TIN TỨC

“Tôi đã có gan lấy một nhà thơ làm chồng”

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2023-07-26 18:57:12
mail facebook google pos stwis
482 lượt xem

BÍCH NGÂN

Ba tuần trước, ngày 4/7/2023, tại căn nhà nhỏ của mình ở Tân Bình, TP.HCM, bà Đỗ Thị Thanh Thu tổ chức ngày giỗ thứ 20 của chồng, nhà thơ Thu Bồn, người có nhiều tác phẩm văn học đóng góp cho nền văn học Việt Nam. Nhà thơ Thu Bồn được Nhà nước trao tặng giải thưởng Nhà nước và Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

Tôi vẫn còn nhớ, hôm kỷ niệm mười năm ngày mất nhà thơ Thu Bồn. Hôm ấy tôi đến trễ. Lúc đến, tôi thấy bà Đỗ Thị Thanh Thu, người vợ đầu của nhà thơ Thu Bồn đang xúc động khi nói về tình yêu mà bà dành cho người chồng, ngay cả khi ông đã thành người thiên thu. Bà Thu như đã không còn chút hờn giận nào đối với người chồng đã không chung tình với mình, mà còn biện minh cho ông và kéo “cái lỗi” về phía mình. Bà nói bởi: “Tôi đã có gan lấy một nhà thơ làm chồng”.


Bà Đỗ Thị Thanh Thu, bác sĩ, người vợ đầu của nhà thơ Thu Bồn cùng người con trai duy nhất còn lại, anh Hà Băng Ngàn và những bạn văn thân thiết của chồng - nhà văn Ngô Thảo, nhà thơ Nguyễn Duy, tại ngày giỗ lần thứ 20 của nhà thơ Thu Bồn.

Cũng “có gan” như bà Thanh Thu, tức cũng lấy một nhà thơ, mà lại là một nhà thơ lao đao lận đận cả đời làm chồng, nhưng bà Vũ Thị Bội Trâm lại thấy mình trọn vẹn hạnh phúc. Cũng như bà Thanh Thu và như bất kỳ người đàn bà nào đã có gan lấy thi sĩ làm bạn đời, bà Bội Trâm chắc cũng đã từng phải khổ sở trước những “nàng thơ” không ngừng “mê muội” chồng, rồi có những lúc nàng không thỏa cái phận nàng thơ, không chịu e ấp sau tấm rèm chữ nghĩa màcòn lẻn giấc mộng của nhà thơ. Tuy vậy, bà Bội Trâm vẫn luôn thấy mình hạnh phúc, thứ hạnh phúc kiêu hãnh và trọn vẹn; bởi, có lẽ, lúc nào, ở đâu (kể cả những lúc nhà thơ Phùng Quán phải ở nơi cách xa vợ hàng trăm cây số) bà vẫn luôn tìm thấy cái cảm giác gần gũi thân thiết với chồng, được hiểu tận tâm can ông, và được cùng ông chia sẻ mọi vui buồn, lúc oan khuất, lúc thiếu đói, lúc bệnh tật, lúc le lói niềm tin, lúc “đơn độc giữa biển người”…


Bà Bội Trâm, vợ nhà thơ Phùng Quán trong buổi ra mắt bộ sách gồm 4 của Phùng Quán (Tôi đã trở thành nhà văn như thế nào, Ba phút sự thật, Phùng Quán còn đây…)  tại Hà Nội do NXB Văn nghệ TP.HCM và Công ty Văn hóa Phương Nam phối hợp thực hiện

Tôi nhớ, mùa thu năm 2007, trong buổi giới thiệu cùng một lúc bốn quyển sách của nhà thơ Phùng Quán (“Tôi đã trở thành nhà văn như thế nào?”, “Trăng hoàng cung”, “Ba phút sự thật” và “Phùng Quán còn đây!”) đồng thời còn là buổi tưởng nhớ nhà thơ Phùng Quán (Nxb Văn nghệ TP.HCM và Công ty Văn hóa Phương Nam tổ chức tại Hà Nội, trong khuôn khổ Tuần lễ Hội sách do Bộ Văn hóa tổ chức), trong lời phát biểu của mình, bà Bội Trâm nói :“Nếu được sống thêm một cuộc đời, tôi vẫn muốn được làm vợ anh Phùng Quán, tôi vẫn sẽ sống như chúng tôi từng đã sống!”. Rồi bà xin đọc lại một đoạn thơ trong bài thơ “Lời mẹ dặn” của chồng. Giọng bà rắn rỏi mà ngân nga: “Yêu ai cứ bảo là yêu/Ghét ai cứ bảo là ghét/Dù ai ngon ngọt nuông chiều/Cũng không nói yêu thành ghét/Dù ai cầm dao dọa giết/Cũng không nói ghét thành yêu”. Rồi sau đó, những người có mặt trong buổi tưởng nhớ Phùng Quán lại được nghe lại giọng đọc thơ của chính nhà thơ Phùng Quán qua dĩa ghi âm. Bài thơ nào giọng đọc ngâm của nhà thơ nghe cũng da diết và tràn lệ. Khi đọc đến bài “Đêm Nghi Tàm đọc Đỗ Phủ cho vợ nghe”, giọng nhà thơ nhiều lúc nghẹn lại, rồi lại trào dâng, cả nụ cười, cả nước mắt: “Đừng buồn nữa em ơi/ Chuyện ngàn năm…ngàn năm…”. Tôi nhớ, lúc nhìn sang bà Bội Trâm, tôi thấy từ khóe mắt bà, dòng lệ lăn dài.

Sau buổi tưởng niệm nhà thơ Phùng Quán (ông được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật) và giới thiệu sách của ông, bà Bội Trâm mời anh Nguyễn Đức Bình (lúc đó anh Bình là Giám đốc NXB Văn nghệ TP.HCM) và tôi, đến căn nhà bà ở chung cư Vĩnh Phúc, Ba Đình, Hà Nội.


Bà Bội Trâm với Giám đốc NXB Văn nghệ TP.HCM - ông Nguyễn Đức Bình

Lần đầu được trò chuyện tuy không lâu nhưng bà Bội Trâm lại khiến tôi nhớ mãi cái ấn tượng về một người vợ hết mực yêu thương và trân quý chồng.

Bà Bội Trâm cất giữ kỹ càng nhiều kỷ niệm của chồng với bạn bè. Bà còn nâng niu cả những kỷ vật của bè bạn tặng cho chồng, dù đó chỉ là những dòng chữ nghệch ngoạc trên vách, trên tường hay trên những tờ giấy đã ố vàng. Còn đối với các tác phẩm của chồng, bà Bội Trâm gìn giữ như một kho báu (lúc đó, bà cho biết bà đang đọc lại một số bản thảo chép tay của ông để đánh máy). Lúc đó, khi nhìn những chồng bản thảo của Phùng Quán được xếp ngay ngắn trên trên giá sách, tôi ngỏ ý với bà Bội Trâm là muốn xem vài trang bản thảo của ông. Và khi được nhìn những trang viết có nhiều đường gạch xóa, tôi như được nhìn thấy nhà thơ đang gò lưng trên từng dòng chữ, còn bà Bội Trâm thì tất tả việc trong việc ngoài, miễn sao để chồng mình, bằng ngòi bút, được “đi trọn đời trên con đường chân thật”, như ông hằng tâm nguyện.


Bà Bội Trâm bên tác phẩm của chồng.

Trước khi tiễn khách ra về, bà Bội Trâm tặng khách, mỗi người một tập “Thơ Phùng Quán”. Bà nắn nót viết vào trang sách (bên dưới dòng chữ “Thơ Phùng Quán”) câu thơ của chồng: “Thơ là mạng sống, là lý lịch đời tôi” và “…Đã đi với nhân dân/Thì thơ không thể khác”.

Mỗi lần ngắm nhìn dòng chữ và chữ ký tên của bà Bội Trâm trên trang sách “Thơ Phùng Quán”, tôi như thấylại gương mặt hiền từ hạnh phúc của bà, lúc bà đang ngồi trên ghế sa lon trong căn nhà số 204 của mình, nơi nhìn quanh, đâu đâu bà cũng thấy hình ảnh chồng, kỷ vật của chồng; rồi tôi lại hình dung bà đangngồi tẩn mẩmtrước chồng bản thảo của Phùng Quán trong căn nhà đầy ắp tình yêu và ký ức về ông.

Còn giờ thì, có lẽ bà Bội Trâm đang được kề cận bên chồng Biết đâu, hai người còn được… nghe Đỗ Phủ đọc thơ.

Bà Đỗ Thị Thanh Thu, một bác sĩ quân y, tuy nghỉ hưu nhiều năm, bà vẫn tiếp tục hành nghề giúp người, cứu người. Ngoài đảm đang việc gia đình, chăm sóc người con trai duy nhất còn lại của bà cùng nhà thơ Thu Bồn, người con bị nhiễm chất độc màu da cam như người anh cả đã mất lúc 16 tuổi, nên luôn đau yếu, bà còn tham gia công tác xã hội tại địa phương. Lần giỗ lần thứ 20 nhà thơ Thu Bồn, ngoài mời gia đình họ hàng cùng những bạn văn thân thiết của chồng, bà Thu còn mời những người thân quen ở cùng khu phố để bà được từ biệt trước khi bà rời chỗ cư ngụ quen thuộc suốt mấy chục năm qua, để trở về sinh sống phần đời còn lại nơi quê nhà. 

Làm vợ nhà thơ như bà Thanh Thu, bà Bội Trâm, dù chịu biết bao nhọc nhằn, cả nỗi khổ vì…những nàng thơ ngoài đời, nhưng không một ai hối tiếc vì đã chọn nhà thơ làm chồng, những nhà thơ “đi trọn đời trên con đường chân thật”.

Bài viết liên quan

Xem thêm
Lê Minh Quốc và cuộc hành trình chữ nghĩa
Bài của nhà thơ Ngô Xuân Hội trên báo Văn nghệ.
Xem thêm
Nhà thơ Nguyễn Thành Phong: Với chữ nghĩa, tôi như người đang yêu
Gọi Nguyễn Thành Phong là nhà thơ, nhà văn, biên kịch hay cái danh mà mang nhiều nghiệp nợ nhất là nhà báo, thì viết gì, dù là kiếm sống, anh cũng phải cố ở mức tốt nhất theo ý mình thì mới cho là được. Với chữ nghĩa, Nguyễn Thành Phong ví anh như người đang yêu, càng bị “ruồng rẫy”, càng thấy không thể bỏ cuộc.
Xem thêm
Vũ Cao - “Núi Đôi mãi mãi vẫn là Núi Đôi”
Nói đến nhà thơ Vũ Cao không thể không nói tới bài thơ Núi Đôi.
Xem thêm
Chính Hữu – Nhà thơ của các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô
Với bài thơ Đồng chí (1948), nhà thơ Chính Hữu đã tạo một dấu ấn sâu sắc về vẻ đẹp bình dị mà cao cả của người chiến sĩ trong kháng chiến chống Pháp.
Xem thêm
Mừng tuổi lúa | Ngô Xuân Hội
Nguồn: Tuần báo Văn nghệ, Hội Nhà văn Việt Nam
Xem thêm
Lê Văn Thảo – “Ông cá hô” làng văn
Nguồn: Báo Văn nghệ, Hội Nhà văn Việt Nam.
Xem thêm
Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư: “Tôi sợ chữ nghĩa của mình là vô ích”
5 năm sau Cố định một đám mây, nhà văn Nguyễn Ngọc Tư tái ngộ độc giả với tập truyện ngắn mang cái tên cô đọng và đầy sức gợi: Trôi. Dịp này, chị dành cho phóng viên một cuộc chia sẻ. Vẫn là Nguyễn Ngọc Tư với phong thái được nhiều độc giả yêu mến: chân thành, giản dị, khiêm cung và sâu lắng.
Xem thêm
Nhà văn Mai Sơn lặng lẽ cùng ‘Sự quyến rũ của chữ’
Nhà văn, dịch giả Mai Sơn sinh năm 1956 tại Quảng Ngãi, sống và làm việc ở TP.HCM. Ông có hơn 30 năm sống bằng nghề viết văn, dịch và biên tập sách báo. Vì bạo bệnh, ông đã qua đời lúc 0h ngày 25.12.2023 tại nhà riêng ở Long An hưởng thọ 68 tuổi. Tưởng nhớ nhà văn Mai Sơn, xin trân trọng giới thiệu bài viết của nhà văn Trần Nhã Thụy về ông.
Xem thêm
Phần chìm của tảng băng trôi
Nguồn: Báo Văn nghệ, Hội Nhà văn Việt Nam.
Xem thêm
Thơ “nhật ký” của một người lính
Bài đăng Thời báo Văn học - Nghệ thuật
Xem thêm
Dịch giả, shipper nói tiếng Pháp nhận tin vui lớn
Dịch giả Huỳnh Hữu Phước, chàng shipper nói tiếng Pháp trên đường sách Nguyễn Văn Bình, TP.HCM mới đón nhận tin vui lớn.
Xem thêm
Nhà văn chiến sĩ – trường hợp Nguyễn Đức Mậu
Bài viết của nhà Lý luận phê bình văn học Ngô Vĩnh Bình...
Xem thêm
Nhớ những nhà văn áo lính đã về miền mây trắng
Nguồn: Văn nghệ quân đội, số tháng 12/2023.
Xem thêm
Lần đầu gặp ông nhạc sỹ Làng lúa làng hoa
Nguồn: Thời báo Văn học & Nghệ thuật
Xem thêm
Duyên văn - duyên đời của một nhà văn
Nguyễn Ngọc Ký quê Hải Thanh, Hải Hậu, Nam Định; bị liệt đôi tay từ năm bốn tuổi, bảy tuổi đi học dùng chân viết; hai lần được Bác Hồ thưởng huy hiệu vì thành tích vượt khó, học giỏi.
Xem thêm
Dì Thanh Hà...
Chuyện về con trai nhà thơ Chế Lan Viên viết bài hát tặng cô giáo.
Xem thêm
Ân sư của vợ tôi
Bài viết của nhà văn Đặng Chương Ngạn về PGS - Nhà giáo ưu tú Chu Xuân Diên
Xem thêm
Nguyễn Hiến Lê - người thầy không đứng lớp của tôi
Nguyễn Hiến Lê (1912-1984), tự Lộc Đình, người làng Phương Khê, phủ Quảng Oai, tỉnh Sơn Tây (nay là huyện Ba Vì, Hà Tây).
Xem thêm