Võ Thu Hương

Nhà thơ Ngọc Khương quan niệm: “Thơ phải trong sáng, giản dị, chân thật và ngôn ngữ cần đạt tới sự lung linh, huyền ảo”. Và trong dòng thơ ông viết cho thiếu nhi, là cách ông biểu đạt thành công quan niệm ấy của mình.

 Hơn 30 năm từ ngày xuất bản tập thơ đầu tiên đến nay, ở tuổi ngoài 70, nhà thơ Ngọc Khương vẫn giữ tình yêu với những trang thơ viết cho trẻ nhỏ. Những tác phẩm thiếu nhi đã in của nhà thơ Ngọc Khương: “Cây đàn và bông hồng” xuất bản năm 1995, “Bim Bim và Mướp Vàng” xuất bản năm 2001, “Cò bay giữa phố” xuất bản năm 2017, “Muôn lời thiên nhiên” xuất bản năm 2023.

Từ trái sang: Nhà văn Phương Huyền, Nhà NCPB Lê Thiếu Nhơn, nhà thơ Ngọc Khương và nhà thơ Bùi Phan Thảo trong buổi ra mắt tập thơ

“Tôi lớn lên ngụp lặn dưới chân cầu/ Tay lấm láp bắt con còng làm bạn/ Chân tứa máu bởi mảnh hàu, mảnh hến/ Da cháy rần trong nắng quái miền Trung”.

Những câu thơ mang tính tự sự dẫn tôi đến với thế giới thiên nhiên trong thơ Ngọc Khương. Ban đầu, có một chút sự đồng cảm cá nhân, với những hình ảnh “tay lấm láp bắt con còng làm bạn”, “da cháy rần trong nắng quái miền Trung” - mà những đứa trẻ miền Trung đều đi qua.

Nhưng điều giữ độc giả lại với những trang thơ Ngọc Khương không chỉ là sự đồng cảm về một vùng miền, một không gian trùng hợp, mà chính là thế giới thiên nhiên trong trẻo, dễ thương trong thơ ông. “Muôn lời thiên nhiên” là chủ đề chung của tập thơ gồm 27 tác phẩm viết về thiên nhiên của ông, vừa ra mắt nhân mùa Trung thu năm nay.

Thiên nhiên là một đề tài rộng lớn và đã có từ xa xưa đối với thiếu nhi. Trong thơ Ngọc Khương hiện ra gần gũi, kề bên cuộc sống mỗi ngày. Trong thế giới ban sơ của mỗi đứa trẻ, ngoài việc làm bạn cùng nhau, “làm bạn” với ông bà cha mẹ… còn có cả những người bạn là cỏ cây, muông thú, muôn loài. Từng là người thầy cầm phấn nhiều năm trước khi làm thơ, Ngọc Khương hiểu rõ tâm lý ấy của trẻ, và ông đã dựng lên một thế giới thiên nhiên rất gần gũi, đáng yêu để làm bạn cùng trẻ thơ.

Đó là chú sáo thân thiết với cậu bé, cả hai cùng sẻ chia, bên nhau mỗi ngày, mỗi buổi. Cuộc sống của trẻ trở nên rộn ràng, vui vẻ hơn khi có người bạn chim sáo nhỏ:

Sáng sáng Sáo gọi/ Dậy mau! Dậy mau!/ Nhanh chân đến lớp/ Trễ học rồi nào!

Chiều chiều Sáo nhắc/ Học bài! Học bài! / Mê chi điện thoại/ Bấm hoài! Bấm hoài!/

Chủ nhật Sáo giục/ Tưới cây! Tưới cây!/ Em mang vòi nước / Làm mưa phun đầy…(Cú sáo nhà em

Thiên nhiên song hành trong cuộc sống này. Đừng tưởng chỉ nhà thơ mới làm thơ, chỉ những người yêu thơ mới đến vớ Hội thơ. Trong thế giới thơ Ngọc Khương, có một hội thơ Nguyên tiêu đặc biệt, sinh động:

Chú Vàng cất tiếng gâu gâu/ Khua vang hồi trống, mở đầu hội thơ/ Gà Nâu vừa tỉnh giấc mơ / Ó ò ó - nắng buông tơ sáng – chiều

Vịt Bầu chân bước liêu xiêu/ Đọc thơ tứ tuyệt, bao nhiêu nỗi niềm!/ Mèo Con đôi mắt u huyền/ Ngâm bài lục bát, trăng nghiêng cuối chiều.

Chú Khỉ không ngớt leo trèo/ Diễn “tân hình thức” thơ treo lưng trời/ Tiếng thơ như níu lòng người / Nguyên Tiêu, vang vọng muôn lời thiên nhiên …” (Ngày hội nguyên tiêu)

Thiên nhiên trong thơ Ngọc Khương không chỉ là những loài vật gần với thế giới trẻ thơ. Ông viết về cảnh sắc quê hương đất nước – một cách giới thiệu cho trẻ những vẻ đẹp quê mình qua những vần thơ. Và cách “du lịch qua những vần thơ” dễ đi vào lòng trẻ nhỏ một cách bất ngờ:

 Tầng tầng / Đá đĩa nhấp nhô / Chênh chao võng biển / Đung đưa Tuy Hòa... (Bên tháp Nghinh Phong)

Qua Định Quán / Đá chẳng nằm / Đứng chồng ba lớp / Trăng rằm chạm môi…/ Đá như làm xiếc mà chơi / Để nhiều bạn trẻ / Bao đời ngác ngơ…/ Hay là đá cũng mộng mơ / Muốn làm thi sĩ tạc thơ lên trời? (Đá Chồng).

Và cũng có lúc, bài ca thiên nhiên quê mình dù thật nên thơ nhưng vẫn nặng trĩu nỗi niềm. Đó là khi :

Trăng non/ Từ đáy biển sâu/ Mọc lên giữa sóng bạc đầu/ Lung linh.../ Bao người lính đã hy sinh/ Đảo thiêng xé sóng/ Hóa mình thành trăng… (Trăng Trường Sa)

Hoặc trĩu nặng nỗi buồn khi ánh mắt trẻ thơ thấy vắng cánh cò, vắng mảnh hồn quê. Đây cũng là cách để tác giả nhẹ nhàng lồng vào những thông điệp bảo vệ môi trường không chỉ với con trẻ mà còn thức tỉnh trách nhiệm những người lớn:

“Bếp nhà hàng/ Rụi những cánh thơ/ Thương bao chú Cò/ Quắt queo chảo lửa!/ Đàn cò trắng/ Bây giờ còn đâu nữa!/ Đồng làng em/ Trống mảnh hồn quê”.

Viết về thiên nhiên, kết nối tình yêu thiên nhiên với con trẻ qua những vần thơ nhỏ, đó là cách mà nhà thơ Ngọc Khương đã làm và cho thấy trách nhiệm của một người viết cho thiếu nhi hiện nay.