TIN TỨC

Nhà văn Ngô Thảo: Người trẻ mới bứt phá trong nghệ thuật được

Người đăng : phunghieu
Ngày đăng:
mail facebook google pos stwis
120 lượt xem

Nhà văn, nhà nghiên cứu Ngô Thảo chia sẻ với Dân Việt về thực trạng già cỗi của những người làm nghệ thuật hiện nay. Nhà văn đưa ra quan điểm của mình về vấn đề trẻ hóa đội ngũ văn nghệ sĩ.

Đào tạo nghệ thuật với lớp trẻ không phải là cầm tay chỉ bảo

Nhà văn Ngô Thảo

 

* Thưa nhà văn, nhà nghiên cứu Ngô Thảo, ông có nhận xét gì về đội ngũ những người sáng tác văn học hiện nay?

– Tôi cho rằng nhận xét về họ không khó và không phải riêng tôi, tất cả những ai quan tâm đến văn học nghệ thuật lúc này cũng có thể nhìn ra được nhiều vấn đề còn tồn tại. Có điều tôi nghĩ nhiệm vụ cấp bách của nhà nước và những người làm quản lý văn hóa, nghệ thuật lúc này là phải đầu tư và bồi dưỡng được một đội ngũ những người làm sáng tác một cách bài bản, khẩn trương hơn nữa.

Họ được coi là con đẻ của cuộc sống ngày hôm nay, hiểu được đầy đủ những nhu cầu, mong muốn của xã hội hiện tại. Chúng ta phải cảm thấy đau lòng là hiện nay Hội nhà văn Việt Nam có hơn một ngàn người thì trong đó có đến hơn 700 nhà văn đã ở độ tuổi 65 trở lên. Những người trẻ như 12, 15 đến 20 không có ai. Có lẽ cũng vì thế mà đội ngũ những người làm nghệ thuật đang có vẻ già cỗi đi.

* Nói như vậy có nghĩa đội ngũ những người làm nghệ thuật luôn cần những người trẻ và rất trẻ phải không, thưa ông?

– Đúng như vậy! Bởi vì nhìn lại trước Cách mạng tháng Tám, chúng ta đã có một thế hệ nhà văn viết các tác phẩm có giá trị khi tuổi đời chưa đến 20. Chúng tôi vừa tổ chức kỷ niệm 100 năm ngày công bố những tác phẩm của họ. Nhà văn Tô Hoài viết “Dế mèn phiêu lưu kí” năm 15, 16 tuổi, Tố Hữu viết “Từ ấy” năm 17 tuổi, Chế Lan Viên viết tập “Điêu tàn” năm 16 tuổi, Nguyên Hồng viết “Thời thơ ấu” năm 16 tuổi… Vậy mà ngày hôm nay chúng ta nhìn vào sân khấu và các loại hình nghệ thuật toàn những người hơn tuổi 40, 50 cả.

* Hầu hết nhân lực ở các ngành nghệ thuật hiện nay ra làm nghề sau khi đã được đào tạo tại các trường chuyên nghiệp nên sớm nhất cũng đã ngoài 20 tuổi. Phải chăng đây cũng là một sự bất cập?

– Tôi không phủ nhận vai trò của đào tạo. Đối với các môn nghệ thuật yêu cầu kỹ thuật thì chúng ta không có cách nào khác là cho các em học và luyện tập một cách bài bản. Thế nhưng đã là nghệ thuật thì phải có sự bứt phá mà chỉ những người trẻ tuổi mới có thể làm được. Vì vậy phải tạo điều kiện để các em thành công ở độ tuổi sung sức nhất.

Tác phẩm được làm ra bởi những tâm hồn trẻ trung bao giờ cũng sẽ tươi mới và hấp dẫn. Bởi những người lớn tuổi hiện nay không thể nào có sự nắm bắt tinh nhạy và sự biểu đạt mới lạ được như các bạn trẻ! Đào tạo cho lớp trẻ không có nghĩa là cầm tay chỉ bảo là họ cần phải làm gì mà ngược lại là mở ra cho họ những hành lang thông thoáng nhất. Cung cấp những điều kiện cần thiết để họ sáng tác và tự do thực hiện các ý tưởng mới mẻ của mình.

* Tuổi trẻ là độ tuổi của sáng tạo nhưng cũng ở trong giai đoạn còn mông lung chưa định hình về công việc trong tương lai, như vậy có cần phải có điều kiện để giữ chân họ không, thưa ông?

– Lớp trẻ ngày nay có học thức, được tiếp cận với vốn văn hóa rộng của nhiều dân tộc trên thế giới. Tài năng của người trẻ ngày nay cũng rất đa dạng, có nhiều bạn giỏi rất nhiều thứ chứ không phải nhà văn chỉ biết viết văn, diễn viên kịch nói thì chỉ biết diễn kịch. Thế nhưng để hướng họ đi vào con đường hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp, có ý thức thành những “Nhà” tử tế thì công việc đó phải đảm bảo cuộc sống cho họ.

Nếu không họ chỉ coi nghệ thuật là sân chơi, khi chán khi bí thì bỏ để tìm công việc khác có nguồn thu nhập cao hơn! Giờ lớp trẻ đến với văn học nghệ thuật nhiều khi như là để xả năng lượng. Số những người chọn đi đường dài sẽ đối diện với nhiều khó khăn mà thành công cầm chắc cũng không phải là nhiều. Vì vậy tôi nghĩ việc định hướng và bảo trợ cho họ cũng là điều cần thiết!

Nếu đầu tư đúng mức chúng ta sẽ có một gương mặt văn hóa của riêng mình

* Vậy theo nhà văn Ngô Thảo, có quy chuẩn nào cho những tác phẩm của người trẻ không?

– Nội dung cập nhật, các hình thức thể hiện đa dạng khiến các tác phẩm ấy có sức sống, tôi thấy như vậy là đủ rồi. Khi tác phẩm phù hợp với thị hiếu, quan điểm thẩm mỹ của con người ngày hôm nay tự nó sẽ tạo ra đời sống lâu bền cho nó. Đừng có quá băn khoăn rằng họ sẽ viết ra sao mà quên rằng chỉ có khát khao thể hiện thì người nghệ sĩ sẽ tìm ra những hình thức biểu đạt phù hợp cho nó.

Tôi có thể dẫn ra như trường hợp của bộ sách và phim “Harry Potter”. Chính cái chất phiêu lưu kỳ lạ, sự hấp dẫn đến ma mị của nó đã “làm mưa làm gió” trên khắp toàn cầu ở cả bản sách và phim.

Người ta cứ nói rằng bây giờ phải viết sách phải làm phim theo lối hiện thực, bám sát những yêu cầu của cuộc sống hiện tại. Thế nhưng thật ra nghệ thuật không cần có khuôn mẫu nào. Chính sự sáng tạo sẽ dẫn đường cho người trẻ đi, mà điều đó thì các nhà văn già như chúng tôi không dạy được, các thày trong trường cũng không dạy được. Họ chỉ có thể học được từ sự trải nghiệm và vấp váp của mình.


Nhà văn Ngô Thảo (ngoài cùng bên trái) và các văn nghệ sĩ. 

 

* Nhiều người hoài niệm về thời kỳ hoàng kim đã qua. Họ lo lắng rằng đời sống văn học nghệ thuật hiện nay sẽ không thể đạt được những thành quả như thế nữa, ông nghĩ sao?

– Chúng ta không nên quá thương xót, quá ao ước để làm sao cái ngày huy hoàng ngày xưa trở lại. Sự huy hoàng ấy nó có ở ngày mai trong một vẻ đẹp khác trong một hình thức khác trong một bộ dạng khác và do một đội tuổi trẻ khác làm ra. Chúng ta bảo tồn các giá trị cũ chính là động viên các em rằng, chính các em sẽ là những người sẽ sáng tạo ra vẻ đẹp mới đó. Cũng như tiếng Việt ngày nay đã khác xưa rồi, cách tiếp cận, tình cảm con người cũng khác xưa rồi. Vì vậy tôi cũng muốn những người làm trong lĩnh vực văn học nghệ thuật hãy lưu ý rằng những tác phẩm thích hợp với đời sống hôm qua chưa chắc đã thích hợp trong đời sống hôm nay. Vì vậy chũng ta không nên quá hoài niệm về quá khứ nữa!

* Nhà văn Ngô Thảo quan niệm như thế nào về chức năng tuyên truyền của văn học nghệ thuật trong đời sống hôm nay?

– Tôi lấy ví dụ như hãng nước giải khát Coca-Cola họ dành 40% lãi suất của họ cho quảng cáo. Còn chúng ta thì sao. Đã có ai làm phép tính là đã chi cho đội ngũ những người làm văn học nghệ thuật bao nhiêu phần trăm tổng số chi cho các hoạt động mang tính công ích chưa. Những đơn vị làm nghệ thuật nếu phải tự làm, tự ăn, tự sống thì chắc hẳn là họ sẽ không thể có những tác phẩm tuyên truyền hay được. Vì vậy tôi nghĩ việc đầu tư để tăng tính hiệu quả cho mảng văn học nghệ thuật tuyên truyền cũng là điều mà tất cả những người làm văn hóa nên tính đến!

* Trong xu thế toàn cầu như hiện nay, theo ông, ưu tiên phát triển văn hóa có phải là một lựa chọn khôn ngoan đối với quốc gia không?

– Theo tôi một đất nước trong tương lai cũng như ở hiện tại khi đã giành được độc lập chủ quyền rồi thì gương mặt của anh chỉ có thể là văn hóa. Anh không thể mang kinh tế ra để so sánh với thế giới. Bởi nói cho cùng như đất nước ta nếu muốn chạy đua với thế giới thì chắc còn lâu lắm mới theo được. Cái ô tô thì mãi vẫn là cái ô tô, cái điện thoại thì mãi vẫn là cái điện thoại thôi, còn nếu đầu tư đúng mức cho văn hóa, chúng ta sẽ có một gương mặt văn hóa của riêng mình!

 Dân Việt

Bài viết liên quan

Xem thêm
Một Nhà thơ – Thầy thuốc Nhân dân nặng lòng với chiến dịch phòng chống Covid tại TP.HCM
Một Nhà thơ – Thầy thuốc Nhân dân nặng lòng với chiến dịch phòng chống Covid tại TP.HCM
Xem thêm
Nhà văn Lê Văn Nghĩa – sống nghĩa tình, viết nghĩa nhân
… Nhưng, khi tin nhà văn Lê Văn Nghĩa vĩnh viễn ra đi, tôi và bạn bè anh, không chỉ bàng hoàng, tiếc thương, mà còn thấy rõ cái khoảng trống mà một nhà văn sống một cuộc đời nhân nghĩa và viết về nghĩa nhân, để lại.
Xem thêm
Nhà văn Lê Văn Nghĩa giữa biết cười và dám cười
Bây giờ, nhà văn Lê Văn Nghĩa không còn nữa.
Xem thêm
Nhớ Trần Thanh Phương - người giữ kỷ lục về sưu tập chân dung và bút tích nhà văn
Nhà báo Trần Thanh Phương và vợ (chị Phan Thu Hương, nhà giáo) sống thanh bạch bằng đồng lương và tiền nhuận bút.
Xem thêm
Nhà văn Vũ Hạnh qua đời, thọ 96 tuổi
Trong suốt cuộc đời cầm bút, Vũ Hạnh nổi danh với nhiều tác phẩm, trong nhiều thể loại, chứng tỏ tầm vóc​ một cây bút đa tài.
Xem thêm
Người thầy truyền lửa và văn đức
Cám ơn sự có mặt của một “Người Việt cao quý” trên cuộc đời này, để thế hệ cầm bút chúng tôi có được người thầy trong văn nghiệp.
Xem thêm
Tôi làm phim về bác sĩ Trần Hữu Nghiệp
Bác sĩ Trần Hữu Nghiệp, Nhà giáo nhân dân, nhà văn? Ba con người ấy trộn lẫn, hòa quyện nhuần nhuyễn trong ông.
Xem thêm
Á Nam Trần Tuấn Khải - Tấm gương về nhân cách người cầm bút
Xuyên suốt hành trình hoạt động của mình, cụ Á Nam đã giữ tròn vẹn khí tiết của một nhân sĩ, một trí thức, nghĩa là Sống Đúng Với Những Gì Tạo Nên Mình. Là hậu duệ đời thứ 28 của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, cụ lớn lên cùng Nho học,
Xem thêm
Nhớ nhà văn Nguyễn Quang Sáng
Nguyễn Quang Sáng là một nhà văn lớn.
Xem thêm
Lưu Quang Vũ - dòng mưa ánh sáng
Vì sao nhan đề bài viết là “Lưu Quang Vũ, dòng mưa ánh sáng” mà không là “Văn chương Lưu Quang Vũ, dòng mưa ánh sáng?”
Xem thêm
Nhà văn ra đi để lại gì cho nhân thế?
Cách đây hơn hai tuần, nhà văn Vũ Hạnh mãi ra đi, dù không phải nhiễm Covid 19,
Xem thêm
Khi nhà văn nằm xuống, đồi núi của anh ta mới trồi lên
Ra mắt cuốn tiểu thuyết thứ 9 giữa lúc nhiều thành phố trong cả nước phải giãn cách,
Xem thêm
Nhà văn Bích Ngân: Hiện diện cùng nỗi đau và chia sẻ nỗi đau đó, còn là phẩm hạnh của người cầm bút
Nhiều tháng qua, tôi không dám rời chiếc điện thoại. Phập phồng, hồi hộp, đợi chờ.
Xem thêm
Đọc CANH NĂM của Lê Thành Chơn
Trong 2 tập tiểu thuyết đồ sộ, nhà văn Lê Thành Chơn đã tỏ ra sắc sảo trong phát hiện
Xem thêm
Nhà văn Nguyễn Quốc Trung - người anh cao thượng của tôi
Chiều 10-9, nhà văn Nguyễn Quốc Trung đã trút hơi thở cuối cùng tại Quân y viện 175 sau 2 tuần chống chọi với Covid-19
Xem thêm
Nén hương cho một người cô độc
Đại tá, nhà văn Nguyễn Quốc Trung không vô danh.
Xem thêm
Nhà văn Nguyễn Quốc Trung: Người về “Bên rừng thốt nốt”
Thân hình gầy gò mỏng mảnh, dong dỏng cao, nước da tái xạm, môi đen như kẻ chì, dáng đi hơi chúi về phía trước, ấy là nhà văn Nguyễn Quốc Trung.
Xem thêm
Đại tướng Phùng Quang Thanh và người thủ trưởng cũ
Khi được tuyên dương anh hùng, Phùng Quang Thanh là Thượng sĩ Trung đội trưởng Đại đội 9, Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 64, Sư đoàn 320. Năm 1968, Phùng Quang Thanh tham gia chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị
Xem thêm
Lê Khánh Mai – hồn thơ mây trắng
(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) – Đọc “Mật ngôn của tình yêu” của Lê Khánh Mai (NXB Hội Nhà văn, 2019), ta gặp những vần thơ giàu chất suy tưởng, đó là những trăn trở suy tư về sự sống, những chiêm nghiệm về cuộc đời hữu hạn và khát vọng vô biên, nỗi day dứt về tình yêu và chiến tranh, hạnh phúc và mất mát, khổ đau. Nổi bật là những bài thơ về tình yêu nhưng không phải là cảm xúc nồng nàn, say đắm của đôi lứa đang tình tự mà là “Mật ngôn của tình yêu”, là ẩn ức về một tình yêu đã trở thành kỷ niệm buồn thương từ hơn mười năm trước, một hồn thơ luôn hướng về nơi ấy, nơi “anh hoá thành mây trắng”. Tứ thơ đó trở đi, trở lại trong nhiều bài thơ với sự kết hợp những sắc thái cảm xúc yêu thương, mộng tưởng ái ân, buồn đau và cảm giác mất mát, hụt hẫng, cô đơn. Tứ thơ độc đáo và sự kết hợp những cảm xúc, suy tưởng sâu lắng đã tạo nên một giọng điệu khá đặc biệt và đầy ám ảnh trong tập thơ: giọng trữ tình buồn thương không dứt, không nguôi.
Xem thêm