương: Sứ mạng nhà văn là đi tìm những ẩn số
Hàng chục năm nay, nhà văn Trầm Hương (Phó Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM) vẫn âm thầm theo dấu chân những anh hùng, người lính, mẹ liệt sĩ… để tìm nhân vật cho những trang sách của mình. Chị ghi dấu ấn đậm nét trong dòng văn học cách mạng hiện nay.
Xem thêm