TIN TỨC

Vũ Cao - “Núi Đôi mãi mãi vẫn là Núi Đôi”

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2024-01-10 10:17:15
mail facebook google pos stwis
655 lượt xem

NGÔ VĨNH BÌNH


Nói đến nhà thơ Vũ Cao không thể  không nói tới bài thơ Núi Đôi. Bài thơ là một câu chuyện tình bi tráng và đẹp đẽ trong thời đất nước còn tao loạn, chiến tranh, được in đi in lại cả ngàn lần, được chép trong sổ tay của những anh học trò, của những chàng lính trẻ nhiều thế hệ, ngâm trên sóng phát thanh, được đem giảng dạy tại các nhà trường cả mấy chục năm qua, được dịch ra mấy thứ tiếng và được chuyển thành phim đưa lên màn ảnh nhỏ...

Hơn thế, còn được đi vào đời sống bằng cả những giai thoại, những nghi vấn văn chương rất đẹp. Và cũng nhờ có Núi Đôi – thơ Núi Đôi – núi trở nên nổi tiếng khắp cả ba miền đất nước. Trước khi tác giả Núi Đôi về với cõi vĩnh hằng (2007), thành phố Hà Nội đã kịp đặt tên cho một con đường rất đẹp từ trung tâm thị trấn Đa Phúc trên quốc lộ 3 đến ngã tư Bưu điện Văn hoá xã Tân Minh (Sóc Sơn – Hà Nội) là đường Núi Đôi vào năm 2006. Đường dài 2100m uốn lượn dưới chân núi Đôi. Núi Đôi là tên một ngọn núi nhỏ thuộc địa phận các xã Phù Linh và Tân Minh. Cảnh trí nơi đây rất đẹp với những đồi thông, đồng lúa, xóm làng thanh bình cổ kính và nên thơ nằm bên những dấu tích của cuộc chiến chưa xa (lô côt, mồ liệt sĩ). Đường Núi Đôi đẹp bên núi Đôi đẹp: Lối ta đi giữa hai sườn núi / Đôi ngọn nên làng gọi Núi Đôi / Em vẫn đùa anh: Sao khéo thế / Núi chồng núi vợ đứng song đôi.

Chuyện quanh bài thơ Núi Đôi, quanh tác giả của bài thơ chắc sẽ còn dài dài trong làng văn nghệ, trên văn đàn, thi đàn, bục giảng, trên chính quê hương có ngọn níu chồng, núi vợ và lớp trẻ mai sau như “tiên đoán” của nhà phê bình áo lính Hồng Diệu về sức sống của bài thơ cách nay đã một phần tư thế kỷ (năm 1986). Ông viết: “Có thể nói ngay được rằng, cho dù rồi đây, trong thời đại khoa học kỹ thuật, dù thơ có hiện đại, có trần trụi, có tân kỳ đến đâu, một bài thơ giản dị như Núi Đôi vẫn còn được người ta nhớ ngưới ta thuộc”

Vũ Cao không chỉ để lại cho đời một Núi Đôi - dẫu không bề thế, không choáng ngợp nhưng lừng lững, mà ông còn để lại nhiều tác phẩm có giá trị khác như Đèo trúc (thơ), Một đoạn thơ sông Đà (truyện ngắn). Thơ ông giàu chất truyện và trái lại, truyện của ông lại rất giàu chất thơ. Với những đóng góp xuất sắc cho văn học cách mạng kháng chiến ông đã được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật ngay từ đợt đầu tiên (2001).

Người ta nói Vũ Cao là một nhà thơ, một cây bút truyện ngắn, một nhà tiểu thuyết, một tác giả được các em nhỏ yêu quý; người ta lại nói Vũ Cao là nhà quản lý văn nghệ, là “quan văn” vì ông đã từng làm Tổng biên tập một tờ tạp chí văn chương có “thương hiệu” là tờ Văn nghệ Quân đội suốt những năm bom đạn ác liệt, khó khăn nhưng lại rất “vàng son”, Giám đốc một nhà xuất bản năm giữa thủ đô là Nhà xuất bản Hà Nội...nhưng trước sau gì ông vấn là nhà thơ quân đội, từ quân đội, của bộ đội. Nói vậy không phải vì ông đã từng đeo lon đại tá 4 sao, (Lúc ông còn trong quân đội, cấp đại tá có đại tá  4 sao và đại  tá 3 sao, thế nên nhà thơ Phạm Tiến Duật mới có bài thơ mừng Văn nghệ quân đội: Nay mừng tạp chí được huân chương / Anh Thiều (nhà văn Xuân Thiều), anh Điệng (nhà văn Dũng Hà) với anh Phương (nhà văn Hồ Phương)/ Thượng tá bỗng dưng thành đại tá/ Cũng như khu phố đổi ra phường), tham gia quân đội ngay từ đầu cuộc kháng chiến 9 năm trường kỳ chống Pháp và liên tục làm phóng viên mặt trận của các tờ báo quân đội như Chiến sĩ Liên khun Bốn, Vệ quốc quân, Quân đội nhân dân... mà nói vậy vì những trang viết hay nhất của ông là những trang viết về bộ đội, viết cho bộ đội và cái căn bản làm nên tên tuổi Vũ Cao cũng là những trang viết về chiến tranh cách mạng và người chiến sĩ. Nói đến đội ngũ những nhà văn - chiến sĩ, những nhà văn quân đội nửa sau thế kỷ XX phải nói đến Vũ Cao.

Vũ Cao tên khai sinh là Vũ Hữu Chỉnh sinh năm 1922 tại xã Liên Minh, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định trong một gia đình có truyền thống chữ nghĩa văn chương (ông là anh rột hai nhà văn Vũ Tú Nam, Vũ Ngọc Bình, chú ruột ông là nhà thơ Côi Vị và vợ ông là nhà văn Thanh Hương) và mất năm  2007 tại Hà Nội. Quê hương ông không chỉ là đất địa linh nhân kiệt – nơi sinh thành của những danh nhân Trân Huy Liệu, Văn Cao, Văn Ký... mà còn là mảnh đất tươi đẹp, nơi có núi Hổ, sông Hầu, có mây sông Vị, có cầu Trình Xuyên... rồi cả những ga tàu bến sông và những bầy chim ri chim sẻ. Nói đến thơ Vũ Cao là nói tới thơ bộ đội, đúng rồi, nhưng nói tới thơ ông cũng phải nói tới những bài thơ về quê hương của ông, trong đó đặc biệt xuất sắc có bài Còi tàu với những câu:

Quê tôi Núi Hổ, chợ Hầu

Bóng mây sông Vị, cây cầu Trình Xuyên

 ...

Tôi theo bè bạn lên đường

Nắm tay rồi sẽ lớn khôn thành người

Có lần quay lại phố Gôi

Chào hàng cây với bóng đồi để đi

Mấy đần chim sẻ chim ri

Tiễn chân tôi

đã bay về

lại lên!

Núi Hổ là nơi khai sinh chàng trai Vũ Hưũ Chỉnh, Núi Đôi là nơi ghi danh Vũ Cao vào văn học. Bây giờ thì cả hai ngọn núi này còn đó nhưng nhà thơ của chúng ta thì đã đi xa. Dẫu vậy, nghĩ về thơ bộ đội những người yêu thơ, những bạn đọc bộ đội laị nhớ tới ông, lại nhớ về một ngọn núi nhỏ nơi miền sơn cước cùng câu chuyện tình của một thời chiến tranh lãng mạn và bi tráng. Và bóng dáng người thơ năm lại hiện ra qua vần thơ của một đệ tử mà sinh thời ông rất yêu quý – nhà thơ Xuân Sách:

Sáng ra nhấp một chén... khà

Núi Đôi mãi mãi vẫn là Núi Đôi. 



Bài viết liên quan

Xem thêm
Trong màu xanh Vàm Cỏ
Nhà văn Hào Vũ, sinh năm 1950. Quê quán: An Hải, Hải Phòng. Dân tộc: Kinh. Hiện thường trú tại 6/3 Cư xá phường 3, thành phố Tân An, tỉnh Long An. Vào Hội Nhà văn Việt Nam năm 1984.
Xem thêm
Đỗ Thành Đồng và chuyển động đường thơ
Sau gần 15 năm đắm say đến điên cuồng với thi ca, nhà thơ Đỗ Thành Đồng, hội viên Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Bình, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam đã xuất bản 7 tập thơ.
Xem thêm
Chuyện tình khó quên của Trịnh Công Sơn
Bài viết của nhà thơ Lê Thiếu Nhơn
Xem thêm
Nhà văn Di Li: Tôi bị hấp dẫn bởi người đàn ông nhân văn, tử tế
Tôi nghĩ rằng, là người văn minh thì phải chấp nhận sống chung với sự khác biệt, tuy nhiên, sự khác biệt đó nếu không tốt, muốn người ta thay đổi thì mình sẽ góp ý. Và cách góp ý của mình cũng khá hài hước nên người nghe không mấy khi khó chịu.
Xem thêm
Người tốt trại Vân Hồ
Nhà văn Trung Trung Đỉnh, Giải A cuộc thi tiểu thuyết Hội Nhà văn, 1998 – 2000) với tiểu thuyết Lạc rừng. Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2007.
Xem thêm
Nhớ nhà báo Phú Bằng
Đọc bác Phú Bằng từ lâu, khi tôi còn trực tiếp cầm súng ở Trung đoàn 174 Sư đoàn 5 thời chống Mỹ. Lúc ấy bác Phạm Phú Bằng là phóng viên báo QĐND được tăng cường cho báo Quân Giải phóng Miền Nam.
Xem thêm
Nhà văn - dịch giả Trần Như Luận với tác phẩm “Tuyển tập 12 truyện ngắn Anh - Mỹ kinh điển, lừng danh”
Tháng Sáu 2022, trên Báo Thanh Niên rồi Tạp chí Văn nghệ Hội Nhà văn Việt Nam, nhà báo Hà Tùng Sơn và nhà phê bình văn học Vân Phi giới thiệu tác phẩm thứ 7 của nhà văn Trần Như Luận (TNL): tiểu thuyết Gương Mặt Loài Homo Sapiens. Trước đó, anh từng gây tiếng vang nhờ giá trị đáng kể của bộ tiểu thuyết Thầy Gotama và 8000 Đệ Tử dày tới 1.200 trang, trình làng năm 2014. Chúng tôi cũng biết tới cả trăm tác phẩm dịch của anh, cả thơ và truyện, xuất hiện trên các tạp chí Văn nghệ Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh, Văn nghệ Quân đội, Non Nước, Sông Hương, v.v… Xuân Giáp Thìn 2024, nhà văn ra mắt một “dịch phẩm” hoàn toàn mới: Tuyển tập 12 truyện ngắn Anh – Mỹ kinh điển, lừng danh. Sách dày 320 trang, bìa bắt mắt. Sách được Liên hiệp các Hội Văn học-nghệ thuật Việt Nam thẩm định chất lượng và hỗ trợ kinh phí; NXB Hội Nhà văn cấp phép. Nhân một cuộc hẹn thú vị tại Quận 7, TP Hồ Chí Minh, trong một quán cà phê tao nhã, không bỏ lỡ cơ hội, tôi đã thực hiện cuộc phỏng vấn này.
Xem thêm
Nhớ anh Mai Quốc Liên
Bài viết của nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam
Xem thêm
Nhà văn Trầm Hương: Sứ mạng nhà văn là đi tìm những ẩn số
Hàng chục năm nay, nhà văn Trầm Hương (Phó Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM) vẫn âm thầm theo dấu chân những anh hùng, người lính, mẹ liệt sĩ… để tìm nhân vật cho những trang sách của mình. Chị ghi dấu ấn đậm nét trong dòng văn học cách mạng hiện nay.
Xem thêm
Thương nhớ anh Duy
Tôi viết ra đây mấy lời tâm sự như thắp một nén nhang kính nhớ thương tiễn anh Duy về trời cùng đàn anh Lê Văn Thảo...
Xem thêm
Nhà văn Ann Patchett: Thời gian tuyệt vời nhất là ở trên máy chạy bộ và viết sách
Ann Patchett là nhà văn Mĩ, tác giả của 9 cuốn tiểu thuyết, 4 cuốn sách phi hư cấu và 2 cuốn sách dành cho trẻ em. Trong văn nghiệp, bà từng giành giải Orange cho Bel Canto, cũng như lọt vào danh sách chung khảo giải Pulitzer 2020 với cuốn Ngôi nhà của người Hà Lan. Gần đây bà đã cho ra mắt cuốn tiểu thuyết mới mang tên Tom Lake, và điều đặc biệt là nó được viết trên bàn đặt trên máy chạy bộ và lời khuyên về năng suất từ ​​Elizabeth Gilbert.
Xem thêm
Lê Minh Quốc và cuộc hành trình chữ nghĩa
Bài của nhà thơ Ngô Xuân Hội trên báo Văn nghệ.
Xem thêm
Nhà thơ Nguyễn Thành Phong: Với chữ nghĩa, tôi như người đang yêu
Gọi Nguyễn Thành Phong là nhà thơ, nhà văn, biên kịch hay cái danh mà mang nhiều nghiệp nợ nhất là nhà báo, thì viết gì, dù là kiếm sống, anh cũng phải cố ở mức tốt nhất theo ý mình thì mới cho là được. Với chữ nghĩa, Nguyễn Thành Phong ví anh như người đang yêu, càng bị “ruồng rẫy”, càng thấy không thể bỏ cuộc.
Xem thêm
Chính Hữu – Nhà thơ của các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô
Với bài thơ Đồng chí (1948), nhà thơ Chính Hữu đã tạo một dấu ấn sâu sắc về vẻ đẹp bình dị mà cao cả của người chiến sĩ trong kháng chiến chống Pháp.
Xem thêm