TIN TỨC

Đọc “Hoa ở chốt” của Phan Nhật Tiến

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2023-08-05 07:15:33
mail facebook google pos stwis
416 lượt xem

TRẦN TRÍ THÔNG


Nhà thơ Trần Trí Thông giới thiệu "Hoa ở chốt"
 

Có lẽ Phan Nhật Tiến là người lính cuối cùng làm thơ ở Trường Sơn, bây giờ mới công bố những tác phẩm của anh khi viết về những tháng ngày đẹp nhất: “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước…”. Cùng với bao đồng chí, đồng đội của anh.

Phan Nhật Tiến vào bộ đội với “tay nghề báo vụ” của binh chủng thông tin, thuộc Bộ Tư lệnh thông tin Miền Đông Nam bộ. Ngày ấy, báo vụ viên được xem như thần tượng của cánh lính trẻ chúng tôi và những cô nàng yêu lính. Chỉ cần được chụp hai tai nghe, đưa tay nắm vào núm ma - níp và có một kiểu ảnh để khoe thì đã là một sự oai không tưởng nổi rồi. Huống chi Phan Nhật Tiến lại là một báo vụ thứ thiệt. Được đào tạo bài bản, mỗi lần đến phiên việc, đám quay viên chúng tôi lại được dịp toát mồ hôi với cái phát điện quay tay, mà ai đó từ bao giờ đã gọi nó là cái đầu bò. Cứ ngỡ người lính báo vụ cả ca làm việc chỉ “Tịch tịch – tà tà – tịch tà…tịch” khô khan ấy lại ẩn chứa một tâm hồn “văn chương đa cảm và bồng bềnh” như cánh sóng máy thông tin 15 oát giữa trời.

Đi suốt dọc dài đất nước, nhưng khi vào đến chiến trường Miền Đông Nam bộ, Phan Nhật Tiến mới dùng thơ viết nhật ký cho mình, cho đồng đội, cho binh chủng của anh khi đi qua những vùng đất những cánh rừng, con suối, sóc đồng bào dân tộc mà có dịp dừng chân.

Không cầu kỳ và chau chuốt, nhưng những bài thơ của Phan Nhật Tiến lại gây hiệu ứng thích thú cho người đọc. Bởi ngôn ngữ, bút pháp nghệ thuật cũng như ý tứ thể hiện. Đều toát lên một sự “Non xanh – thật thà – chân thành – giản dị - tự nhiên của một trái tim đôi mươi đầy hoài bão. Tôi gọi thơ anh “non xanh” không có ý nói thơ của anh non nớt, mà non xanh ở đây là sự tươi mới, trẻ trung, trong trẻo của người lính giữa chiến trường ác liệt, suốt ngày bom rơi đạn réo:

“Gió đuổi nắng chạy trên đồi xa tít

Mây rủ nhau đi họp chợ chân trời…”

                                                            (Bay xa)

Mặc trên đầu là lũ “Cá Nẹp dòm ngó, bọn “HU-1A”phành phạch truy vết, lão OV10 sẵn sàng chỉ điểm cho đàn C 130” vác bom tới… hay thi thoảng là những loạt pháo bầy gầm ghè đe dọa:

“Đất đá cỏ cây tất cả đều sơ xác

Chỉ còn hoa cười trên gương mặt bạn tôi…”

                                                    (Hoa ở chốt)

Giữa chiến trường ác liệt, sự sống cái chết cận kề nhưng tôi không thấy một chút sợ hãi hay bi quan chán nản trong thơ anh. Phan Nhật Tiến nhìn và quan sát những gì đang diễn ra bằng ánh mắt rất lạc quan rất thơ, khi tạm trú quân ở vùng địch vừa oanh kích, rồi cùng người dân:

“Lấp mấy hố bom chắn ngang đường cái

Làm căn hầm cho đàn gà mới xuống ổ trưa nay…”

                                                          (Một ngày ghé lại)

Cánh rừng đóng quân bị bom giặc chà đi sát lại bao lần, bởi bom khoan, bom bi, pháo chụp, pháo bầy… chỉ còn sót lại cây ớt hiên ngang thách thức đạn bom. Mà cũng lạ, khi trái ớt chín đỏ đầy quyến rũ, chú chim chào mào bay đến, chim chỉ ngó nghiêng suy nghĩ và chợt phát hiện ra:

“Chùm ớt đỏ như những giàn tên lửa dưới trời

Gác phòng không trước căn hầm dã chiến…”

                                                         (Cây ớt trước căn hầm)

Tôi cũng đã từng là một quay viên, quay cái “đầu bò “để cấp điện cho đài 15w làm việc. mỗi lần báo vụ rê ma - níp thì bọn tôi lại bở hơi tai vì sự tiêu thụ điện của máy, nó làm cục phát điện nặng gấp ba lần bình thường. Thế mà những bài thơ viết về nghề nghiệp, Phan Nhật Tiến chỉ nói về cột ăng -ten, tai mắt của đài 15W, chẳng khi nào nói về mình hay nói về “công” của chúng tôi bao giờ. Trong thơ anh là một sự bao quát chứ chẳng thiên vị về ai. Đó cũng chính là một sự khách quan vốn có của một người làm thơ:

“Riêng tổ đài chiến dịch

Vẫn treo mắt trên ngọn su trông theo…”

                                                   (Hương rừng su)

Sống, chiến đấu trọn nghĩa ven tình cùng nhân dân cùng đồng đội, anh luôn có sự cảm thông và chia sè, thấy người phụ nữ làm nương phát rẫy một mình, anh cũng ghi vào nhật ký của anh:

“Chị cười rừng nép bóng hoa

Gió reo suối đá cũng hòa niềm vui…”

                                                               (Gặp chị là nương)

Đi tác chiến qua sóc Bom Bo anh cũng làm thơ ở đó. Những Bù Đốp, Đắk Nhau, sông Thị Tính, Lộc Ninh, Tây ninh… tên đất tên rừng cũng hóa những vần thơ.

Trong thơ Phan Nhật Tiến là ắp đầy kỷ niệm, một đĩa măng xào cũng thơm nức tình quê. Hình ảnh người mẹ quê tần tảo, hy sinh nuôi anh khôn lớn:

“Tình của mẹ nuôi con ngày tấm bé

Đất chiến trường nuôi lớn những ước mơ…”

                                                          (Bữa cơm giũa rừng)

Trải lòng với bầu trời qua những cánh sóng thông tin, chúng tôi hay đùa nhau “ăn cơm dưới đất, ngủ trong hầm, làm việc trên trời, yêu đơn phương…”, vậy mà trong thơ và trong lòng Phan Nhật Tiến vẫn có một bóng hồng:

“Anh gặp nhiều hoa lắm

Nhưng chẳng hoa nào đẹp

 Bằng bông hồng em trao…”

                                                                   (Bông hồng)

Và những dự án cho ước mơ xanh mướt như cánh rừng cao su mùa thay lá:

“Rồi nước mình sẽ hết chiến tranh

Chân sẽ đưa em về nơi anh đang đứng

Rừng rẽ lối tới ngôi nhà anh sắp dựng

Trên bả đồ them chấm đỏ tương lai…”

                                                  (Ngôi nhà tương lai)

Những tháng năm ở chiến trường miền Đông Nam bộ, đã trui rèn một chiến sĩ báo vụ thành một người thầy dạy báo vụ cho những đợt lính mới bổ sung vào đơn vị. Thấy anh đứng lớp trong phòng học dã chiến giữa rừng, tôi càng cảm phục cái sự tận tình chỉ dạy của anh bằng cả kiến thức lẫn kinh nghiệm của mình cho lính mới học nghề. Kết thúc khoa học, thầy trò anh lại vội vã hành quân vào chiến dịch:

“Nhận lệnh lên đường chiều hai chín (29)

Hành quân quên nghỉ ngày ba mươi (30)

Sửa vội căn hầm kê xong bếp

Mặt trời ba mốt (31) cười trên ngọn cây…”

                                                     (Xuân ở tổ đài tiền phương)

Dù ở chiến trường xa vạn dặm, nhưng Phan Nhật Tiến vẫng luôn nhớ quê hương, nơi có hình bóng người mẹ quê hiền lành, chất phác đã truyền lửa cho anh:

“Củ khoai tròn một chữ thương

Để cho hạt gạo lên đường đi xa

Vuông sân nửa ánh trăng ngà

Mẹ ngồi dần gạo nồm sa ướt tường….

…..

Mai sau “bảy đất chín trời

Vẫn thương mẹ hạt tấm đời lựa ra…”

                                                   (Mẹ - hạt tấm đời lựa ra)

Với quê hương, với gia đình, với đồng đội… Phan Nhật Tiến sống trọn vẹn nghĩa tình của một người con, một người anh, một người đồng chí.

Thơ của anh đã thay anh nói lên tất cả. Chia tay anh ngày đất nước thanh bình, tôi cứ ngỡ không có ngày gặp lại anh, nhưng bất ngờ trong một lần đi họp phụ huynh học sinh cho con tôi và anh gặp nhau: “bất ngờ gặp lại bất ngờ “

Và bây giờ thì các bạn biết đấy, tôi đã rất hân hạnh đượcđược đọc bản thảo và viết đôi lời cảm nhận về tập thơ HOA Ở CHỐT của tác giả Phan Nhật Tiến, hy vọngsẽ khơi gợi đôi điều cùng quý bạn đọc khi các bạn cầm trên tay tập thơ HOA Ở CHỐT

Tháng 4- 2023

 

HOA Ở CHỐT

 

Ba ngày rồi chúng tôi ở đây

Dòng dây xích siết chặt hầu lũ giăc

Đất đá cỏ cây tất cả đều xơ xác

Chỉ còn hoa trên gương mặt bạn tôi

 

Những nụ hoa đọng trong mắt sáng ngời

Trước trận đánh ngắm trời xanh tinh nghịch

Qua thước ngắm nhìn thấu tim đen địch

Xác giặc chất chồng dưới những chùm hoa

 

Những trận bom gần những loạt pháo xa

Tất cả đều loạn điên hốt hoảng

Chúng muốn qua đây để đi gây tội ác

Nhưng chẳng bao giờ bò được tới bờ hoa

 

Trận đánh thứ năm trong ngày đi qua

Công sự đã bao lần đắp lại

Khói cuốn đá bay đồi như thấp xuống

Riêng bờ hoa bờ công sự vẫn cao

 

Nòng súng lặng yên chờ chúng mò vào

Bình thản hiên ngang trước trăm trận đánh

Từ bờ hoa nở thêm hoa chiến thắng

Hoa ở chốt này những đôi mắt rất trong.

 

XUÂN Ở TỔ ĐÀI TIỀN PHƯƠNG

 

Nhận lệnh lên đường chiều hai chín

Hành quân quên nghĩ ngày ba mươi

Sửa vội căn hầm kê xong cái bếp

Mặt Trời ba mốt cười trên ngọn cây

 

Đài trưởng hội ý về hoa hoa cái tay

Bốn mái tóc xanh chụm lại nghe phổ biến

Súng đạn sẵn sàng có lệnh trừng trị địch

Và triển khai công tác đón xuân

 

Thịt gạo đã có bên hậu cần

Hoa phong lan ở rừng không hiếm

Máy đặt gọn gàng trên chiếc bàn dã chiến

Chỉnh đèn nê - ông lên sóng đón giao thừa

 

Mùa Xuân về theo nhịp võng đưa

Giữa mặt trận nghe âm vang tiếng súng

Tổ đài tiền phương bên cụm rừng phát sóng

Góp lửa ăng - ten cho ngời thêm sắc xuân.

 

Ngày 02/01/1975.

 

CÂY ỚT TRƯỚC CỬA HẦM

 

Chú chào mào xà xuống

Cây ớt trước cửa hầm

Nhìn chùm lửa

Nghĩ gì mà chim không ăn nữa?

Thương gì mà mắt long lanh

Những chùm lửa ngụy trang trong lá xanh

Bom phạt nhiều lần giờ còn mình nó

Xót thương nhiều nên quả đỏ

Căm giận nhiều nên sắc thêm tươi

Những đắng cay trên đời

Đang aut tụ dưới màu xanh yên lặng

Từ mát lành lòng đất

Nhân vạn lần sức sống sinh sôi

 

Chùm ớt đỏ chĩa giàn tên lửa lên trời

Trực phòng không trước căn hầm dã chiến.
 

Tháng 8/ 1974

Bài viết liên quan

Xem thêm
Người chiến sĩ ấy - Tập truyện ngắn hay về người lính Bộ đội Cụ Hồ. 
Mỗi tập sách dày trên dưới 700 trang (khổ 16 x24cm), tạp chí Văn nghệ Quân đội vừa trình làng hai tập truyện ngắn hay mang tên Người chiến sĩ ấy (*) Theo nhà văn Nguyễn Bình Phương - Tổng biên tập tạp chí VNQĐ - chủ biên bộ sách này “ Đây là công trình nhằm hướng tới chào mừng kỷ niệm 80 năm ngày thành lập QĐND VN và ngày truyền thống Tổng cục Chính trị ( 22/12/1944-22/12/2024)”. 
Xem thêm
Nhà thơ Thiên Hương sắp ra mắt tập thơ “Đoá sen hồng an nhiên”
Nhà thơ Thiên Hương sẽ ra mắt tập thơ mới “Đoá sen hồng an nhiên” vào 17h, ngày 21/01/2024, tại số 81 Trần Quốc Thảo, Quận 3, TP.HCM.
Xem thêm
Như lòng thành dâng Mẹ - dâng Tổ tiên và những vùng đất thiêng
Đọc “Đường thơ… lặng bước” của nhà thơ xứ Đoài - Đào Ngọc Chung
Xem thêm
Long lanh một dải sông Hàn dưới góc nhìn của tâm thức văn hóa
Long lanh một dải sông Hàn được viết bắt nguồn từ một tình yêu nguồn cội đến cháy lòng và niềm hy vọng đối với Đà Nẵng - điều luôn làm tác giả Tần Hoài Dạ Vũ cảm thấy nhẹ nhàng, hãnh diện.
Xem thêm
Những điều phi thường trong Thế giới bình thường
Bộ tiểu thuyết 3 tập Thế giới bình thường lần đầu tiên được dịch sang tiếng Việt...
Xem thêm
Tính vô thường trong “Từ khi chim vịt kêu chiều” của Huỳnh Duy Lộc
Khi cảm xúc được trần tình không che giấu, cái Tôi trữ tình sẽ tràn dâng, réo đuổi mãnh liệt nơi hồn. Ở đó, ta bắt gặp một thế giới nội tâm vật vã với tiếng lòng thổn thức. Ở đó, những lạc lõng, cô đơn, nhỏ bé…của kiếp người như được trải ra, dài ra, vô tận. Nhân sinh chìm nổi, vạn vật vô thường vốn thuộc về qui luật, và có lẽ vì cảm thấu sâu sắc điều này nên nhà thơ đã thẩm mĩ hoá cuộc sống bằng những vần thơ khắc khoải, da diết, đậm tính vô thường.“Từ khi chim vịt kêu chiều” của Huỳnh Duy Lộc là một trong những tập thơ mang màu sắc ấy.
Xem thêm
Giới thiệu tiểu thuyết Song Nguy Thuyền của nữ nhà văn Tạ Lăng Khiết
Hội nhà văn TP.HCM và Công ty Cổ phần Văn hóa Chi giới thiệu tiểu thuyết Song Nguy Thuyền Tạ Lăng Khiết
Xem thêm
Viết bằng trái tim nồng ấm và chan chứa nhân văn…
Nguồn: Thời báo Văn học - Nghệ thuật
Xem thêm
Những cuộc du lịch chữ…*
Bài viết của nhà thơ Văn Công Hùng trên Văn nghệ số 47/2023
Xem thêm
Lời giới thiệu tập “Thơ tình Trịnh Duy Sơn”
Bài giới thiệu của nhà thơ Vương Trọng
Xem thêm
“Vỗ dọc mùa đêm trắng”
Một mảnh trăng vênh lưng lửng sáng/ Một hồn thương lạc mọc bên thềm/ Bóng suông ngồi xé đêm thành sợi/ Có một khúc vui đã qua đời..
Xem thêm
“Trên mỗi nẻo đường” – hành trình kết nối tình người
Vũ Trọng Thái đam mê đi và đam mê viết. Hầu như mỗi vùng đất anh đi qua đều được ghi chép bằng tất cả năng lượng và yêu thương mà anh dành cho nơi ấy.
Xem thêm
Thơ tình liệu còn có tình yêu từ bạn đọc?
Về Tuyển tập “Tình thơ một thuở”
Xem thêm
Tiểu thuyết ‘Trong vô tận’ đạt Giải thưởng Văn học ASEAN
Tác phẩm ‘Trong vô tận’ của nhà văn Vĩnh Quyền đã đạt Giải thưởng Văn học ASEAN 2021.
Xem thêm
Hoàng Anh – Một giọng thơ triết luận, dịu dàng và giàu nữ tính
Nguyên Khôi là tập thơ thứ 3 của nhà thơ Hoàng Anh. Tập sách được chị dành nhiều thời gian, tâm sức chắt chiu, tỉ mẩn để hoàn thành nó. Vì thế, Nguyên Khôi mới có có được sự đầy đặn và chỉn chu như thế.
Xem thêm
Phát hành tiểu thuyết “Người đi tìm bóng núi”
Nhà văn Thu Trân vừa phát hành tiểu thuyết “Người đi tìm bóng núi” trên hai kênh thuộc các nhà sách của hệ thống phát hành Phương Nam và FAHASA.
Xem thêm
Tọa đàm về tác phẩm của nhà văn Võ Minh
Sáng ngày 27-6-2023, tại thị xã Cửa Lò (Nghệ An), Nhà xuất bản Phụ nữ, Tạp chí Sông Lam và Chi hội Văn học nghệ thuật thị xã Cửa Lò đã phối hợp tổ chức buổi toạ đàm về tác phẩm của nhà văn Võ Minh.
Xem thêm
Cảm xúc thành lời
Bài viết về tập truyện HỒN MA FB của nhà thơ Đỗ Anh Thư.
Xem thêm