Từ thơ đến truyện ngắn, tản văn, tiểu thuyết và cả sáng tác cho thiếu nhi, Hoa Mai (Võ Mai Hoa) xây dựng cho mình một thế giới nghệ thuật riêng – dịu mềm, nữ tính nhưng không ủy mị; lặng lẽ mà sâu lắng. Quê Nam Đàn – Nghệ An, hiện là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam và Hội Nhà văn TP.HCM, Hoa Mai đã xuất bản hơn mười đầu sách ở nhiều thể loại khác nhau. Bài viết “Có một Hoa Mai khác lạ trong truyện ngắn” của Tống Phước Bảo đăng trên Tạp chí Sông Lam là cái nhìn ấm áp của đồng nghiệp về một gương mặt đang bền bỉ đi tìm bản sắc riêng, lặng lẽ góp tiếng nói nữ tính vào dòng chảy văn xuôi đương đại. Văn chương TP.HCM trân trọng giới thiệu bài viết, mời bạn đọc cùng đọc và cảm nhận.

TỐNG PHƯỚC BẢO

1. Tôi hay gọi Hoa Mai là “bà chị chịu chơi”. Thể như trong người bà chị này luôn có một thứ lửa gì đấy bất tận âm ỉ cháy. Hoa Mai có tính bộc trực, khẳng khái kiểu gái Nghệ đi qua bôn ba với thị thành phồn hoa này, được bồi thêm cái tánh hào sảng đậm đà của phương Nam nắng ấm. Thoảng khi hai chị em hay “mắc nói”. Đó là lúc gặp nhau thì ôi thôi huyên thuyên suốt buổi, đến khi về câu chuyện vẫn chưa dứt. Chuyện đời, chuyện đi và chuyện viết. Câu chuyện của hai chị em có lòng vòng năm bảy ngã đường cũng nắm níu nhau lại ở ngay cái ngã rẽ văn chương này.

Nhà thơ Hoa Mai.

2. Hoa Mai đến với văn chương muộn mằn, như đóa quỳnh thức dậy sau những gieo neo dâu bể, lặng lẽ tan hương vào đêm. Thế thôi! Giản đơn của văn chương là rút lòng mình mà kể. Lời kể pha chút đắng đót phận mình, pha chút nổi nênh phận người, thành ra cứ thao thiết tận cùng với câu chữ.

Khởi nguồn từ thơ, Hoa Mai đến gần với người đọc bằng một bản năng viết được ủ ấp từ thiếu thời còn là cô gái đôi mươi mười tám. Nhưng, như hầu hết những đóa quỳnh nở muộn của văn đàn, khi đã bằng an lòng mình thì câu chữ tự khắc tuôn tràn. Thơ Hoa Mai cứ vậy mà chạm đến độc giả. Nhưng Hoa Mai thì chẳng chịu dừng. Nhiều lần ngồi cùng tôi, Hoa Mai vẫn đau đáu với nghiệp viết lách. Những trăn trở làm sao để chạm đến cảm xúc bạn đọc, làm sao để kể lại những câu chuyện mà mình đang chứa chấp trong tâm khảm, làm sao và làm sao? Tôi hay nói cùng chị, cứ viết, cứ trải chữ ra trang viết và tự khắc mỗi câu chữ có một số phận, có một cuộc hành trình đến với độc giả.

3. Nhà thơ Hoa Mai quê ở Nam Đàn, Nghệ An, sinh sống tại TP. Hồ Chí Minh. Dạo gần đây chị hay lui về mái nhà vừa xây dựng ngay trên quê hương để thong dong sống và viết. Ở tuổi hưu, chị chọn văn chương như là sự giãi bày. Đến nay, sau gần 5 năm chị đã có nhiều đầu sách: Người trong giấc mơ (tiểu thuyết), Người đàn bà cưới nỗi buồn (thơ), Khoảng trời của ngoại (thơ thiếu nhi), Quán trọ trần gian (tập truyện ngắn), Duyên (tùy bút), Vọng thiên hà (thơ), Cát (thơ), Trên đôi cánh thời gian (tản văn), Hoa thơm tay bé (thơ thiếu nhi)…

Nếu thơ như sự gói ghém của một người phụ nữ sau dâu bể đường đời thì văn xuôi của Hoa Mai, đặc biệt là truyện ngắn như một sự bày biện ký ức, ở đó chị tha hồ tung tẩy với chữ nghĩa. Khi đọc truyện ngắn của Hoa Mai, tôi háo hức trước những câu chuyện của chị. Bởi, với người phụ nữ đã đi và đã trải; đã đau thương lẫn hạnh phúc; đã khắc khoải cùng thích thú; đã lặng trầm với vinh thăng; trên hết đã dấn thân và bứt thoát cho văn chương thì đáng mong đợi.

Có lẽ, với tập truyện ngắn Quán trọ trần gian, Hoa Mai đã gợi lên trong tôi những suy nghĩ riêng về mảng văn xuôi của “đóa hoa báo Tết” nở muộn mằn này. Mỗi câu chuyện chị mang đến sẽ không giản đơn là chuyện, là đời, là văn mà còn là một vùng trời hồi ức khơi dậy những cảm xúc xưa xa cũ càng. Mang trầm tích ấy ra hong, vừa vặn đủ cho một tập sách ngỏ hầu độc giả, hay cũng là hầu chuyện với chính mình. Lật trang sách cuối, hóa ra trời xanh muôn thuở có gì cũ đâu! Vẹn nguyên một thông điệp nghĩa nhân cho buổi thời hỗn mang này.

Tập truyện ngắn “Quán trọ trần gian”.

4. Đọc tập truyện này dễ nhận thấy Hoa Mai đem chính trải nghiệm trên hành trình sống và đi của chị vào trang viết. Chất “tôi” phủ đầy trong các truyện. “Tôi” của “Giấc mơ thảo nguyên” như soi mình từ một cuộc tao phùng huyễn hoặc. Câu chuyện miên man với lối viết trần thuật một cách dung dị. Người đọc như cùng nhân vật đi suốt cuộc hành trình qua miền tâm linh. Hòa vào giấc mơ. Và cuối cùng hạnh ngộ một điều giản đơn: “Trần gian như quán trọ, người đời nương náu đây thôi”. Còn “tôi” trong “Chuyến xe ban mai” khiến độc giả mơ màng theo một chuyện tình chớm nở, hãy còn e ấp như sương sớm của Đà Lạt. Chuyện tình dắt người đọc đi qua những cung đèo, những triền dốc, những mùa hoa muộn mằn. Những tưởng cái kết sẽ là một cuộc kết ngẫu đầy thi vị, ấy vậy mà, nữ sĩ này lại khéo léo lái độc giả đi qua một ngã rẽ. Cuộc tình đẹp như sương sớm nên cũng dễ tan như sương sớm. Ảo ảnh vọng vang như tiếng chuông chùa. Có chăng còn lại chính là một niềm yêu vừa được nhen nhóm lên. Yêu và được yêu, muôn đời luôn là niềm mong mỏi của con người. Thực và mơ, đan xen vào để câu chuyện của Hoa Mai thêm phần ám ảnh người đọc. Nhưng, càng thấy ám ảnh lại càng nhớ da diết.

Hay “tôi” trong “Thấy mình là cỏ” chuyển thành “nàng”. Cô gái văn phòng xoay vần vào công việc và mái nhà nhợt nhạt niềm hạnh phúc. Cô gái ấy, thể hiện cái “tôi” qua những tự thán khá hay: “Giống như loài cỏ dưới gầm giày. Nó không chết dù người ta khiến nó nhàu nát. Nó im lặng dù nó có ngôn ngữ. Cỏ cũng có ngôn ngữ và tiếng nói. Nàng tin thế vì từ lâu rồi nàng vẫn nghĩ mình là một loài cỏ chưa được thượng đế hay chúa tể muôn loài đặt tên. Nếu cỏ ấy có hoa, nàng tin hoa sẽ màu tím. Nếu cỏ ấy thơm, nàng thích mùi xạ hương. Nếu cỏ ấy biết khóc, thì lệ cỏ là giọt sương đêm tinh khiết dù bụi bặm trần ai nhuốm phủ thân nàng.” Cá nhân tôi cảm nhận để viết những dòng văn này, có lẽ đó chính là lời cất lên từ trái tim của Hoa Mai, lời rất thực, nén rất sâu và đọc rất thấu. Với một người sáng tác, đôi khi chính mình bị dẫn dắt vào không gian mê đắm mà mình đã vẽ ra. Thể như mình lạc vào sâu thẳm nội tại của mình, từ bản ngã, câu chữ cứ như nhập đồng mà tuôn ra. Dẫu tôi tin, khi đọc lại, chẳng mấy ai tỏ tường vì sao mình lại viết được như vậy.

Phảng phất nỗi buồn rất đàn bà trong hầu hết các truyện ngắn, có lẽ đó chính là những thăng trầm mà nữ sĩ đã đi qua, đã nhìn thấy, hay chạm thấu. Hoa Mai viết về khát khao yêu thương rất thực. Không chỉ là bày biện trên chữ, mà đó còn là một sự vọng ước. Và tôi tin rất nhiều phụ nữ luôn mong muốn như thế: Hạnh phúc. Thứ hạnh phúc giản đơn về mái ấm gia đình rộn ràng nếp tẻ và sum vầy cha mẹ. Thứ hạnh phúc được thành đạt trong sự nghiệp với thực tài được công nhận. Thứ hạnh phúc bình yên trong tận cùng của cô đơn độc bước. Hạnh phúc luôn là hành trình, mà không ai khác, chính chúng ta phải tự tạo ra.

Tập truyện như một cuộc bày tỏ tấc lòng của nữ sĩ với niềm yêu, với sự đời và với nỗi mình. Còn nhiều lắm những câu chuyện mà tôi tin, độc giả sẽ bị quyến dụ một cách mê mẩn như: Trà nguội, Vọng phu, Những tháng ngày vô ưu, Hẹn với Trương Chi (Truyện ngắn đã đoạt giải thưởng trong cuộc thi Truyện ngắn hay 2022-2023 của Quán Chiêu Văn), Những vì sao lung linh (Truyện ngắn đã được chọn đăng trên Văn nghệ Công An – một truyện ngắn viết về mùa dịch Covid rất hay) …

5. Tôi nói bà chị này chịu chơi, bởi đã quyết điều gì thì luôn làm đến tận cùng. Có lần đi thiện nguyện mà cái chân thì bó bột trắng xóa, ấy vậy vẫn hăng hái đi đến các bản làng đồi núi trắc trở. Hay như cái lần hai chị em đi xứ Nghệ trao tặng sách cho các thư viện. Bà chị xông pha đến các điểm trường, thời gian và mật độ khá dày. Có ngày đi 3 điểm trường khác nhau, khá xa, và thông qua 2 tỉnh là Nghệ An và Hà Tĩnh. Ấy thế mà mới sáng sớm đã thấy bà chị có mặt sẵn ở sảnh khách sạn chờ đội hình để chinh chiến tiếp. Gân và máu đến thế thì tôi phục quá chừng. Tưởng vậy thôi chứ vừa về lại thấy bà chị gom góp tiền tặng một bệnh viện ở Nghệ An cái tivi, cho người bệnh có cái mà coi giải trí. Tôi thì nói vui, bà chị này chắc “giời đày” rồi. Tầm tuổi chị, gia đình con cháu hiếu thảo, nghỉ ngơi hưởng thụ thì cũng chẳng ai nói gì. Vậy đó, mà chọn những chuyến đi và chọn lấy nghiệp viết. Toàn những thứ đòi hỏi sự tận hiến của tiền tài lẫn tâm sức.

Nhưng, khi tôi đóng trang văn cuối cùng của tập truyện này, một đêm Sài Gòn dịu mát, tôi nghĩ chính phù du kiếp đời này chẳng thể nào giữ chân đi và máu viết của chị được. Bởi, với Hoa Mai, cõi tạm của tha nhân chỉ là quán trọ, trần gian thì ngàn chuyện kể hoài chẳng hết. Vậy nên, Hoa Mai cứ viết, niềm thao thiết này, dành cho độc giả.

Nguồn: Tạp chí Sông Lam.