TIN TỨC
  • Lý luận - Phê bình
  • Cảm nhận về tập phê bình văn học “Đi tìm hương sắc văn chương” của Nguyễn Thanh

Cảm nhận về tập phê bình văn học “Đi tìm hương sắc văn chương” của Nguyễn Thanh

Người đăng : phunghieu
Ngày đăng: 2023-09-07 16:46:43
mail facebook google pos stwis
854 lượt xem

  Lê Hà Uyên

 “Hương là mùi thơm, sắc là vẻ đẹp”. “Đi tìm hương sắc văn chương” * chính là thấu cảm sự thanh cao (hương) và trác tuyệt (sắc) của văn chương. Điều gì làm cho đời người thêm phong phú, điều ấy chính là cái Đẹp. Nước ta tự hào là “Văn hiến chi bang” với một nền văn học thơm hương đậm sắc. Cái hương sắc ấy trường tồn trong nhiều thư tịch, gởi tấm lòng người viết để lại muôn đời. Nếu người xưa quan niệm trong sách có người ngọc (Thư trung hữu nữ nhan như ngọc), thì ngày nay Nguyễn Thanh lại tìm thấy “hương sắc” trong văn chương ! Gẫm lại, người đẹp cũng chính là hương sắc (Quốc sắc thiên hương).

 “Đi tìm” là phải vất vả nhiêu khê, phải có con mắt tinh đời trong việc chọn lọc. Chọn bằng tấm lòng ngưỡng vọng, bằng sự đồng cảm, biệt nhãn liên tài. Đã chọn thì không thể chọn được tất cả. Nên hiểu những người chưa được chọn không phải vì nhạt sắc phai hương, tác giả hẹn với bạn đồng điệu tri âm vẫn còn mối duyên tương ngộ.

Ba mươi tác giả được giới thiệu trong tập đầu tiên này là những bông hoa mỗi người mỗi vẻ, ngào ngạt sắc hương. Ai có thể quên được “đóa hoa bất tử” là vị cha già dân tộc. Cuộc đời Bác là nguồn cảm hứng vô tận trong trang viết của những nhà phê bình tài hoa qua nhiều thế hệ. Thơ văn của Bác gồm đủ cả hương, sắc và thanh điệu mang một sự truyền cảm, một sức mạnh nhiệm mầu : “Con nghe Bác tưởng nghe lời non nước/ Tiếng ngày xưa và cả tiếng mai sau” (Tố Hữu)

 Nhắc đến Sóng Hồng là nhắc đến “một nhà thơ chính khách”, lời thơ dõng dạc như lời hịch kêu gọi đấu tranh: “Lấy cán bút làm đòn xoay chế độ/ Mỗi vần thơ, bom đạn phá cường quyền”.                                                             1

 Và Tố Hữu suốt đời “đinh ninh với một màu cờ” : “Sống là cho và thác cũng là cho”.                                                  

 Làm sao quên được Xuân Diệu “Ông hoàng thơ tình” một đời đắm say hương sắc văn chương, có những mơ ước thật ngông ngạo nhưng cũng thật đáng yêu : “Tôi muốn tắt nắng đi / Cho màu đừng nhạt mất/ Tôi muốn buộc gió lại / Cho hương đừng bay đi ”(Vội vàng)                                         

Nhớ Chế Lan Viên, “một đỉnh cao trí tuệ của thi ca”, mỗi dòng thơ đều mang một hình tượng độc đáo : “Những ngày tôi sống đây là đẹp hơn tất cả/ Mặt trời đến mỗi ngày như khách lạ/ Gặp mỗi mặt người đều muốn ghé môi hôn !” (Tổ quốc bao giờ đẹp thế này chăng).

 Nhớ Nguyễn Bính, bước chân phiêu lãng Hành phương Nam, tính tình khẳng khái, trọng nghĩa khinh tài : “Những tên bất nghĩa thôi đừng tới/ Hãy để thềm ta xanh sắc rêu !”

 Nhớ Sơn Nam, nhà văn của miệt vườn sông nước xứng đáng được gọi là nhà “Nam bộ học”, tác phẩm gây ấn tượng bởi “tình đất tình người” suốt đời nguyện làm “Hạt bụi nghiêng mình nhớ đất quê”.

Huy Cận, nhà thơ “mang mang vạn cổ sầu” nhưng những bài thơ duyên dáng của ông luôn ngập tràn hương sắc tuổi hai mươi: “Áo trắng thư sinh mộng trắng trong”,... “Một hôm cơn gió tình yêu lại / Đứng ngẩn trông vời áo tiểu thư”.

Nhớ Kiên Giang là nhớ bài thơ “ Hoa trắng thôi cài trên áo tím” - “Mộc mạc một sắc thơ miệt vườn” luôn nặng tình với mẹ hiền và  “quê hương thơ ấu”.

Với một kiến văn uyên bác, thông thạo nhiều ngoại ngữ, Nguyễn Thanh còn giới thiệu các tác giả nước ngoài : W. Wordsworth, “Tiếng thơ miền cỏ hoa sông nước” (Anh), W.Goethe, “Đỉnh cao trí tuệ thi ca Đức”, Victor Hugo “Tượng đài văn học Pháp”, Guillaume Apollinaire “Ông hoàng thơ tình Pháp”.

Tóm lại người phê bình văn học phải nhập vào tác giả để hiểu, để đồng cảm, đồng điệu với tác giả. Phải cảm thụ được cái phần hồn (hương) và phần xác (sắc), chính là nghệ thuật và nội dung của tác phẩm mới viết được những dòng văn hoa, thâm thúy mà chính xác, góp phần tôn vinh tác giả. Những bài phê bình đặc sắc đã làm công việc “gợi hồn thiên cổ dậy” khiến tác phẩm như những kẻ tài hoa dù trải qua “thiên ma bách chiết” vẫn “thác là thể phách, còn là tinh anh” (Kiều).

Tác già Nguyễn Thanh đã giúp chúng ta thấu cảm để thêm tự hào về tài hoa của các nhà văn, nhà thơ khả kính trong vườn hoa nhiều hương sắc của dân tộc.    

 Hãy đọc tác phẩm để hiểu và quí hơn một nhà phê bình văn học vừa có tài vừa có tâm.

                                                             Cần Thơ, ngày 29 tháng 8 năm 2023

  L. H. U

*ĐTHSVC của Nguyễn Thanh :NXB Hội nhà văn, quí IV/2023

Bài viết liên quan

Xem thêm
Chất Folklore trong Lục bát khóc cười và Lục bát phố
Cầm hai tập thơ thuần thể loại lục bát quen thuộc, nghĩ đọc cũng hơi ngại bởi cứ đều đều một điệu, dễ chán. Nhưng đọc một vài bài mở đầu trong tập “Lục bát khóc cười” và “Lục bát phố” của Lê Tiến Vượng thì cảm giác ấy dần mất đi và thay vào đó là cảm giác hào hứng và thú vị.
Xem thêm
Trăn trở sự tồn tại người - Gía trị nhân bản trong thơ Văn Cao
Đọc thơ Văn Cao, ở nhiều thi phẩm như: Chiếc xe xác qua phường Dạ Lạc, Những người trên cửa biển, Khuôn mặt em, Một đêm đàn lạnh trên sông Huế, Lá, Trôi, Thời gian, Cánh cửa, Thu cô liêu, Năm buổi sáng không có trong sự thật, Ba biến khúc tuổi 65, Linh cầm tiến… bạn đọc cũng có thể thấy sự đa dạng cung bậc cảm xúc, có xôn xao, có sâu lắng bâng khuâng… nhưng dường như chủ đạo vẫn là những thì thầm tự vấn, suy tư trăn trở, đau buồn và thậm chí nhiều khi hoang mang, kinh hãi, lo âu. Phải chăng, tất cả những thể nghiệm cảm xúc nội tâm ấy bắt nguồn sâu xa từ những “chấn thương” tinh thần của tác giả bởi tác động của hoàn cảnh sống? Và dưới tầng sâu lớp ngôn từ của mỗi thi phẩm ẩn giấu bao mỹ cảm mà chúng ta cần suy ngẫm“giải mã”?
Xem thêm
Nguyễn Trọng Tạo mà đời vẫn say, mà hồn vẫn gió
Hôm nay 12/6, Nhà lưu niệm nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo (1947-2019) được khánh thành tại đội 6, xã Diễn Hoa, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
Xem thêm
Số phận các nhân vật nữ trong tập truyện ngắn “Đảo” của Nguyễn Ngọc Tư
Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư Sinh năm 1976 tại xã Tân Duyệt, huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau, là nhà văn, Hội viên Hội nhà văn Việt Nam. Năm 2018, cô được trao Giải thưởng Văn học Liberaturpreis 2018 do Litprom (Hiệp hội quảng bá văn học châu Á, châu Phi, Mỹ Latin ở Đức) bình chọn, dựa trên việc xem xét các bản dịch tiếng Đức tác phẩm nổi bật của các tác giả nữ đương đại tiêu biểu trong khu vực. Giải thưởng được trao hàng năm nhằm vinh danh các tác giả nữ đến từ châu Á, Phi, Mỹ Latin, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) và vùng Caribe.
Xem thêm
Lê Khánh Mai và hành trình nhà thơ nữ bứt phá
Nhà thơ, nhà văn Lê Khánh Mai đến nay (năm 2024) đã ấn hành 12 đầu sách, trong đó có 7 tập thơ, 1 tiểu thuyết, 1 tập truyện ngắn, 1 chuyên luận văn học, 1 tập tiểu luận phê bình văn học, 1 tập tản văn và tuỳ bút. Sức sáng tạo ở một tác giả nữ như vậy là liên tục và rất mạnh mẽ. Thơ là thể loại chính của ngòi bút Lê Khánh Mai nhưng văn xuôi và lý luận, phê bình cũng đạt nhiều thành tựu. Tất cả làm nên tên tuổi của một nhà thơ, nhà văn tiêu biểu của tỉnh Khánh Hoà và của văn học Việt Nam hiện đại.
Xem thêm
Trần Đàm đi tìm một bản ngã
Đã ngoài tám mươi mà mỗi lần theo ông, cánh hậu sinh chúng tôi cách ông cả giáp vẫn thấy hụt hơi. Đúng là không nói ngoa cả khi leo dốc, đường trường lẫn khi viết lách, chơi bời.
Xem thêm
Đọc Người xa lạ của Albert Camus bằng chiếc gương soi của chủ nghĩa hiện sinh
Giàu Dương Nếu triết học cổ điển đề cao bản chất và dấn thân vào việc tìm kiếm những định nghĩa về bản chất, thì trào lưu hiện sinh tập trung vào sự tồn tại của bản thể, lấy đó làm điểm khởi nguyên cho mọi sự phóng chiếu vào thực tại khách quan. Người xa lạ (L’Étranger) của Albert Camus ra đời như một dấu ấn sâu sắc của triết thuyết hiện sinh ở giai đoạn nửa sau thế kỷ XX. Là một triết gia, nhà văn tài hoa, Camus đã mở ra những cánh cửa để người đọc bước vào thế giới của “kẻ xa lạ” Meursault – một người đàn ông tự mình chọn lấy thế đứng bên lề của xã hội. Hành trình của Meursault không đi tìm một kết luận duy nhất của sự tồn tại mà chỉ trình bày sự tồn tại như nó vốn là.
Xem thêm
Một thế giới rất ‘đời’ trong sáng tác của Tản Đà
Nhà thơ, nhà báo Tản Đà (SN 1889), quê làng Khê Ngoại, xã Sơn Đà, huyện Bất Bạt, tỉnh Sơn Tây.
Xem thêm
Cây có cội, nước có nguồn
Nguồn: Báo Văn nghệ số 19/2024
Xem thêm
Khát vọng Dế Mèn
Sự ra đời của Giải thưởng Dế Mèn cùng với phát ngôn của đại diện Hội Nhà văn Việt Nam đã chạm đến khát vọng lâu nay vẫn nằm đâu đấy trong những người yêu và hiểu rõ hiện trạng văn học thiếu nhi nước nhà…
Xem thêm
Tác giả trẻ chinh phục cuộc thi Thơ Hay!
Bài viết của nhà thơ Lê Thiếu Nhơn
Xem thêm
Thấy gì qua một chùm thơ Tết?
Bài viết của nhà văn Lê Thanh Huệ trên Diễn đàn Văn nghệ của Liên hiệp các Hội VHNT Việt nam
Xem thêm
Cảm xúc hoài hương trong thơ Quang Chuyền
Bài viết của nhà thơ Trần Khoái
Xem thêm
Nhà thơ Nguyễn Văn Mạnh với Dấu thời gian
Dấu thời gian là tập thơ thứ hai của nhà báo, nhà thơ Nguyễn Văn Mạnh. Ông hiện là Trưởng ban biên tập Tạp chí Diễn đàn Văn nghệ Việt Nam, kiêm Trưởng Văn phòng đại diện Thời báo VHNT tại Hải Phòng.
Xem thêm
Khúc biến tấu “Mặt nạ hương”
 Đọc thơ, như là phép hóa thân, tan chảy cảm xúc của mình cùng cảm xúc bài thơ. Người đọc lắng lòng theo con chữ, hòa điệu với nhịp điệu của ngôn từ. Tôi may mắn tìm thấy sự đồng điệu đầy hứng thú khi đọc thơ Nguyễn Thánh Ngã.
Xem thêm
Chỉ còn lại tháng Tư thiếu nữ | Thơ và lời bình
Thơ Mai Nam Thắng - Bình thơ: Phạm Đình Ân
Xem thêm