TIN TỨC
  • Chân dung & Phỏng vấn
  • Người chiến binh mang tên dòng sông – Dòng chảy tâm hồn của người lính Châu La Việt

Người chiến binh mang tên dòng sông – Dòng chảy tâm hồn của người lính Châu La Việt

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng:
mail facebook google pos stwis
512 lượt xem

NGUYỄN THỊ HỒNG HẠNH

Tập thơ “Người chiến binh mang tên dòng sông” (Nhà xuất bản Văn học 2023) đến với tôi như một món quà bất ngờ vào đúng ngày mùng 2 tháng 9 rực rỡ nắng thu vàng. Trong không khí cả nước chào đón ngày Quốc khánh, heo may của mùa thu tràn ngập khắp phố phường, tôi có những niềm vui thơ ca được thưởng thức một tập thơ nhỏ, dung dị, thuần phác và vô cùng thú vị.

Tập thơ mang một cái tên khá lạ “Người chiến binh mang tên dòng sông” – ngay từ nhan đề đã tiết lộ cho chúng ta biết đề tài của cả tập thơ sẽ viết về những người lính trong chiến tranh, mảng đề tài thân thuộc của tác giả Châu La Việt. Ông là một nhà văn, nhà thơ tên tuổi, hằng quen thuộc trong dòng thơ trữ tình – chính trị từ những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Bài thơ dài như một trường ca, mở đầu tập thơ tác giả dành tặng cho Đại tá Lê Hãn – người con trai đầu lòng của Cố tổng bí thư Lê Duẩn – cùng là một người anh, người đồng đội thân thiết ma Châu La Việt hết sức quý trọng.

Ba tập sách mới của Châu La Việt.

Tiếp theo là những bài thơ khi như khúc anh hùng ca, khi những những khúc hát ngọt ngào mang những rung động nội tâm sâu sắc trào ra trên từng con chữ, thấm đẫm trong đó hơi thở của thời đại, chất xù xì, thô ráp của đời lính và cả những dòng chảy ngọt ngào của một trái tim chân thành và yêu đến tận cùng, cứ chảy trôi xuyên suốt cả tập thơ. Đọc xong mỗi bài thơ, tôi đều dừng lại để nhấm nháp và thưởng thức chất thơ ngọt ngào và dịu dàng trong từng hình ảnh, từng dòng thơ, để rồi nhận ra chất thơ của Châu La Việt có một điều gì đó rất tương đồng với những dòng thơ của nhà thơ Tố Hữu - thần tượng thơ ca của Châu La Việt.

Có lẽ tính chính trị, tính thời sự và cả những rung cảm chân thành của cả hai thế hệ nhà thơ dành cho những người lính đi qua hai cuộc chiến tranh đều mang hồn dân tộc, mang giọng điệu của những người con miền Trung – vùng đất nhiều nắng gió, khô cằn mà thẳm sâu hương vị của mùi mồ hôi chát mặn, vị của giọt nước mắt đắng cay và hương thơm của tình người ấm áp.

Tôi rất ấn tượng với bài thơ mở đầu tập thơ – cũng là tên của tập thơ “Người chiến binh mang tên dòng sông”. Tác phẩm như một bản tiểu sử bằng thơ kể về thời ấu thơ của con trai cả của Tổng bí thư Lê Duẩn – người chiến sĩ mang tên của dòng sông quê hương – Thạch Hãn anh hùng. Cũng như nhiều đứa trẻ sinh ra trong thời chiến, cậu bé Lê Hãn lớn lên cùng những câu ru hời của mẹ mà không biết đến mặt cha.  

À ơi

Mẹ thương con ngồi cầu Ái Tử

Vợ trông chồng đứng núi Vọng Phu

Mai đây bóng xế trăng lu

Con ve kêu mùa hạ

Biết mấy thu đợi chờ

Những dòng thơ xé lòng đưa người đọc chúng ta ngược dòng lịch sử, trở về thời xa xưa với một nỗi buồn thăm thẳm. Những tiếng ru ầu ơ của người mẹ trở đi trở lại trong bài thơ, như một mạch ngầm chảy mãi tình yêu thương. Qua tiếng ru của mẹ, con thấy cả một thế giới bao là mở ra trước mắt:

Mẹ ru con sông

Con sông êm chảy

Mẹ ru con cá

Con cá lội dòng

Mẹ ru cánh đồng

Cánh đồng lúa trổ

Mẹ ru cái lá

Lộc nảy xanh vườn

Mẹ ru ngọn gió

Gió thổi mát con

Cậu bé Lê Hãn đã lớn lên trong tình yêu thương của mẹ, với tâm hồn được bồi đắp tình yêu quê hương thiết tha từ những hình ảnh của thiên nhiên đất trời quanh mình. Thể thơ bốn chữ nảy lên như một bài vè đồng dao thuở nhỏ để rồi thấm đẫm vào tâm hồn con đến suốt cuộc đời.

Nỗi đau của một cậu bé lớn lên không có cha: "Cha là ai, sao mình không có?” có lẽ là sự day dứt khôn nguôi trong lòng nhiều đứa trẻ thời chiến tranh. Câu hỏi được lặp đi lặp lại trong 4 khổ thơ tiếp theo – chứng tỏ đó là nỗi băn khoăn lớn nhất suốt tuổi ấu thơ của cậu bé Lê Hãn. Phải có một sự đồng điệu sâu sắc, nhà thơ Chân La Việt mới hiểu được những tâm tư bé nhỏ mà day dứt trong lòng của người con đến thế. Đến gần cuối bài thơ, hình ảnh người cha thân yêu của cậu bé Lê Hãn mới trở về trong vòng tay chào đón, yêu thương của gia đình và quê hương. Một phần cuộc đời của cố tổng bí thư Lê Duẩn đã hiện lên chân thực và rõ nét qua giọng kể chân thành, qua những câu thơ giản dị:

Cả quê hương làng trên xóm dưới

Lan truyền nhau: “Cha Hãn đã về”

Cả chú bác bà con thân thuộc

Cả dân làng kéo đến sẻ chia…

Cuộc đời người chiến sĩ cách mạng – không chỉ hiến dâng tất cả cho Tổ quốc, mà sự hy sinh thầm lặng phần hạnh phúc bé nhỏ, riêng tư của gia đình cũng rất đáng trân trọng, ngợi ca. Những ngày tháng ngắn ngủi được sống bên cha, được cha dạy hát và truyền cho cậu bé Hãn một tình yêu lớn với Tổ quốc, một tình thần cách mạng cao cả với bài học đầu lòng là bài quốc tế ca “Vùng lên hỡi các nô lệ ở thế gian” có lẽ là nét đặc sắc và vĩ đại của tình cha con Lê Duẩn - Lê Hãn, mà phải ở một tầm vóc nào mới có được. Kết thúc bài thơ là một hình ảnh rất đẹp:

Con mang trái tim cha ra trận

Và ánh sáng của một vầng dương

Sự tiếp nối con đường của người cha vĩ đại - có lẽ là hành trình đẹp nhất của người chiến sĩ cách mạng kiên trung. Con không chỉ mang trong tim tình yêu và sự kì vọng của cha, mà trái tim ấy đã soi tỏ con đường con đi phía trước, dẫn dắt con vượt qua những giông bão cuộc đời.

Nhà văn Châu La Việt bên dòng sông Thạch Hãn quê hương Bích La, Bích Khê, Triệu Phong, Quảng Trị.

Toàn bộ tập thơ, nhà thơ Châu La Việt dành tặng ba bài viết riêng về cố tổng bí thư Lê Duẩn – một trong những nhà lãnh đạo có tầm ảnh hưởng nhất của Việt Nam thế kỷ XX – cũng là người lãnh đạo và kiến trúc sư hàng đầu trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Những quyết định của ông có sức ảnh hưởng lớn đến cục diện cách mạng của dân tộc, đem lại những thắng lợi quan trọng dẫn đến thắng lợi vẻ vang của cuộc chiến tranh cứu nước của Việt Nam.

Ba tác phẩm: “Bài ca về bác Ba Lê Duẩn”; “Người chiến  binh mang tên dòng sông” và “Bích La thôn” là tiếng lòng của nhà thơ Châu La Việt bày tỏ tình cảm sâu sắc, sự ngưỡng mộ lớn lao với đồng chí Tổng Bí thư – nhà  lãnh đạo kiệt xuất, cũng là người mà theo tâm sự của Châu La Việt thì đây là một tình cảm truyền thống của gia đình của ông, từ người bà Hoàng Thị Ái từng hoạt động cùng các đồng chí Lê Duẩn, Nguyễn Phong Sắc trong một Xứ ủy Trung Kỳ năm xưa, đến mẹ ông là nghệ sỹ ưu tú Tân Nhân rất được các lãnh đạo như Bác Hồ, Bác Lê Duẩn ưu ái, và cũng hết ức yêu quý trọng các ông, và tình cảm ấy luôn thiêng liêng trong gia đình và truyền lại cho thế hệ cháu con

Ở nơi đây nắng lửa và gió lào

Nên Thạch Hãn nước xanh trong đến thế

Ở nơi đây những tháng năm nô lệ

Người trai lên đường theo tiếng gọi non sông.

Đọc những dòng thơ này khi đang ngồi giữa thủ đô Hà Nội rực rỡ cờ hoa của một mùa thu mang bóng dáng mùa thu cách mạng tháng 8 năm xưa, lòng tôi không khỏi dấy lên niềm xúc động khôn cùng. Tự hào về những Lãnh tụ, những người anh hùng của đất nước đã hy sinh cho nền hòa bình độc lập hôm nay, càng cảm động hơn khi vẫn còn có những nhà thơ vẫn miệt mài sáng tác để khắc ghi lại cho cuộc đời và những thế hệ mai sau những chân dung của những người anh hùng của dân tộc, của những người lính thời đại, để tên tuổi của chủ tịch Hồ Chí Minh, bác Ba Duẩn, đại tướng Nguyễn Chí Thanh, cố Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh cùng những chiến sỹ cán bộ quân đội như Lê Nam, Dư Cao, bà Huỳnh Thị Hiệp 75 tuổi Đảng sẽ luôn được sống mãi trong lòng nhân dân và bạn đọc cả nước. Nói thật, lòng trong dòng văn học hôm nay ít người có tâm viết những đề tài này như Châu La Việt.

Cựu chiến binh, Nhà văn Đậu Thanh Sơn (Hội Nhà văn TPHCM) với tập thơ mới của Nhà văn Châu La Việt.

Thơ trữ tình – chính trị là một mảng thơ không hề dễ viết và không có nhiều nhà thơ dám dấn thân. Dễ gì thơ ca hôm nay tiếp nối được những cánh chim đầu đàn của nền thơ ca cách mạng như nhà thơ Tố Hữu hay Chế Lan Viên. Họ là những  đỉnh cao nhưng không đơn độc. Vì vẫn có những lớp nhà thơ sau tiếp nối, dù là không dễ dàng.

Nhà thơ Châu La Việt đã rất dũng cảm khi luôn thủy chung với mảng thơ “khó nhằn” này. Ông vẫn giữ một giọng điệu thơ riêng xuyên suốt toàn bộ tập thơ như hàng chục năm qua (Bài thơ đầ tiên của Châu La Việt được in trên trang đầu báo Văn nghệ: “Tuổi  trẻ Trường sơn” năm 1968, năm ấy Châu La Việt 16 tuổi và bài thơ in trước ngày anh lên đường nhập ngũ.

NSND Quốc Hưng biểu diễn “Người chiến binh mang tên sông Thạch Hãn” (thơ Châu La Việt, nhạc Ngọc Khuê) trong chương trình nghệ thuật tương nhớ Tổng bí thư Lê Duẩn tai Nhà hát TPHCM 9/7/2023.

Từ ngày ấy và mãi về sau này, thơ Châu La Việt vẫn luôn có nét riêng và rung động lòng người bởi chất trữ tình lãng mạn hòa quyện với chất mạnh mẽ của hiện thực, chất lính xù xì hòa hợp với chất bay bổng của văn chương. Tập thơ nay vẫn mang phong cách ấy. Cả tập thơ là những câu chuyện kể về đời lính với những dấu ấn đẹp đẽ, tinh khôi, về cuộc đời của những người cộng sản kiên trung: Bác Ba Lê Duẩn, đại tướng Nguyễn Chí Thanh, cố tổng bí thư Nguyễn Văn Linh... hiện lên vừa thiêng liêng cao quý, vừa chân thực, gần gũi, vừa sáng ngời vẻ đẹp của những con người bất tử - đại diện cho ý chí, tinh thần của cả dân tộc Việt Nam.

Tôi hạnh phúc trong ngày thu độc lập của dân tộc – được thưởng thức một món ăn tinh thần đặc sắc, ấm áp tình người của một người con của mảnh đất Triệu Phong, Quảng trị - nhà thơ Châu La Việt.

Nguồn: https://arttimes.vn/van-tho/

Bài viết liên quan

Xem thêm
Nơi sâu thẳm trái tim vị tướng
Bài viết của Trung tướng, PGS-TS NGUYỄN ĐỨC HẢI, Nguyên Viện trưởng Viện chiến lược quốc phòng, Bộ Quốc phòng
Xem thêm
Đan Thanh - nghệ sĩ kết nối thi ca và hội họa
Với hiểu biết khiêm tốn của một nhà giáo hâm mộ văn học nghệ thuật, tôi được biết thầy giáo - nhà văn Nguyễn Thanh. Thầy Nguyễn Thanh tên thật là Nguyễn Tấn Thành sinh ra tại xã Tân Quới, quận Bình Minh, Cần Thơ (nay thuộc Vĩnh Long). Khi làm văn nghệ, thầy Nguyễn Thanh còn dùng những bút danh khác để viết cho nhiều thể loại bài khác nhau : Thanh Huyền, Ngũ Lang, Đan Thanh, Phương Đình, Tương Như, Diễm Thi, Minh Khuê, Minh Văn, Lan Đình, Chàng Văn… Thầy tốt nghiệp Đại học Sư phạm - Cử nhân Văn khoa và đã qua 3 năm chưong trình Cao học Văn chương và Ngoại ngữ tại Đại học Văn khoa Sài Gòn (1975).
Xem thêm
Giao hưởng Điện Biên – thành tựu mới của nhà thơ Hữu Thỉnh
Chiến thắng Điện Biên là một chiến thắng vĩ đại của chúng ta “Lừng lẫy Điện Biên chấn động địa cầu” (Tố Hữu). Chiến thắng đó làm rạng danh nước Việt trên thế giới. “Nước Việt Nam từ máu lửa/ Rũ bùn đứng dậy sáng lòa” (Nguyễn Đình Thi). Ngày 7 tháng 5 năm 1954, lá cờ Quyết chiến Quyết thằng bay trên nóc hầm tướng Đờ cát, ngày 12 tháng 5 Bác Hồ đã có bài thơ dài đăng trên báo Nhân Dân : “Quân ta toàn thắng ở Điện Biên Phủ”. Rồi sau đó Tố Hữu mới có bài thơ nổi tiếng “Hoan hô chiến sĩ Điện Biên”. Điện Biên còn được các nhà thơ, nhà văn Việt Nam nhắc đến nhiều trong các bài thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết. Điện Biên cũng được nhắc đến trong các cuốn sách của đại tướng Võ Nguyên Giáp và các tướng lĩnh, nhà báo của ta và phương Tây.
Xem thêm
“Chia lửa” với chiến dịch Điện Biên Phủ
Bài đăng Tạp chí Văn nghệ TP. Hồ Chí Minh số 122, thứ năm 2-5-2024
Xem thêm
Nhà thơ lê Đình Hòa chỉ thấy hoa phượng trắng
Bài viết của Lê Thiếu Nhơn về nhà thơ khiếm thị Lê Đình Hòa ở Phú Yên
Xem thêm
Lãng tử trong đời, chí thú trong văn
Bài viết về nhà văn Nguyễn Hoàng Thu trên báo Văn nghệ, Hội Nhà văn Việt Nam
Xem thêm
Trong màu xanh Vàm Cỏ
Nhà văn Hào Vũ, sinh năm 1950. Quê quán: An Hải, Hải Phòng. Dân tộc: Kinh. Hiện thường trú tại 6/3 Cư xá phường 3, thành phố Tân An, tỉnh Long An. Vào Hội Nhà văn Việt Nam năm 1984.
Xem thêm
Đỗ Thành Đồng và chuyển động đường thơ
Sau gần 15 năm đắm say đến điên cuồng với thi ca, nhà thơ Đỗ Thành Đồng, hội viên Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Bình, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam đã xuất bản 7 tập thơ.
Xem thêm
Chuyện tình khó quên của Trịnh Công Sơn
Bài viết của nhà thơ Lê Thiếu Nhơn
Xem thêm
Nhà văn Di Li: Tôi bị hấp dẫn bởi người đàn ông nhân văn, tử tế
Tôi nghĩ rằng, là người văn minh thì phải chấp nhận sống chung với sự khác biệt, tuy nhiên, sự khác biệt đó nếu không tốt, muốn người ta thay đổi thì mình sẽ góp ý. Và cách góp ý của mình cũng khá hài hước nên người nghe không mấy khi khó chịu.
Xem thêm
Người tốt trại Vân Hồ
Nhà văn Trung Trung Đỉnh, Giải A cuộc thi tiểu thuyết Hội Nhà văn, 1998 – 2000) với tiểu thuyết Lạc rừng. Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2007.
Xem thêm
Nhớ nhà báo Phú Bằng
Đọc bác Phú Bằng từ lâu, khi tôi còn trực tiếp cầm súng ở Trung đoàn 174 Sư đoàn 5 thời chống Mỹ. Lúc ấy bác Phạm Phú Bằng là phóng viên báo QĐND được tăng cường cho báo Quân Giải phóng Miền Nam.
Xem thêm
Nhà văn - dịch giả Trần Như Luận với tác phẩm “Tuyển tập 12 truyện ngắn Anh - Mỹ kinh điển, lừng danh”
Tháng Sáu 2022, trên Báo Thanh Niên rồi Tạp chí Văn nghệ Hội Nhà văn Việt Nam, nhà báo Hà Tùng Sơn và nhà phê bình văn học Vân Phi giới thiệu tác phẩm thứ 7 của nhà văn Trần Như Luận (TNL): tiểu thuyết Gương Mặt Loài Homo Sapiens. Trước đó, anh từng gây tiếng vang nhờ giá trị đáng kể của bộ tiểu thuyết Thầy Gotama và 8000 Đệ Tử dày tới 1.200 trang, trình làng năm 2014. Chúng tôi cũng biết tới cả trăm tác phẩm dịch của anh, cả thơ và truyện, xuất hiện trên các tạp chí Văn nghệ Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh, Văn nghệ Quân đội, Non Nước, Sông Hương, v.v… Xuân Giáp Thìn 2024, nhà văn ra mắt một “dịch phẩm” hoàn toàn mới: Tuyển tập 12 truyện ngắn Anh – Mỹ kinh điển, lừng danh. Sách dày 320 trang, bìa bắt mắt. Sách được Liên hiệp các Hội Văn học-nghệ thuật Việt Nam thẩm định chất lượng và hỗ trợ kinh phí; NXB Hội Nhà văn cấp phép. Nhân một cuộc hẹn thú vị tại Quận 7, TP Hồ Chí Minh, trong một quán cà phê tao nhã, không bỏ lỡ cơ hội, tôi đã thực hiện cuộc phỏng vấn này.
Xem thêm
Nhớ anh Mai Quốc Liên
Bài viết của nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam
Xem thêm