TIN TỨC

Sức sống mãnh liệt trong thơ Louise Glück

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2021-08-14 19:43:38
mail facebook google pos stwis
1130 lượt xem

Dù những màu sắc ảm đạm hiện hữu trong thơ ca của mình, Louise Glück - chủ nhân giải Nobel Văn học năm nay - vẫn nói về sự hồi sinh, cũng như sức sống mãnh liệt, đó chính là điều nhân loại đang cần

Nhà thơ Louise Glück là một tên tuổi còn ít nhiều xa lạ với bạn đọc Việt Nam. Năm 2004, thơ và một số tiểu luận của bà xuất hiện khiêm tốn trong tuyển tập "15 nhà thơ Mỹ thế kỷ XX" (Trung tâm Văn hóa ngôn ngữ Đông Tây và Nhà Xuất bản Hội Nhà văn ấn hành). Gần đây, một số bài thơ của Louise Glück được dịch giả Nguyễn Huy Hoàng chuyển ngữ sang tiếng Việt. Những bài thơ ít ỏi đó không đủ để độc giả Việt Nam có cái nhìn khái quát hơn về sự nghiệp thơ ca của Glück, một nhà thơ mà Viện Hàn lâm Thụy Điển đã tôn vinh là có một "giọng thơ không thể nhầm lẫn".

Đồng hiện ký ức và hiện tại

Cũng trong bài phát biểu tôn vinh thành tựu thơ ca của nữ thi sĩ, Chủ tịch Ủy ban Nobel, ông Anders Olsson, đã trích dẫn bài thơ "Snowdrop" (Giọt tuyết) trong tập thơ "The Wild Iris" xuất bản năm 1992.

"Tôi không mong sống sót/ đất đè nén tôi. Tôi không mong/ thức dậy một lần nữa, để cảm nhận/ cái mặt đất ẩm cơ thể tôi/ có thể phản ứng lại lần nữa, nhớ/ sau một thời gian dài cách nở ra lần nữa/ dưới ánh sáng lạnh/ của đầu xuân…" (Nguyễn Huy Hoàng dịch).

Bài thơ mang tâm thế bi quan, khắc kỷ, đẫm riêng tư. Thế giới trong thơ Glück là một thế giới hẹp, xoay quanh các mối quan hệ cá nhân, gia đình, cha mẹ, anh chị em nhưng là những mối quan hệ căng thẳng, trở thành cội rễ mà từ đó thi ca của bà được sinh ra. Độc giả bước vào thế giới ấy lúc nào cũng cảm giác nặng nề, u ám. Từng có lần, trong một bài thơ, Louise Glück viết "Tuyệt vọng là sự thật" (Despair is the truth) và nhà thơ đi đến cùng nỗi tuyệt vọng đó. Điều này có lẽ chính là "giọng thơ không nhầm lẫn" mà Viện Hàn lâm Thụy Điển muốn nói đến.

Sức sống mãnh liệt trong thơ Louise Glück - Ảnh 1.

Nhà thơ Louise Glück Ảnh: THE GUARDIAN

Trong những bài thơ của mình, Louise Glück duy trì một cái nhìn bi ai và lạnh lẽo. Thế giới trong mắt bà thu hẹp lại thành những hình ảnh được pha trộn bởi ác mộng, chúng đồng hiện với nhau, giữa ký ức và thực tại. Nghệ thuật của bà không cố dự báo tương lai như nhiều người đòi hỏi ở văn chương. "Ai có thể nói về tương lai? Không ai biết gì về tương lai" (Who can speak of the future? Nobody knows anything about the future) - Glück viết. Nhưng cũng đừng vì thế mà vội đánh giá thơ bà hạn hẹp và quanh quẩn trong tính cá nhân, bởi đúng như nhận xét của Viện Hàn lâm Thụy Điển, thơ ca của Glück đã "làm cho sự tồn tại cá nhân trở nên phổ quát".

Dù những màu sắc ảm đạm hiện hữu trong thơ ca của mình, Louise Glück vẫn nói về sự hồi sinh, cũng như sức sống mãnh liệt, đó chính là điều nhân loại đang cần trong thời điểm hiện tại, khi dịch bệnh vẫn đang đe dọa tính mạng con người.

Trong chính bài thơ "Snowdrop", dù khởi đầu bằng tuyệt vọng nhưng đã kết thúc trong hy vọng với: "sợ hãi, phải, nhưng giữa các người một lần nữa/ khóc lên phải mạo hiểm niềm vui/trong làn gió nguyên sơ của thế giới mới" (Nguyễn Huy Hoàng dịch).

Điều này tương ứng với những gì Anders Olsson viết trong diễn văn công bố giải Nobel năm nay: "Thế giới tan rã, chỉ để trở nên kỳ diệu một lần nữa".

Nhà thơ đương đại hàng đầu nước Mỹ

Louise Glück được công nhận là một trong các nhà thơ Mỹ đương đại nổi bật nhất. Theo thông tin của Viện Hàn lâm Thụy Điển, sự nghiệp thơ ca của Glück cho đến nay gồm 12 tập thơ và một số tiểu luận về thơ.

Những thành tựu của Louise Glück có lẽ sẽ làm hài lòng thân phụ của bà nhất. Cha bà từng có ý định theo đuổi sự nghiệp văn chương nhưng đành gác lại. Louise Glück sinh năm 1943 ở New York trong một gia đình người nhập cư gốc Hungary. Năm 1968, ở tuổi 25, bà bắt đầu sự nghiệp thơ ca của mình bằng tập thơ "Firstborn".

Sức sống mãnh liệt trong thơ Louise Glück - Ảnh 2.

Một số tác phẩm của nhà thơ Louise Glück Ảnh: REUTERS

Song song với sự nghiệp thi ca, Louise Glück còn được biết đến với tư cách giáo sư Anh văn tại Đại học Yale. Tuy nhiên, ít ai ngờ vị giáo sư này từng phải thôi học thời niên thiếu mà nguyên do xuất phát từ chứng biếng ăn tâm thần (anorexia nervosa), một dạng rối loạn ăn uống xuất phát từ vấn đề tâm lý. Với tình hình sức khỏe đó, bà quyết định không theo học đại học mà tham gia các lớp học thơ ca.

Trong các thi tập được nhắc ở trên, "The Triumph of Achilles" là tác phẩm được giới phê bình đánh giá cao. Tập thơ này cũng được Anders Olsson, Chủ tịch Ủy ban Nobel, nhắc đến khi công bố giải thưởng năm nay. Trong bài tuyên dương sự nghiệp thi ca của Louise Glück, ông Anders Olsson cũng nhắc đến tập thơ "Ararat" mà ông nhận xét là đã bắt gặp ở đó "những hình ảnh gần như thẳng thắn tàn bạo về những mối quan hệ gia đình đau thương". Tập thơ xuất bản năm 1990 có tên lấy cảm hứng từ ngọn núi xuất hiện trong câu chuyện về trận đại hồng thủy của Sáng thế ký, được các nhà phê bình đánh giá là đầy đau khổ.

Bước sang thế kỷ XXI, Louise Glück vẫn tiếp tục bền bỉ sáng tác. Các tập thơ tiêu biểu trong thế kỷ mới này của bà: "The Seven Ages" (2001), "Averno" (2006), "A Village Life" (2009) và "Faithful and Virtuous Night" (2014). 

Nữ tác gia người Mỹ thứ 2 đoạt giải Nobel Văn học

Với vinh dự đoạt giải Nobel năm nay, Louise Glück trở thành người Mỹ thứ 12 đoạt giải thưởng Nobel Văn học và nữ tác gia người Mỹ thứ 2 đoạt giải thưởng danh giá này.

Trước khi nhận giải Nobel Văn học 2020, bà đã nhận được nhiều giải thưởng văn chương danh giá của Mỹ. Trong đó, phải kể đến các giải National Book Critics Circle Award cho tập thơ "The Triumph of Achilles" (1985), giải Pulitzer cho tập thơ "The Wild Iris" (1993), giải National Book Award cho tập thơ "Faithful and Virtuous Night" (2014)...

Huỳnh Trọng Khang (https://nld.com.vn/)

Bài viết liên quan

Xem thêm
Điểm lại các giải Nobel Văn học trong 10 năm trở lại đây
Từ năm 2010 đến nay, giải Nobel Văn học 2 lần thuộc về tác giả Mỹ (2020, 2016), các tác giả còn lại lần lượt thuộc các quốc gia: Áo, Ba Lan, Anh, Belarus, Pháp, Canada, Trung Quốc, Thụy Điển và Peru.
Xem thêm
Cheslav Milos - Lương tri và bản sắc tâm hồn Ba Lan
Nhà thơ, nhà văn kiêm dịch giả Cheslav Milos
Xem thêm
Cho nhau một chút an lành
Tôi muốn chợp mắt một chút để nghỉ ngơi nhưng xe cứ nhảy dựng vì ổ gà, luồng sáng chiếu lên mặt kính làm chói mắt và tiếng còi xe inh ỏi liên tục nhấn lên nên giấc ngủ không thể nào đến được.
Xem thêm
Colombre (Trương Văn Dân dịch)
Dino Buzzati sinh năm 1906 tại Belluno, mất năm 1972 ở Milano (Italia)
Xem thêm
Đi tìm vẻ đẹp mong manh và bất tận của văn học Nhật Bản
Nhật Bản là đất nước của tinh thần duy mỹ. Người Nhật sống hết mình với hoạt động sáng tạo, thưởng thức, trân trọng và bảo tồn cái đẹp.
Xem thêm
Hình tượng người mơ mộng trong tiểu thuyết “Đêm trắng” của Dostoievsky
Trong những năm 1800 – 1859, lịch sử nước Nga có nhiều biến động dữ dội mà tiêu biểu là sự xuất hiện của tầng lớp tư sản mới cấu kết với chế độ phong kiến. Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc thoát khỏi ách nông nô chuyên chế diễn ra mà vai trò lãnh đạo thuộc về những người trí thức quý tộc tiến bộ. Trong xã hội, tầng lớp quý tộc thượng lưu và các tầng lớp dân nghèo như nông nô, công chức nhỏ mâu thuẫn sâu sắc. Giữa lúc đó, nhân dân Nga đã giành lấy thắng lợi trong cuộc chiến tranh vệ quốc chống lại quân đội của Napoléon (1812). Chính thắng lợi này đã củng cố tinh thần đấu tranh vì tự do dân chủ, là tiền đề dẫn đến cuộc khởi nghĩa tháng Chạp (1825). Cuộc khởi nghĩa này đã thất bại, phong trào đấu tranh chống ách nông nô chuyên chế lắng xuống rồi lại bùng lên dữ dội vào những năm 1850 khi nước Nga chịu thất bại trong cuộc chiến với Thổ Nhĩ Kì và quân đồng minh Anh – Pháp (1853 – 1856).
Xem thêm
Nhà văn Trung Quốc Diêm Liên Khoa: Viết văn là… thiên mệnh
Tàn nhẫn, bóng tối, sự sa đọa khốn cùng là thế giới văn chương của Diêm Liên Khoa.
Xem thêm
Sự thật ít ai biết về bài thơ tình Nga làm thổn thức hàng triệu người Việt
Năm tháng đắng cay hơn, năm tháng ngọt ngào hơnEm mới hiểu bây giờ anh có lý
Xem thêm
Andrei Voznesensky - Kiến trúc sư của thơ Nga hiện đại
Andrei Voznesensky là nhà thơ Nga độc đáo và tài năng
Xem thêm
Thơ Orazmurad Muradov
(Vanchuongthanhphohochiminh) - Nhà thơ, nhà văn, dịch giả Orazmurad Muradov sinh năm 1974, tại thành phố Ashgabat, thuộc nước Cộng hòa Tuốc-mê-nít-xtan. Ông tốt nghiệp Đại học quốc gia Turkmen mang tên Magtymguly. Bắt đầu sự nghiệp của mình vào năm 1994 với tư cách là một phóng viên báo Nesil. Ông viết văn, thơ và tiểu luận. Một số bài thơ và bài luận của Orazmurad Muradov đã được dịch sang tiếng Anh, Nga, Azerbaijan, Kyrgyzstan, Uzbek, Nepal, Croatia và Hindi...
Xem thêm
Samuel Marshak - người kể chuyện cổ tích cho thiếu nhi
Samuel Marshak (1887-1964) là nhà thơ Nga, tác giả kinh điển của văn học thiếu nhi xô-viết (bao gồm thơ, truyện cổ tích, kịch).
Xem thêm
Dostoevsky – nhà văn của lương tri
Các nhân vật của đại văn hào Nga Dostoevsky bị chèn ép trong xã hội nhiều bất công nhưng vẫn giữ được phần “người” trong tâm khảm.
Xem thêm
Từ Booker đến Nobel: Một năm tuyệt vời của văn học châu Phi
Các giải thưởng văn học quốc tế quan trọng của năm nay đã thuộc về các nhà văn đến từ châu Phi và cộng đồng hải ngoại. Damon Galgut, Mohamed Mbougar Sarr, Abdulrazak Gurnah… đã chia sẻ những giải thưởng có ý nghĩa thế nào với họ.
Xem thêm
Chùm thơ Abdaliyeva Perisat Koshoevna
Nhà thơ Abdaliyeva Perisat Koshoevna – sinh ngày 15 tháng 3 tại làng Pogranhich (Kazybek), Quận At-Bashinsky, Cộng hòa Kyrgyzstan. Chị bắt đầu sự nghiệp sáng tác ở tuổi 13. Tốt nghiệp Khoa Vật lý và Toán học của Đại học Sư phạm dành cho nữ sinh Kyrgyzstan mang tên V.V. Mayakovsky. Từ năm 1993, chị dạy toán tại trường trung học N. Usenaliev. Sau gần 25 năm làm việc, chị nhận được bằng danh dự của Bộ Giáo dục và Khoa học và được trao tặng huy hiệu Giáo dục xuất sắc. Sau 25 năm cống hiến cho giáo dục, chị chuyển đến Bishkek - Trung tâm sáng tác nghệ thuật. Hiện chị là giảng viên chính tại Khoa Báo chí và Truyền thông, Đại học tổng hợp quốc gia Bishkek mang tên K.Karasaeva. Nghiên cứu sinh của Học viện giáo dục Kyrgyzstan. Đã xuất bản hai cuốn sách. Đoạt giải cuộc thi Nước sạch - nguồn sống. Thành viên của Hiệp hội Sáng tác Á-Âu, Luân Đôn. Thành viên của Hội nhà văn Bắc Mỹ. Thành viên của Hội sáng tác Nga.
Xem thêm
Vén màn bí mật Leonid Leonov, một đại thụ văn học Nga-Xô Viết
Cuộc đời nhà văn tưởng như đang thăng hoa bỗng tai họa ập đến. Vở kịch “Cơn bão tố” ban đầu được diễn ở một loạt nhà hát các tỉnh, nhưng sau ngày 8/9/1940 bị cấm diễn vì đã “bôi nhọ một cách hiểm ác hiện thực Xô Viết”. Leonov bị những lãnh đạo cao cấp của Đảng Cộng sản Liên Xô như A. Zdanov, A. Andreev, Malenkov triệu tập vào điện Kremly chửi rủa gay gắt. Chỉ ít ngày sau nhà văn bị bắt giam.
Xem thêm
Ai đưa Shakespeare trở thành một hiện tượng toàn cầu?
Trong thời đại của chúng ta, Shakespeare là một hiện tượng toàn cầu. Từ bác sĩ, giáo viên, công nhân hay sinh viên cũng đều có thể đọc các tác phẩm của ông. Tuy nhiên, cách đây hàng trăm năm, chỉ tầng lớp tinh hoa giàu có mới có thể tiếp cận các ấn phẩm kịch của đại văn hào người Anh.
Xem thêm
Tôn vinh và trao giải thưởng Nobel văn học 2021 – Abdulrazak Gurnah
Vào ngày 12/12, tại Nhà hát Kịch Hoàng gia Thuỵ Điển sẽ diễn ra buổi đàm thoại và hòa nhạc tôn vinh tiểu thuyết gia Abdulrazak Gurnah, người giành Giải thưởng Nobel Văn chương danh giá năm 2021. Sự kiện này thu hút đông đảo độc giả hâm mộ, những người yêu văn chương. Thông thường nhà hát luôn kín ghế ngồi. Sẽ có sự tham gia của các giáo sư ngôn ngữ, dịch giả, nhà phê bình văn học, nhà thơ và viện sỹ Viện Hàn lâm Thụy Điển cũng như các nghệ sĩ hát kịch… Như truyền thống hàng năm, người Thuỵ Điển gọi nôm na là ”Đọc Nobel” của nhà hát.
Xem thêm